Махабхарата
Бхишма-парва, глава 856.85.9-14
5769 / 15823
Махабхарата · 6.85.9-14
Деванагари

संजय उवाच
इदं तत् समनुप्राप्तं क्षत्तुर् वचनम् उत्तमम् ॥
न बुद्धवान् असि विभो प्रोच्यमानं हितं तदा ॥
निवारय सुतान् द्यूतात् पाण्डवान् मा द्रुहेति च ॥
सुहृदां हितकामानां ब्रुवतां तत् तद् एव च ॥
न शुश्रूषसि यद् वाक्यं मर्त्यः पथ्यम् इवौषधम् ॥
तद् एव त्वाम् अनुप्राप्तं वचनं साधु भाषितम् ॥
विदुरद्रोणभीष्माणां तथान्येषां हितैषिणाम् ॥
अकृत्वा वचनं पथ्यं क्षयं गच्छन्ति कौरवाः ॥
तद् एतत् समतिक्रान्तं पूर्वम् एव विशां पते ॥
तस्मान् मे शृणु तत्त्वेन यथा युद्धम् अवर्तत ॥
मध्याह्ने सुमहारौद्रः संग्रामः समपद्यत ॥
लोकक्षयकरो राजंस् तन् मे निगदतः शृणु ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
idaṃ tat samanuprāptaṃ kṣattur vacanam uttamam ||
na buddhavān asi vibho procyamānaṃ hitaṃ tadā ||
nivāraya sutān dyūtāt pāṇḍavān mā druheti ca ||
suhṛdāṃ hitakāmānāṃ bruvatāṃ tat tad eva ca ||
na śuśrūṣasi yad vākyaṃ martyaḥ pathyam ivauṣadham ||
tad eva tvām anuprāptaṃ vacanaṃ sādhu bhāṣitam ||
viduradroṇabhīṣmāṇāṃ tathānyeṣāṃ hitaiṣiṇām ||
akṛtvā vacanaṃ pathyaṃ kṣayaṃ gacchanti kauravāḥ ||
tad etat samatikrāntaṃ pūrvam eva viśāṃ pate ||
tasmān me śṛṇu tattvena yathā yuddham avartata ||
madhyāhne sumahāraudraḥ saṃgrāmaḥ samapadyata ||
lokakṣayakaro rājaṃs tan me nigadataḥ śṛṇu ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
इदम् तत् समनुप्राप्तम्idam tat samanuprāptamэто то настигло; вот это пришло
क्षत्तुः वचनम् उत्तमम्kṣattuḥ vacanam uttamamлучшее слово Кшаттара; превосходная речь Видуры
न बुद्धवान् असि विभोna buddhavān asi vibhoты не понял, владыка; ты не осознал, господин
प्रोच्यमानम् हितम् तदाprocyamānam hitam tadāговоримое благо тогда; когда тогда говорили полезное
निवारय सुतान् द्यूतात्nivāraya sutān dyūtātудержи сыновей от игры; отведи сыновей от костей
पाण्डवान् मा द्रुह इति चpāṇḍavān mā druha iti caПандавам не вреди, так и; не враждуй с Пандавами
सुहृदाम् हितकामानाम्suhṛdām hitakāmānāmдрузей, желающих блага; доброжелателей, ищущих пользы
ब्रुवताम् तत् तत् एव चbruvatām tat tat eva caговорящих то и это; повторявших именно это
न शुश्रूषसि यत् वाक्यम्na śuśrūṣasi yat vākyamне слушал ты какое слово; ты не внимал речи
मर्त्यः पथ्यम् इव औषधम्martyaḥ pathyam iva auṣadhamсмертный как полезное лекарство; как человек целебному лекарству
तत् एव त्वाम् अनुप्राप्तम्tat eva tvām anuprāptamто именно тебя настигло; это теперь пришло к тебе
वचनम् साधु भाषितम्vacanam sādhu bhāṣitamслово хорошо сказанное; праведно произнесённая речь
विदुरद्रोणभीष्माणाम्viduradroṇabhīṣmāṇāmВидуры, Дроны и Бхишмы; Видуры, Дроны, Бхишмы
तथा अन्येषाम् हितैषिणाम्tathā anyeṣām hitaiṣiṇāmи других желающих блага; а также прочих доброжелателей
अकृत्वा वचनम् पथ्यम्akṛtvā vacanam pathyamне исполнив полезное слово; не сделав целебный совет
क्षयम् गच्छन्ति कौरवाःkṣayam gacchanti kauravāḥк гибели идут Кауравы; Куру идут к уничтожению
तत् एतत् समतिक्रान्तम्tat etat samatikrāntamно это уже прошло; это уже перешло меру
पूर्वम् एव विशाम् पतेpūrvam eva viśām pateуже прежде, владыка народов; давно, государь
तस्मात् मे शृणु तत्त्वेनtasmāt me śṛṇu tattvenaпоэтому от меня слушай по истине; так слушай от меня точно
यथा युद्धम् अवर्ततyathā yuddham avartataкак битва происходила; как разворачивалось сражение
मध्याह्ने सुमहारौद्रःmadhyāhne sumahāraudraḥв полдень очень ужасный; в середине дня страшнейший
संग्रामः समपद्यतsaṃgrāmaḥ samapadyataбой произошёл; сражение возникло
लोकक्षयकरः राजन्lokakṣayakaraḥ rājanмироуничтожающий, царь; несущий гибель миру
तत् मे निगदतः शृणुtat me nigadataḥ śṛṇuэто от меня говорящего слушай; слушай мой рассказ
Литературный перевод

Санджая сказал: «Вот теперь и настигло тебя то превосходное слово Кшаттара-Видуры. Ты не понял блага, которое тогда тебе говорили: “Удержи сыновей от игры в кости, не вреди Пандавам”, — так говорили друзья, желавшие пользы. Но ты не слушал эту речь, как смертный не принимает полезное лекарство. И теперь именно это хорошо сказанное слово настигло тебя. Не исполнив полезной речи Видуры, Дроны, Бхишмы и других доброжелателей, Кауравы идут к гибели. Но это уже давно перешло меру, владыка народов. Поэтому слушай от меня точно, как происходила битва. В полдень возникло чрезвычайно ужасное сражение, несущее гибель миру, царь; слушай мой рассказ».

Версия

146b952e00c2 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами