Махабхарата
Бхишма-парва, глава 886.88.16-24
5783 / 15823
Махабхарата · 6.88.16-24
Деванагари

तं श्रुत्वा निनदं घोरं तस्य भीष्मस्य रक्षसः ॥
आचार्यम् उपसंगम्य भीष्मः शांतनवो ऽब्रवीत् ॥
यथैष निनदो घोरः श्रूयते राक्षसेरितः ॥
हैडिम्बो युध्यते नूनं राज्ञा दुर्योधनेन ह ॥
नैष शक्यो हि संग्रामे जेतुं भूतेन केन चित् ॥
तत्र गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षत ॥
अभिद्रुतं महाभागं राक्षसेन दुरात्मना ॥
एतद् धि परमं कृत्यं सर्वेषां नः परंतपाः ॥
पितामहवचः श्रुत्वा त्वरमाणा महारथाः ॥
उत्तमं जवम् आस्थाय प्रययुर् यत्र कौरवः ॥
द्रोणश् च सोमदत्तश् च बाह्लिकश् च जयद्रथः ॥
कृपो भूरिश्रवाः शल्यश् चित्रसेनो विविंशतिः ॥
अश्वत्थामा विकर्णश् च आवन्त्यश् च बृहद्बलः ॥
रथाश् चानेकसाहस्रा ये तेषाम् अनुयायिनः ॥
अभिद्रुतं परीप्सन्तः पुत्रं दुर्योधनं तव ॥
तद् अनीकम् अनाधृष्यं पालितं लोकसत्तमैः ॥
आततायिनम् आयान्तं प्रेक्ष्य राक्षससत्तमः ॥
नाकम्पत महाबाहुर् मैनाक इव पर्वतः ॥
प्रगृह्य विपुलं चापं ज्ञातिभिः परिवारितः ॥
शूलमुद्गरहस्तैश् च नानाप्रहरणैर् अपि ॥

Транслитерация (IAST)

taṃ śrutvā ninadaṃ ghoraṃ tasya bhīṣmasya rakṣasaḥ ||
ācāryam upasaṃgamya bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt ||
yathaiṣa ninado ghoraḥ śrūyate rākṣaseritaḥ ||
haiḍimbo yudhyate nūnaṃ rājñā duryodhanena ha ||
naiṣa śakyo hi saṃgrāme jetuṃ bhūtena kena cit ||
tatra gacchata bhadraṃ vo rājānaṃ parirakṣata ||
abhidrutaṃ mahābhāgaṃ rākṣasena durātmanā ||
etad dhi paramaṃ kṛtyaṃ sarveṣāṃ naḥ paraṃtapāḥ ||
pitāmahavacaḥ śrutvā tvaramāṇā mahārathāḥ ||
uttamaṃ javam āsthāya prayayur yatra kauravaḥ ||
droṇaś ca somadattaś ca bāhlikaś ca jayadrathaḥ ||
kṛpo bhūriśravāḥ śalyaś citraseno viviṃśatiḥ ||
aśvatthāmā vikarṇaś ca āvantyaś ca bṛhadbalaḥ ||
rathāś cānekasāhasrā ye teṣām anuyāyinaḥ ||
abhidrutaṃ parīpsantaḥ putraṃ duryodhanaṃ tava ||
tad anīkam anādhṛṣyaṃ pālitaṃ lokasattamaiḥ ||
ātatāyinam āyāntaṃ prekṣya rākṣasasattamaḥ ||
nākampata mahābāhur maināka iva parvataḥ ||
pragṛhya vipulaṃ cāpaṃ jñātibhiḥ parivāritaḥ ||
śūlamudgarahastaiś ca nānāpraharaṇair api ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तम् श्रुत्वा निनदम् घोरम्tam śrutvā ninadam ghoramтот страшный рёв услышав; услышав этот ужасный крик
तस्य भीष्मस्य रक्षसःtasya bhīṣmasya rakṣasaḥтого страшного ракшаса; этого грозного демона
आचार्यम् उपसंगम्यācāryam upasaṃgamyaк учителю подойдя; приблизившись к Дроне
भीष्मः शांतनवः अब्रवीत्bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ abravītБхишма Шантанава сказал; сын Шантану произнёс
यथा एष निनदः घोरःyathā eṣa ninadaḥ ghoraḥкакой этот рёв страшный; так как этот ужасный голос
श्रूयते राक्षस ईरितःśrūyate rākṣasa īritaḥслышится ракшасом изданный; слышен, испущенный ракшасом
हैडिम्बः युध्यते नूनम्haiḍimbaḥ yudhyate nūnamХайдимба сражается несомненно; Гхатоткача явно бьётся
राज्ञा दुर्योधनेन हrājñā duryodhanena haс царём Дурьодханой ведь; именно с Дурьодханой
न एष शक्यः हि संग्रामेna eṣa śakyaḥ hi saṃgrāmeне этот может ведь в сражении; его невозможно в бою
जेतुम् भूतेन केन चित्jetum bhūtena kena citпобедить каким-либо существом; одолеть никакому существу
तत्र गच्छत भद्रम् वःtatra gacchata bhadram vaḥтуда идите, благо вам; идите туда, да будет благо
राजानम् परिरक्षतrājānam parirakṣataцаря защитите; охраняйте царя
अभिद्रुतम् महाभागम्abhidrutam mahābhāgamатакованного великодушного; того великого, на кого напали
राक्षसेन दुरात्मनाrākṣasena durātmanāракшасом злодушным; злонравным ракшасом
एतत् हि परमम् कृत्यम्etat hi paramam kṛtyamэто ведь высший долг; это главное дело
सर्वेषाम् नः परंतपाःsarveṣām naḥ paraṃtapāḥвсех нас, врагов палящие; для всех нас, сокрушители
पितामहवचः श्रुत्वाpitāmahavacaḥ śrutvāслово праотца услышав; услышав речь Бхишмы
त्वरमाणाः महारथाःtvaramāṇāḥ mahārathāḥспешащие махаратхи; великие колесничие поспешили
उत्तमम् जवम् आस्थायuttamam javam āsthāyaлучшую скорость приняв; двинувшись предельно быстро
प्रययुः यत्र कौरवःprayayuḥ yatra kauravaḥотправились туда, где Каурава; пошли туда, где Дурьодхана
द्रोणः च सोमदत्तः चdroṇaḥ ca somadattaḥ caи Дрона, и Сомадатта; Дрона и Сомадатта
बाह्लिकः च जयद्रथःbāhlikaḥ ca jayadrathaḥи Бахлика, и Джаядратха; Бахлика и Джаядратха
कृपः भूरिश्रवाः शल्यःkṛpaḥ bhūriśravāḥ śalyaḥКрипа, Бхуришравас, Шалья; Крипа, Бхуришрава и Шалья
चित्रसेनः विविंशतिःcitrasenaḥ viviṃśatiḥЧитрасена и Вивиншати; Читрасена, Вивиншати
अश्वत्थामा विकर्णः चaśvatthāmā vikarṇaḥ caАшваттхаман и Викарна; Ашваттхаман, Викарна
आवन्त्यः च बृहद्बलःāvantyaḥ ca bṛhadbalaḥи авантиец, и Брихадбала; Авантийский царь и Брихадбала
रथाः च अनेकसाहस्राःrathāḥ ca anekasāhasrāḥи колесницы многие тысячи; тысячи колесниц
ये तेषाम् अनुयायिनःye teṣām anuyāyinaḥкоторые их сопровождающие; их последователи
अभिदृतम् परीप्सन्तःabhidṛtam parīpsantaḥатакованного желая спасти; стремясь защитить атакованного
पुत्रम् दुर्योधनम् तवputram duryodhanam tavaсына твоего Дурьодхану; твоего сына
तत् अनीकम् अनाधृष्यम्tat anīkam anādhṛṣyamто войско неприступное; эта неодолимая армия
पालितम् लोकसत्तमैःpālitam lokasattamaiḥохраняемое лучшими мира; защищённая лучшими людьми
आततायिनम् आयान्तम्ātatāyinam āyāntamнападающее приближающееся; наступающее как агрессор
प्रेक्ष्य राक्षससत्तमःprekṣya rākṣasasattamaḥувидев лучший ракшас; заметив, предводитель ракшасов
न अकम्पत महाबाहुःna akampata mahābāhuḥне дрогнул сильнорукий; сильнорукий не поколебался
मैनाकः इव पर्वतःmainākaḥ iva parvataḥкак гора Майнака; словно гора Майнака
प्रगृह्य विपुलम् चापम्pragṛhya vipulam cāpamвзяв большой лук; схватив широкий лук
ज्ञातिभिः परिवारितःjñātibhiḥ parivāritaḥродичами окружённый; обступленный сородичами
शूलमुद्गरहस्तैः चśūlamudgarahastaiḥ caс копьями и палицами в руках; держащими шулы и булавы
नानाप्रहरणैः अपिnānāpraharaṇaiḥ apiи разным оружием также; также с различными орудиями
Литературный перевод

Услышав этот страшный рёв грозного ракшаса, Бхишма, сын Шантану, подошёл к учителю Дроне и сказал: «Раз слышен такой ужасный рёв, изданный ракшасом, несомненно, Хайдимба сражается с царём Дурьодханой. Его невозможно победить в бою никакому существу. Идите туда, да будет вам благо, защитите царя. На великого царя напал злонравный ракшас; это теперь главное дело для всех нас, сокрушители врагов». Услышав слово праотца, махаратхи поспешили и с предельной скоростью отправились туда, где находился Каурава: Дрона, Сомадатта, Бахлика, Джаядратха, Крипа, Бхуришравас, Шалья, Читрасена, Вивиншати, Ашваттхаман, Викарна, авантиец, Брихадбала и многие тысячи колесниц их последователей. Они стремились защитить твоего сына Дурьодхану, на которого напали. Увидев, что это неприступное войско, охраняемое лучшими людьми, приближается как нападающая сила, лучший из ракшасов, сильнорукий, не дрогнул, словно гора Майнака. Он взял большой лук, окружённый родичами, державшими в руках шулы, палицы и разное оружие».

Версия

33c08b84a836 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами