Махабхарата
Дурьодхана рассказывает историю Трипуры8.24.31-43
8765 / 15823
Махабхарата · 8.24.31-43
Деванагари

ते देवाः सहिताः सर्वे पितामहम् अरिंदम ॥
अभिजग्मुस् तदाख्यातुं विप्रकारं सुरेतरैः ॥
ते तत्त्वं सर्वम् आख्याय शिरसाभिप्रणम्य च ॥
वधोपायम् अपृच्छन्त भगवन्तं पितामहम् ॥
श्रुत्वा तद् भगवान् देवो देवान् इदम् उवाच ह ॥
असुराश् च दुरात्मानस् ते चापि विबुधद्विषः ॥
अपराध्यन्ति सततं ये युष्मान् पीडयन्त्य् उत ॥
अहं हि तुल्यः सर्वेषां भूतानां नात्र संशयः ॥
अधार्मिकास् तु हन्तव्या इत्य् अहं प्रब्रवीमि वः ॥
ते यूयं स्थाणुम् ईशानं जिष्णुम् अक्लिष्टकारिणम् ॥
योद्धारं वृणुतादित्याः स तान् हन्ता सुरेतरान् ॥
इति तस्य वचः श्रुत्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ॥
ब्रह्माणम् अग्रतः कृत्वा वृषाङ्कं शरणं ययुः ॥
तपः परं समातस्थुर् गृणन्तो ब्रह्म शाश्वतम् ॥
ऋषिभिः सह धर्मज्ञा भवं सर्वात्मना गताः ॥
तुष्टुवुर् वाग्भिर् अर्थ्याभिर् भयेष्व् अभयकृत्तमम् ॥
सर्वात्मानं महात्मानं येनाप्तं सर्वम् आत्मना ॥
तपोविशेषैर् बहुभिर् योगं यो वेद चात्मनः ॥
यः सांख्यम् आत्मनो वेद यस्य चात्मा वशे सदा ॥
ते तं ददृशुर् ईशानं तेजोराशिम् उमापतिम् ॥
अनन्यसदृशं लोके व्रतवन्तम् अकल्मषम् ॥
एकं च भगवन्तं ते नानारूपम् अकल्पयन् ॥
आत्मनः प्रतिरूपाणि रूपाण्य् अथ महात्मनि ॥
परस्परस्य चापश्यन् सर्वे परमविस्मिताः ॥
सर्वभूतमयं चेशं तम् अजं जगतः पतिम् ॥
देवा ब्रह्मर्षयश् चैव शिरोभिर् धरणीं गताः ॥
तान् स्वस्तिवाक्येनाभ्यर्च्य समुत्थाप्य च शंकरः ॥
ब्रूत ब्रूतेति भगवान् स्मयमानो ऽभ्यभाषत ॥

Транслитерация (IAST)

te devāḥ sahitāḥ sarve pitāmaham ariṃdama ||
abhijagmus tadākhyātuṃ viprakāraṃ suretaraiḥ ||
te tattvaṃ sarvam ākhyāya śirasābhipraṇamya ca ||
vadhopāyam apṛcchanta bhagavantaṃ pitāmaham ||
śrutvā tad bhagavān devo devān idam uvāca ha ||
asurāś ca durātmānas te cāpi vibudhadviṣaḥ ||
aparādhyanti satataṃ ye yuṣmān pīḍayanty uta ||
ahaṃ hi tulyaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ nātra saṃśayaḥ ||
adhārmikās tu hantavyā ity ahaṃ prabravīmi vaḥ ||
te yūyaṃ sthāṇum īśānaṃ jiṣṇum akliṣṭakāriṇam ||
yoddhāraṃ vṛṇutādityāḥ sa tān hantā suretarān ||
iti tasya vacaḥ śrutvā devāḥ śakrapurogamāḥ ||
brahmāṇam agrataḥ kṛtvā vṛṣāṅkaṃ śaraṇaṃ yayuḥ ||
tapaḥ paraṃ samātasthur gṛṇanto brahma śāśvatam ||
ṛṣibhiḥ saha dharmajñā bhavaṃ sarvātmanā gatāḥ ||
tuṣṭuvur vāgbhir arthyābhir bhayeṣv abhayakṛttamam ||
sarvātmānaṃ mahātmānaṃ yenāptaṃ sarvam ātmanā ||
tapoviśeṣair bahubhir yogaṃ yo veda cātmanaḥ ||
yaḥ sāṃkhyam ātmano veda yasya cātmā vaśe sadā ||
te taṃ dadṛśur īśānaṃ tejorāśim umāpatim ||
ananyasadṛśaṃ loke vratavantam akalmaṣam ||
ekaṃ ca bhagavantaṃ te nānārūpam akalpayan ||
ātmanaḥ pratirūpāṇi rūpāṇy atha mahātmani ||
parasparasya cāpaśyan sarve paramavismitāḥ ||
sarvabhūtamayaṃ ceśaṃ tam ajaṃ jagataḥ patim ||
devā brahmarṣayaś caiva śirobhir dharaṇīṃ gatāḥ ||
tān svastivākyenābhyarcya samutthāpya ca śaṃkaraḥ ||
brūta brūteti bhagavān smayamāno 'bhyabhāṣata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ते देवाः सहिताः सर्वेte devāḥ sahitāḥ sarveте боги вместе все; все боги сообща
पितामहम् अरिंदमpitāmaham ariṃdamaк Прародителю, врагов укротитель; к Брахме
अभिजग्मुः तदा आख्यातुम्abhijagmuḥ tadā ākhyātumпошли тогда сообщить; пришли рассказать
विप्रकारम् सुरेतरैःviprakāram suretaraiḥоскорбление от не-богов; зло асуров
ते तत्त्वम् सर्वम् आख्यायte tattvam sarvam ākhyāyaони истину всю рассказав; сообщив всё
शिरसा अभिप्रणम्य चśirasā abhipraṇamya caи головой поклонившись; склонив головы
वधोपायम् अपृच्छन्तvadhopāyam apṛcchantaспособ убийства спросили; спросили о средстве
भगवन्तम् पितामहम्bhagavantam pitāmahamблагословенного Прародителя; у Брахмы
श्रुत्वा तत् भगवान् देवःśrutvā tat bhagavān devaḥуслышав это, благословенный бог; выслушав
देवान् इदम् उवाच हdevān idam uvāca haбогам это сказал; сказал богам
असुराः च दुरात्मानःasurāḥ ca durātmānaḥасуры же дурные душой; злонравные асуры
ते च अपि विबुधद्विषःte ca api vibudhadviṣaḥи они также ненавистники богов; враги богов
अपराध्यन्ति सततम्aparādhyanti satatamпреступают постоянно; постоянно виновны
ये युष्मान् पीडयन्ति उतye yuṣmān pīḍayanti utaкоторые вас угнетают; мучат вас
अहम् हि तुल्यः सर्वेषाम्aham hi tulyaḥ sarveṣāmя ведь равен ко всем; я одинаков для всех
भूतानाम् न अत्र संशयःbhūtānām na atra saṃśayaḥсуществам, нет здесь сомнения; для всех существ
अधार्मिकाः तु हन्तव्याःadhārmikāḥ tu hantavyāḥнеправедные же должны быть убиты; адхармичных нужно уничтожить
इति अहम् प्रब्रवीमि वःiti aham prabravīmi vaḥтак я говорю вам; таково моё слово
ते यूयम् स्थाणुम् ईशानम्te yūyam sthāṇum īśānamвы же Стану, Ишану; обратитесь к Шиве
जिष्णुम् अक्लिष्टकारिणम्jiṣṇum akliṣṭakāriṇamпобедителя, действующего без труда; неутомимого победителя
योद्धारम् वृणुत आदित्याःyoddhāram vṛṇuta ādityāḥвоином выберите, Адитьи; изберите бойцом
सः तान् हन्ता सुरेतरान्saḥ tān hantā suretarānон их убьёт, не-богов; он сразит асуров
इति तस्य वचः श्रुत्वाiti tasya vacaḥ śrutvāтак его слово услышав; выслушав Брахму
देवाः शक्रपुरोगमाःdevāḥ śakrapurogamāḥбоги с Шакрой впереди; Индра и боги
ब्रह्माणम् अग्रतः कृत्वाbrahmāṇam agrataḥ kṛtvāБрахму поставив впереди; во главе с Брахмой
वृषाङ्कम् शरणम् ययुःvṛṣāṅkam śaraṇam yayuḥк быкознаменному прибежище пошли; пошли к Шиве
तपः परम् समातस्थुःtapaḥ param samātasthuḥтапасью высшую совершили; предались подвигу
गृणन्तः ब्रह्म शाश्वतम्gṛṇantaḥ brahma śāśvatamвоспевая вечного Брахмана; воспевая вечное
ऋषिभिः सह धर्मज्ञाःṛṣibhiḥ saha dharmajñāḥс риши вместе, знатоки дхармы; с мудрецами
भवम् सर्वात्मना गताःbhavam sarvātmanā gatāḥк Бхаве всем существом пришедшие; обратившись к Шиве
तुष्टुवुः वाग्भिः अर्थ्याभिःtuṣṭuvuḥ vāgbhiḥ arthyābhiḥпрославляли речами достойными; молились осмысленно
भयेषु अभयकृत्तमम्bhayeṣu abhayakṛttamamв опасностях лучшего дарителя бесстрашия; защитника от страха
सर्वात्मानम् महात्मानम्sarvātmānam mahātmānamвсеобщую душу, великодушного; всесущего
येन आप्तम् सर्वम् आत्मनाyena āptam sarvam ātmanāкем всё достигнуто собой; содержащего всё
तपोविशेषैः बहुभिःtapoviśeṣaiḥ bahubhiḥмногими особыми тапасьями; разными подвигами
योगम् यः वेद च आत्मनःyogam yaḥ veda ca ātmanaḥи йогу души кто знает; знающего йогу
यः सांख्यम् आत्मनः वेदyaḥ sāṃkhyam ātmanaḥ vedaкто санкхью души знает; знающего санкхью
यस्य च आत्मा वशे सदाyasya ca ātmā vaśe sadāи чей ум всегда во власти; владеющего собой
ते तम् ददृशुः ईशानम्te tam dadṛśuḥ īśānamони его увидели Ишану; увидели Владыку
तेजोराशिम् उमापतिम्tejorāśim umāpatimсгусток сияния, супруга Умы; сияющего Шиву
अनन्यसदृशम् लोकेananyasadṛśam lokeне имеющего подобного в мире; несравненного
व्रतवन्तम् अकल्मषम्vratavantam akalmaṣamобетного, безупречного; чистого подвижника
एकम् च भगवन्तम् तेekam ca bhagavantam teединого благословенного они; одного Господа
नानारूपम् अकल्पयन्nānārūpam akalpayanмногообразным представляли; увидели многоликим
आत्मनः प्रतिरूपाणिātmanaḥ pratirūpāṇiсобственные соответствующие формы; свои отражения
रूपाणि अथ महात्मनिrūpāṇi atha mahātmaniформы затем в великом; в великой душе
परस्परस्य च अपश्यन्parasparasya ca apaśyanи друг друга видели; видели взаимно
सर्वे परमविस्मिताःsarve paramavismitāḥвсе крайне изумлённые; поражённые
सर्वभूतमयम् च ईशम्sarvabhūtamayam ca īśamи состоящего из всех существ Господа; всесущего Владыку
तम् अजम् जगतः पतिम्tam ajam jagataḥ patimтого нерождённого владыку мира; нерождённого Господа
देवाः ब्रह्मर्षयः च एवdevāḥ brahmarṣayaḥ ca evaбоги и брахмариши также; боги и мудрецы
शिरोभिः धरणीम् गताःśirobhiḥ dharaṇīm gatāḥголовами к земле пришли; пали ниц
तान् स्वस्तिवाक्येन अभ्यर्च्यtān svastivākyena abhyarcyaих благословенной речью почтив; поприветствовав их
समुत्थाप्य च शंकरःsamutthāpya ca śaṃkaraḥи подняв, Шанкара; Шива поднял
ब्रूत ब्रूत इति भगवान्brūta brūta iti bhagavānговорите, говорите, так Господь; велел говорить
स्मयमानः अभ्यभाषतsmayamānaḥ abhyabhāṣataулыбаясь, обратился; с улыбкой сказал
Литературный перевод

Тогда все боги вместе пришли к Прародителю, о укротитель врагов, чтобы рассказать о притеснении со стороны асуров. Рассказав всё как было и склонив головы, они спросили у благословенного Прародителя о средстве уничтожения. Услышав это, благословенный бог сказал богам: “Эти злонравные асуры, ненавистники богов, постоянно преступают закон, потому что мучают вас. Я одинаков ко всем существам, в этом нет сомнения; но неправедные должны быть уничтожены — так я говорю вам. Поэтому вы, Адитьи, изберите своим воином Стану, Ишану, победителя, действующего без труда: он убьёт этих асуров”. Услышав его слово, боги во главе с Шакрой поставили Брахму впереди и пошли за прибежищем к быкознаменному. Вместе с риши, знатоки дхармы, они всем существом обратились к Бхаве, совершали высшую тапасью и воспевали вечного Брахмана. Достойными речами они славили великодушного Всеобщего, лучшего дарителя бесстрашия в опасностях, того, кто содержит всё в себе, кто множеством особых тапасий знает йогу души, кто знает санкхью души и всегда владеет собой. Они увидели Ишану, сгусток сияния, супруга Умы, несравненного в мире, обетного и безупречного. В едином благословенном Господе они увидели множество форм; в этой великой душе они увидели свои собственные образы и образы друг друга и были крайне изумлены. Боги и брахмариши пали головами на землю перед нерождённым Господом, состоящим из всех существ, владыкой мира. Шанкара почтил их благословенной речью, поднял и, улыбаясь, сказал: “Говорите, говорите”».

Версия

c340e1bbc33d · опубликовано 20 июн. 2026 г., 05:01:16 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами