Махабхарата
Бхишма-парва, глава 946.94.4-13
5805 / 15823
Махабхарата · 6.94.4-13
Деванагари

किं नु दुर्योधनैवं मां वाक्शल्यैर् उपविध्यसि ॥
घटमानं यथाशक्ति कुर्वाणं च तव प्रियम् ॥
जुह्वानं समरे प्राणांस् तवैव हितकाम्यया ॥
यदा तु पाण्डवः शूरः खाण्डवे ऽग्निम् अतर्पयत् ॥
पराजित्य रणे शक्रं पर्याप्तं तन् निदर्शनम् ॥
यदा च त्वां महाबाहो गन्धर्वैर् हृतम् ओजसा ॥
अमोचयत् पाण्डुसुतः पर्याप्तं तन् निदर्शनम् ॥
द्रवमाणेषु शूरेषु सोदरेषु तथाभिभो ॥
सूतपुत्रे च राधेये पर्याप्तं तन् निदर्शनम् ॥
यच् च नः सहितान् सर्वान् विराटनगरे तदा ॥
एक एव समुद्यातः पर्याप्तं तन् निदर्शनम् ॥
द्रोणं च युधि संरब्धं मां च निर्जित्य संयुगे ॥
कर्णं च त्वां च द्रौणिं च कृपं च सुमहारथम् ॥
वासांसि स समादत्त पर्याप्तं तन् निदर्शनम् ॥
निवातकवचान् युद्धे वासवेनापि दुर्जयान् ॥
जितवान् समरे पार्थः पर्याप्तं तन् निदर्शनम् ॥
को हि शक्तो रणे जेतुं पाण्डवं रभसं रणे ॥
त्वं तु मोहान् न जानीषे वाच्यावाच्यं सुयोधन ॥
मुमूर्षुर् हि नरः सर्वान् वृक्षान् पश्यति काञ्चनान् ॥
तथा त्वम् अपि गान्धारे विपरीतानि पश्यसि ॥
स्वयं वैरं महत् कृत्वा पाण्डवैः सहसृञ्जयैः ॥
युध्यस्व तान् अद्य रणे पश्यामः पुरुषो भव ॥

Транслитерация (IAST)

kiṃ nu duryodhanaivaṃ māṃ vākśalyair upavidhyasi ||
ghaṭamānaṃ yathāśakti kurvāṇaṃ ca tava priyam ||
juhvānaṃ samare prāṇāṃs tavaiva hitakāmyayā ||
yadā tu pāṇḍavaḥ śūraḥ khāṇḍave 'gnim atarpayat ||
parājitya raṇe śakraṃ paryāptaṃ tan nidarśanam ||
yadā ca tvāṃ mahābāho gandharvair hṛtam ojasā ||
amocayat pāṇḍusutaḥ paryāptaṃ tan nidarśanam ||
dravamāṇeṣu śūreṣu sodareṣu tathābhibho ||
sūtaputre ca rādheye paryāptaṃ tan nidarśanam ||
yac ca naḥ sahitān sarvān virāṭanagare tadā ||
eka eva samudyātaḥ paryāptaṃ tan nidarśanam ||
droṇaṃ ca yudhi saṃrabdhaṃ māṃ ca nirjitya saṃyuge ||
karṇaṃ ca tvāṃ ca drauṇiṃ ca kṛpaṃ ca sumahāratham ||
vāsāṃsi sa samādatta paryāptaṃ tan nidarśanam ||
nivātakavacān yuddhe vāsavenāpi durjayān ||
jitavān samare pārthaḥ paryāptaṃ tan nidarśanam ||
ko hi śakto raṇe jetuṃ pāṇḍavaṃ rabhasaṃ raṇe ||
tvaṃ tu mohān na jānīṣe vācyāvācyaṃ suyodhana ||
mumūrṣur hi naraḥ sarvān vṛkṣān paśyati kāñcanān ||
tathā tvam api gāndhāre viparītāni paśyasi ||
svayaṃ vairaṃ mahat kṛtvā pāṇḍavaiḥ sahasṛñjayaiḥ ||
yudhyasva tān adya raṇe paśyāmaḥ puruṣo bhava ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
किम् नु दुर्योधन एवम्kim nu duryodhana evamчто же, Дурьодхана, так; зачем же так, Дурьодхана
माम् वाक्शल्यैः उपविध्यसिmām vākśalyaiḥ upavidhyasiменя словесными стрелами пронзаешь; уязвляешь меня речевыми шипами
घटमानम् यथाशक्तिghaṭamānam yathāśaktiстарающегося по мере сил; прилагающего усилие насколько могу
कुर्वाणम् च तव प्रियम्kurvāṇam ca tava priyamи делающего приятное тебе; исполняющего желанное для тебя
जुह्वानम् समरे प्राणान्juhvānam samare prāṇānприносящего в битве жизни; жертвующего жизнью на поле
तव एव हितकाम्ययाtava eva hitakāmyayāради именно твоего блага; из желания твоей пользы
यदा तु पाण्डवः शूरःyadā tu pāṇḍavaḥ śūraḥкогда же храбрый Пандава; когда доблестный Арджуна
खाण्डवे अग्निम् अतर्पयत्khāṇḍave agnim atarpayatв Кхандаве Агни насытил; удовлетворил огонь в Кхандаве
पराजित्य रणे शक्रम्parājitya raṇe śakramпобедив в бою Шакру; одолел Индру в сражении
पर्याप्तम् तत् निदर्शनम्paryāptam tat nidarśanamдостаточное то доказательство; этого примера достаточно
यदा च त्वाम् महाबाहोyadā ca tvām mahābāhoи когда тебя, сильнорукий; когда же тебя, сильнорукий
गन्धर्वैः हृतम् ओजसाgandharvaiḥ hṛtam ojasāгандхарвами силой захваченного; уведённого мощью гандхарвов
अमोचयत् पाण्डुसुतःamocayat pāṇḍusutaḥосвободил сын Панду; Пандава вызволил
पर्याप्तम् तत् निदर्शनम्paryāptam tat nidarśanamдостаточное то доказательство; этого примера достаточно
द्रवमाणेषु शूरेषुdravamāṇeṣu śūreṣuкогда бежали герои; когда доблестные разбегались
सोदरेषु तथा अभिभोsodareṣu tathā abhibhoи родные братья, владыка; также твои братья
सूतपुत्रे च राधेयेsūtaputre ca rādheyeи сын возницы Радхея; и Карна, сын Радхи
पर्याप्तम् तत् निदर्शनम्paryāptam tat nidarśanamдостаточное то доказательство; этого примера достаточно
यत् च नः सहितान् सर्वान्yat ca naḥ sahitān sarvānи что нас всех собравшихся; когда всех нас вместе
विराटनगरे तदाvirāṭanagare tadāв городе Вираты тогда; тогда в Виратанагаре
एकः एव समुद्यातःekaḥ eva samudyātaḥодин именно выступил; один поднялся против нас
पर्याप्तम् तत् निदर्शनम्paryāptam tat nidarśanamдостаточное то доказательство; этого примера достаточно
द्रोणम् च युधि संरब्धम्droṇam ca yudhi saṃrabdhamи Дрону разъярённого в битве; Дрону, пылавшего в бою
माम् च निर्जित्य संयुगेmām ca nirjitya saṃyugeи меня победив в сражении; одолел и меня на поле
कर्णम् च त्वाम् चkarṇam ca tvām caи Карну, и тебя; а также Карну и тебя
द्रौणिम् च कृपम् चdrauṇim ca kṛpam caи Драуни, и Крипу; и сына Дроны, и Крипу
सुमहारथम्sumahārathamвеликого махаратху; могучего воина на колеснице
वासांसि सः समादत्तvāsāṃsi saḥ samādattaодежды он забрал; он взял одежды
पर्याप्तम् तत् निदर्शनम्paryāptam tat nidarśanamдостаточное то доказательство; этого примера достаточно
निवातकवचान् युद्धेnivātakavacān yuddheНиватакавачей в битве; демонов Ниватакавачей
वासवेन अपि दुर्जयान्vāsavena api durjayānдаже Васавой труднопобедимых; неодолимых даже для Индры
जितवान् समरे पार्थःjitavān samare pārthaḥпобедил в сражении Партха; Арджуна одолел в бою
पर्याप्तम् तत् निदर्शनम्paryāptam tat nidarśanamдостаточное то доказательство; этого примера достаточно
कः हि शक्तः रणेkaḥ hi śaktaḥ raṇeкто ведь способен в бою; кто же может на поле
जेतुम् पाण्डवम् रभसम्jetum pāṇḍavam rabhasamпобедить яростного Пандаву; одолеть неистового Арджуну
रणेraṇeв битве; на поле
त्वम् तु मोहात् न जानीषेtvam tu mohāt na jānīṣeты же от заблуждения не знаешь; из-за ослепления не понимаешь
वाच्यावाच्यम् सुयोधनvācyāvācyam suyodhanaсказуемое и несказуемое, Суёдхана; что следует говорить и нет
मुमूर्षुः हि नरःmumūrṣuḥ hi naraḥумирающий ведь человек; человек, близкий к смерти
सर्वान् वृक्षान् पश्यतिsarvān vṛkṣān paśyatiвсе деревья видит; видит всякие деревья
काञ्चनान्kāñcanānзолотыми; как золотые
तथा त्वम् अपि गान्धारेtathā tvam api gāndhāreтак и ты, Гандхарин сын; так же и ты
विपरीतानि पश्यसिviparītāni paśyasiперевёрнутое видишь; воспринимаешь всё наоборот
स्वयम् वैरम् महत् कृत्वाsvayam vairam mahat kṛtvāсам великую вражду сделав; сам создав большую вражду
पाण्डवैः सहसृञ्जयैःpāṇḍavaiḥ sahasṛñjayaiḥс Пандавами и Сринджаями; против Пандавов со Сринджаями
युध्यस्व तान् अद्य रणेyudhyasva tān adya raṇeсражайся с ними сегодня в бою; бейся с ними теперь
पश्यामः पुरुषः भवpaśyāmaḥ puruṣaḥ bhavaпосмотрим, мужчиной будь; увидим, будь мужем
Литературный перевод

Бхишма сказал: «Зачем, Дурьодхана, ты так пронзаешь меня словесными стрелами, когда я стараюсь по мере сил, делаю то, что тебе дорого, и в битве жертвую жизнью ради твоего же блага? Когда храбрый Пандава насытил Агни в Кхандаве, победив в бою Шакру, этого примера достаточно. Когда сын Панду освободил тебя, сильнорукий, захваченного силой гандхарвов, тогда как герои, твои родные братья и Радхея-Карна бежали, этого примера достаточно. Когда он один выступил против всех нас, собравшихся тогда в городе Вираты, этого примера достаточно. В сражении он победил разъярённого Дрону, меня, Карну, тебя, Драуни и великого махаратху Крипу, а затем забрал одежды; этого примера достаточно. В битве Партха победил Ниватакавачей, труднопобедимых даже для Васавы; этого примера достаточно. Кто же способен в бою победить яростного Пандаву? Но ты, Суёдхана, из-за заблуждения не понимаешь, что следует говорить и чего говорить нельзя. Человек, близкий к смерти, видит все деревья золотыми; так и ты, сын Гандхари, видишь всё наоборот. Сам создав великую вражду с Пандавами и Сринджаями, сражайся с ними сегодня в бою. Посмотрим: будь мужем».

Версия

a77db21c3217 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:47:12 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами