Махабхарата
Кришна показывает Арджуне поле побоища8.14.53-64
8718 / 15823
Махабхарата · 8.14.53-64
Деванагари

अपरे तत्र तत्रैव परिधावन्ति मानिनः ॥
ज्ञातिभिः पतितैः शूरैर् याच्यमानास् तथोदकम् ॥
जलार्थं च गताः के चिन् निष्प्राणा बहवो ऽर्जुन ॥
संनिवृत्ताश् च ते शूरास् तान् दृष्ट्वैव विचेतसः ॥
जलं दृष्ट्वा प्रधावन्ति क्रोशमानाः परस्परम् ॥
जलं पीत्वा मृतान् पश्य पिबतो ऽन्यांश् च भारत ॥
परित्यज्य प्रियान् अन्ये बान्धवान् बान्धवप्रिय ॥
व्युत्क्रान्ताः समदृश्यन्त तत्र तत्र महारणे ॥
पश्यापरान् नरश्रेष्ठ संदष्टौष्ठपुटान् पुनः ॥
भ्रुकुटीकुटिलैर् वक्त्रैः प्रेक्षमाणान् समन्ततः ॥
एतत् तवैवानुरूपं कर्मार्जुन महाहवे ॥
दिवि वा देवराजस्य त्वया यत् कृतम् आहवे ॥
एवं तां दर्शयन् कृष्णो युद्धभूमिं किरीटिने ॥
गच्छन्न् एवाशृणोच् छब्दं दुर्योधनबले महत् ॥
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषान् भेरीपणवमिश्रितान् ॥
रथाश्वगजनादांश् च शस्त्रशब्दांश् च दारुणान् ॥
प्रविश्य तद् बलं कृष्णस् तुरगैर् वातवेगिभिः ॥
पाण्ड्येनाभ्यर्दितां सेनां त्वदीयां वीक्ष्य धिष्ठितः ॥
स हि नानाविधैर् बाणैर् इष्वासप्रवरो युधि ॥
न्यहनद् द्विषतां व्रातान् गतासून् अन्तको यथा ॥
गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितैः शरैः ॥
भित्त्वा प्रहरतां श्रेष्ठो विदेहासूंश् चकार सः ॥
शत्रुप्रवीरैर् अस्तानि नानाशस्त्राणि सायकैः ॥
भित्त्वा तान् अहनत् पाण्ड्यः शत्रूञ् शक्र इवासुरान् ॥

Транслитерация (IAST)

apare tatra tatraiva paridhāvanti māninaḥ ||
jñātibhiḥ patitaiḥ śūrair yācyamānās tathodakam ||
jalārthaṃ ca gatāḥ ke cin niṣprāṇā bahavo 'rjuna ||
saṃnivṛttāś ca te śūrās tān dṛṣṭvaiva vicetasaḥ ||
jalaṃ dṛṣṭvā pradhāvanti krośamānāḥ parasparam ||
jalaṃ pītvā mṛtān paśya pibato 'nyāṃś ca bhārata ||
parityajya priyān anye bāndhavān bāndhavapriya ||
vyutkrāntāḥ samadṛśyanta tatra tatra mahāraṇe ||
paśyāparān naraśreṣṭha saṃdaṣṭauṣṭhapuṭān punaḥ ||
bhrukuṭīkuṭilair vaktraiḥ prekṣamāṇān samantataḥ ||
etat tavaivānurūpaṃ karmārjuna mahāhave ||
divi vā devarājasya tvayā yat kṛtam āhave ||
evaṃ tāṃ darśayan kṛṣṇo yuddhabhūmiṃ kirīṭine ||
gacchann evāśṛṇoc chabdaṃ duryodhanabale mahat ||
śaṅkhadundubhinirghoṣān bherīpaṇavamiśritān ||
rathāśvagajanādāṃś ca śastraśabdāṃś ca dāruṇān ||
praviśya tad balaṃ kṛṣṇas turagair vātavegibhiḥ ||
pāṇḍyenābhyarditāṃ senāṃ tvadīyāṃ vīkṣya dhiṣṭhitaḥ ||
sa hi nānāvidhair bāṇair iṣvāsapravaro yudhi ||
nyahanad dviṣatāṃ vrātān gatāsūn antako yathā ||
gajavājimanuṣyāṇāṃ śarīrāṇi śitaiḥ śaraiḥ ||
bhittvā praharatāṃ śreṣṭho videhāsūṃś cakāra saḥ ||
śatrupravīrair astāni nānāśastrāṇi sāyakaiḥ ||
bhittvā tān ahanat pāṇḍyaḥ śatrūñ śakra ivāsurān ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अपरे तत्र तत्र एवapare tatra tatra evaдругие там и там же; иные повсюду
परिधावन्ति मानिनःparidhāvanti māninaḥбегают гордые; мечутся гордецы
ज्ञातिभिः पतितैः शूरैःjñātibhiḥ patitaiḥ śūraiḥродичами павшими героями; павшими близкими
याच्यमानाः तथा उदकम्yācyamānāḥ tathā udakamтак просящими воду; которые просят воды
जलार्थम् च गताः के चित्jalārtham ca gatāḥ ke citи за водой пошли некоторые; некоторые отправились
निष्प्राणाः बहवः अर्जुनniṣprāṇāḥ bahavaḥ arjunaбездыханные многие, Арджуна; многие мёртвы
संनिवृत्ताः च ते शूराःsaṃnivṛttāḥ ca te śūrāḥи вернувшиеся те герои; и те вернулись
तान् दृष्ट्वा एव विचेतसःtān dṛṣṭvā eva vicetasaḥих увидев, потерявшие сознание; увидев, обезумели
जलम् दृष्ट्वा प्रधावन्तिjalam dṛṣṭvā pradhāvantiводу увидев, бегут; к воде мчатся
क्रोशमानाः परस्परम्krośamānāḥ parasparamкрича друг другу; зовя один другого
जलम् पीत्वा मृतान् पश्यjalam pītvā mṛtān paśyaводу выпив, умерших смотри; смотри, умерших после питья
पिबतः अन्यान् च भारतpibataḥ anyān ca bhārataи других пьющих, Бхарата; других ещё пьющих
परित्यज्य प्रियान् अन्येparityajya priyān anyeоставив любимых другие; иные покинув близких
बान्धवान् बान्धवप्रियbāndhavān bāndhavapriyaродичей, любящий родичей; о любящий родных
व्युत्क्रान्ताः समदृश्यन्तvyutkrāntāḥ samadṛśyantaумершими виделись; видны уже ушедшими
तत्र तत्र महारणेtatra tatra mahāraṇeтам и там в великой битве; повсюду в бою
पश्य अपरान् नरश्रेष्ठpaśya aparān naraśreṣṭhaсмотри других, лучший из людей; посмотри на иных
संदष्टौष्ठपुटान् पुनःsaṃdaṣṭauṣṭhapuṭān punaḥс плотно сжатыми губами снова; с закушенными губами
भ्रुकुटीकुटिलैः वक्त्रैःbhrukuṭīkuṭilaiḥ vaktraiḥс лицами, искривлёнными складками бровей; нахмуренными лицами
प्रेक्षमाणान् समन्ततःprekṣamāṇān samantataḥсмотрящих вокруг; глядящих со всех сторон
एतत् तव एव अनुरूपम्etat tava eva anurūpamэто тебе именно подобающее; это достойно тебя
कर्म अर्जुन महाहवेkarma arjuna mahāhaveдеяние, Арджуна, в великой битве; подвиг в бою
दिवि वा देवराजस्यdivi vā devarājasyaили на небе царя богов; подобно Индре
त्वया यत् कृतम् आहवेtvayā yat kṛtam āhaveтобой что совершено в битве; то, что сделано
एवम् ताम् दर्शयन् कृष्णःevam tām darśayan kṛṣṇaḥтак её показывая Кришна; показывая землю битвы
युद्धभूमिम् किरीटिनेyuddhabhūmim kirīṭineполе боя Киритину; Арджуне
गच्छन् एव अशृणोत् शब्दम्gacchan eva aśṛṇot śabdamидя же услышал звук; на ходу услышал шум
दुर्योधनबले महत्duryodhanabale mahatв войске Дурьодханы великий; великий шум
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषान्śaṅkhadundubhinirghoṣānзвуки раковин и барабанов; грохот раковин
भेरीपणवमिश्रितान्bherīpaṇavamiśritānсмешанные с бхери и панавами; с разными барабанами
रथाश्वगजनादान् चrathāśvagajanādān caи звуки колесниц, коней, слонов; рёв боевых сил
शस्त्रशब्दान् च दारुणान्śastraśabdān ca dāruṇānи страшные звуки оружия; ужасный лязг
प्रविश्य तद् बलम् कृष्णःpraviśya tad balam kṛṣṇaḥвойдя в то войско Кришна; Кришна въехал в войско
तुरगैः वातवेगिभिःturagaiḥ vātavegibhiḥна конях ветроскорых; быстрых как ветер
पाण्ड्येन अभ्यर्दिताम् सेनाम्pāṇḍyena abhyarditām senāmПандьей теснимое войско; армию, давимую Пандьей
त्वदीयाम् वीक्ष्य धिष्ठितःtvadīyām vīkṣya dhiṣṭhitaḥтвою увидев, собранный; увидел твоих
स हि नानाविधैः बाणैःsa hi nānāvidhaiḥ bāṇaiḥон ведь разными стрелами; Пандья стрелами
इष्वासप्रवरः युधिiṣvāsapravaraḥ yudhiлучший лучник в бою; превосходный стрелок
न्यहनत् द्विषताम् व्रातान्nyahanat dviṣatām vrātānубивал толпы врагов; сражал отряды
गतासून् अन्तकः यथाgatāsūn antakaḥ yathāбезжизненными как Антака; как бог смерти
गजवाजिमनुष्याणाम्gajavājimanuṣyāṇāmслонов, коней, людей; у слонов и людей
शरीराणि शितैः शरैःśarīrāṇi śitaiḥ śaraiḥтела острыми стрелами; тела стрелами
भित्त्वा प्रहरताम् श्रेष्ठःbhittvā praharatām śreṣṭhaḥпробив, лучший нападающих; лучший воин
विदेहासून् चकार सःvidehāsūn cakāra saḥбез тел и жизни сделал он; лишил жизни
शत्रुप्रवीरैः अस्तानिśatrupravīraiḥ astāniлучшими врагами брошенные; пущенные героями врага
नानाशस्त्राणि सायकैःnānāśastrāṇi sāyakaiḥразные оружия стрелами; много оружия
भित्त्वा तान् अहनत् पाण्ड्यःbhittvā tān ahanat pāṇḍyaḥразбив их, убивал Пандья; Пандья поражал
शत्रून् शक्रः इव असुरान्śatrūn śakraḥ iva asurānврагов как Шакра асуров; как Индра асуров
Литературный перевод

Иные гордые воины мечутся повсюду среди павших родичей-героев, которые просят у них воды. Некоторые пошли за водой, но многие уже бездыханны, Арджуна; вернувшиеся герои, увидев их, лишаются рассудка. Увидев воду, они бегут к ней, крича друг другу; смотри, Бхарата: одни умирают, выпив воды, другие ещё пьют. Иные, оставив любимых родичей, о любящий родных, уже видны ушедшими из жизни там и там в великой битве. Смотри, лучший из людей, и на других: с закушенными губами, с лицами, искривлёнными нахмуренными бровями, они глядят вокруг. Этот подвиг, Арджуна, достоин тебя в великой битве, как подобный подвиг был бы достоин царя богов на небе». Так Кришна показывал Киритину поле боя и, продолжая путь, услышал великий шум в войске Дурьодханы: грохот раковин и барабанов, смешанный со звуками бхери и панав, рёв колесниц, коней и слонов и страшный лязг оружия. Войдя на конях, быстрых как ветер, в то войско, Кришна увидел твою армию, теснимую Пандьей. Этот лучший лучник в бою разными стрелами убивал толпы врагов, как Антака лишает существ жизни. Острыми стрелами он пробивал тела слонов, коней и людей и, лучший среди нападающих, лишал их жизни. Разбивая стрелами разное оружие, брошенное лучшими вражескими героями, Пандья убивал врагов, как Шакра убивает асуров».

Версия

2cd127f7c0e0 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 08:45:27 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами