धृतराष्ट्र उवाच
दृष्ट्वा मम हतान् पुत्रान् बहून् एकेन संजय ॥
भीष्मो द्रोणः कृपश् चैव किम् अकुर्वत संयुगे ॥
अहन्य् अहनि मे पुत्राः क्षयं गच्छन्ति संजय ॥
मन्ये ऽहं सर्वथा सूत दैवेनोपहता भृशम् ॥
यत्र मे तनयाः सर्वे जीयन्ते न जयन्त्य् उत ॥
यत्र भीष्मस्य द्रोणस्य कृपस्य च महात्मनः ॥
सौमदत्तेश् च वीरस्य भगदत्तस्य चोभयोः ॥
अश्वत्थाम्नस् तथा तात शूराणां सुमहात्मनाम् ॥
अन्येषां चैव वीराणां मध्यगास् तनया मम ॥
यद् अहन्यन्त संग्रामे किम् अन्यद् भागधेयतः ॥
न हि दुर्योधनो मन्दः पुरा प्रोक्तम् अबुध्यत ॥
वार्यमाणो मया तात भीष्मेण विदुरेण च ॥
गान्धार्या चैव दुर्मेधाः सततं हितकाम्यया ॥
नावबुध्यत् पुरा मोहात् तस्य प्राप्तम् इदं फलम् ॥
यद् भीमसेनः समरे पुत्रान् मम विचेतसः ॥
अहन्य् अहनि संक्रुद्धो नयते यमसादनम् ॥
dhṛtarāṣṭra uvāca
dṛṣṭvā mama hatān putrān bahūn ekena saṃjaya ||
bhīṣmo droṇaḥ kṛpaś caiva kim akurvata saṃyuge ||
ahany ahani me putrāḥ kṣayaṃ gacchanti saṃjaya ||
manye 'haṃ sarvathā sūta daivenopahatā bhṛśam ||
yatra me tanayāḥ sarve jīyante na jayanty uta ||
yatra bhīṣmasya droṇasya kṛpasya ca mahātmanaḥ ||
saumadatteś ca vīrasya bhagadattasya cobhayoḥ ||
aśvatthāmnas tathā tāta śūrāṇāṃ sumahātmanām ||
anyeṣāṃ caiva vīrāṇāṃ madhyagās tanayā mama ||
yad ahanyanta saṃgrāme kim anyad bhāgadheyataḥ ||
na hi duryodhano mandaḥ purā proktam abudhyata ||
vāryamāṇo mayā tāta bhīṣmeṇa vidureṇa ca ||
gāndhāryā caiva durmedhāḥ satataṃ hitakāmyayā ||
nāvabudhyat purā mohāt tasya prāptam idaṃ phalam ||
yad bhīmasenaḥ samare putrān mama vicetasaḥ ||
ahany ahani saṃkruddho nayate yamasādanam ||
Дхритараштра сказал: «Увидев, как один воин убил многих моих сыновей, Санджая, что делали в сражении Бхишма, Дрона и Крипа? День за днём мои сыновья идут к гибели, Санджая; я думаю, о Сута, что они жестоко поражены судьбой. Раз все мои сыновья терпят поражение и не побеждают, хотя рядом с ними Бхишма, Дрона, великодушный Крипа, герой Саумадатти, Бхагадатта, Ашваттхаман и другие доблестные великие воины, что это может быть, если не доля судьбы? Безрассудный Дурьодхана не понял того, что ему прежде говорили, хотя я, Бхишма, Видура и Гандхари, постоянно желавшая ему блага, удерживали его. Из-за помрачения он не осознал этого раньше, и теперь к нему пришёл этот плод: разгневанный Бхимасена день за днём отправляет моих безрассудных сыновей в обитель Ямы».
aa92e7d0d55b · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Дхритараштра видит последствия, но всё ещё склонен называть их судьбой. Его слова уже приближаются к признанию вины, однако он говорит о помрачении Дурьодханы, не доводя мысль до собственной ответственности за то, что позволил этому помрачению править царством.