Махабхарата
Истребление Карны и натиск Ашваттхамана на Арджуну8.40.121-130
8869 / 15823
Махабхарата · 8.40.121-130
Деванагари

द्रौणिपाण्डवयोर् एवं वर्तमाने महारणे ॥
वर्धमाने च राजेन्द्र द्रोणपुत्रे महाबले ॥
हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समभ्ययात् ॥
स रोषान् निःश्वसन् राजन् निर्दहन्न् इव चक्षुषा ॥
द्रौणिं ह्य् अपश्यत् संग्रामे फल्गुनं च मुहुर् मुहुः ॥
ततः क्रुद्धो ऽब्रवीत् कृष्णः पार्थं सप्रणयं तदा ॥
अत्यद्भुतम् इदं पार्थ तव पश्यामि संयुगे ॥
अतिशेते हि यत्र त्वा द्रोणपुत्रो ऽद्य भारत ॥
कच्चित् ते गाण्डिवं हस्ते रथे तिष्ठसि चार्जुन ॥
कच्चित् कुशलिनौ बाहू कच्चिद् वीर्यं तद् एव ते ॥
एवम् उक्तस् तु कृष्णेन क्षिप्त्वा भल्लांश् चतुर्दश ॥
त्वरमाणस् त्वराकाले द्रौणेर् धनुर् अथाच्छिनत् ॥
ध्वजं छत्रं पताकां च रथं शक्तिं गदां तथा ॥
जत्रुदेशे च सुभृशं वत्सदन्तैर् अताडयत् ॥
स मूर्च्छां परमां गत्वा ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥
तं विसंज्ञं महाराज किरीटिभयपीडितम् ॥
अपोवाह रणात् सूतो रक्षमाणो धनंजयात् ॥
एतस्मिन्न् एव काले तु विजयः शत्रुतापनः ॥
न्यवधीत् तावकं सैन्यं शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
पश्यतस् तव पुत्रस्य तस्य वीरस्य भारत ॥
एवम् एष क्षयो वृत्तस् तावकानां परैः सह ॥
क्रूरो विशसनो घोरो राजन् दुर्मन्त्रिते तव ॥
संशप्तकांश् च कौन्तेयः कुरूंश् चापि वृकोदरः ॥
वसुषेणं च पाञ्चालः कृत्स्नेन व्यधमद् रणे ॥

Транслитерация (IAST)

drauṇipāṇḍavayor evaṃ vartamāne mahāraṇe ||
vardhamāne ca rājendra droṇaputre mahābale ||
hīyamāne ca kaunteye kṛṣṇaṃ roṣaḥ samabhyayāt ||
sa roṣān niḥśvasan rājan nirdahann iva cakṣuṣā ||
drauṇiṃ hy apaśyat saṃgrāme phalgunaṃ ca muhur muhuḥ ||
tataḥ kruddho 'bravīt kṛṣṇaḥ pārthaṃ sapraṇayaṃ tadā ||
atyadbhutam idaṃ pārtha tava paśyāmi saṃyuge ||
atiśete hi yatra tvā droṇaputro 'dya bhārata ||
kaccit te gāṇḍivaṃ haste rathe tiṣṭhasi cārjuna ||
kaccit kuśalinau bāhū kaccid vīryaṃ tad eva te ||
evam uktas tu kṛṣṇena kṣiptvā bhallāṃś caturdaśa ||
tvaramāṇas tvarākāle drauṇer dhanur athācchinat ||
dhvajaṃ chatraṃ patākāṃ ca rathaṃ śaktiṃ gadāṃ tathā ||
jatrudeśe ca subhṛśaṃ vatsadantair atāḍayat ||
sa mūrcchāṃ paramāṃ gatvā dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ ||
taṃ visaṃjñaṃ mahārāja kirīṭibhayapīḍitam ||
apovāha raṇāt sūto rakṣamāṇo dhanaṃjayāt ||
etasminn eva kāle tu vijayaḥ śatrutāpanaḥ ||
nyavadhīt tāvakaṃ sainyaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
paśyatas tava putrasya tasya vīrasya bhārata ||
evam eṣa kṣayo vṛttas tāvakānāṃ paraiḥ saha ||
krūro viśasano ghoro rājan durmantrite tava ||
saṃśaptakāṃś ca kaunteyaḥ kurūṃś cāpi vṛkodaraḥ ||
vasuṣeṇaṃ ca pāñcālaḥ kṛtsnena vyadhamad raṇe ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
द्रौणिपाण्डवयोः एवम्drauṇipāṇḍavayoḥ evamмежду Драуни и Пандавой так; так у Ашваттхамана и Арджуны
वर्तमाने महारणेvartamāne mahāraṇeкогда шёл великий бой; в великой битве
वर्धमाने च राजेन्द्रvardhamāne ca rājendraи когда возрастал, царь царей; когда усиливался
द्रोणपुत्रे महाबलेdroṇaputre mahābaleсын Дроны великосильный; мощный Ашваттхаман
हीयमाने च कौन्तेयेhīyamāne ca kaunteyeи когда слабел Каунтея; когда Арджуна уступал
कृष्णम् रोषः समभ्ययात्kṛṣṇam roṣaḥ samabhyayātк Кришне гнев пришёл; Кришну охватил гнев
स रोषात् निःश्वसन् राजन्sa roṣāt niḥśvasan rājanон от гнева вздыхая, царь; тяжело дыша
निर्दहन् इव चक्षुषाnirdahan iva cakṣuṣāсловно сжигая взглядом; испепеляя глазами
द्रौणिम् हि अपश्यत् संग्रामेdrauṇim hi apaśyat saṃgrāmeна Драуни ведь смотрел в битве; видел Ашваттхамана
फल्गुनम् च मुहुः मुहुःphalgunam ca muhuḥ muhuḥи Пхалгуну снова и снова; и Арджуну
ततः क्रुद्धः अब्रवीत् कृष्णःtataḥ kruddhaḥ abravīt kṛṣṇaḥзатем разгневанный сказал Кришна; Кришна в гневе сказал
पार्थम् सप्रणयम् तदाpārtham sapraṇayam tadāПартхе с любовью тогда; Арджуне с приязнью
अत्यद्भुतम् इदम् पार्थatyadbhutam idam pārthaкрайне удивительно это, Партха; странно это
तव पश्यामि संयुगेtava paśyāmi saṃyugeу тебя вижу в сражении; я вижу в бою
अतिशेते हि यत्र त्वाatiśete hi yatra tvāведь превосходит где тебя; когда тебя превосходит
द्रोणपुत्रः अद्य भारतdroṇaputraḥ adya bhārataсын Дроны сегодня, Бхарата; Ашваттхаман сегодня
कच्चित् ते गाण्डिवम् हस्तेkaccit te gāṇḍivam hasteразве твоё Гандиву в руке; Гандива ли в руке
रथे तिष्ठसि च अर्जुनrathe tiṣṭhasi ca arjunaи на колеснице стоишь, Арджуна; ты ли стоишь в ратхе
कच्चित् कुशलिनौ बाहूkaccit kuśalinau bāhūздоровы ли две руки; целы ли руки
कच्चित् वीर्यम् तत् एव तेkaccit vīryam tat eva teта же ли доблесть твоя; та ли сила у тебя
एवम् उक्तः तु कृष्णेनevam uktaḥ tu kṛṣṇenaтак сказанный Кришной; услышав от Кришны
क्षिप्त्वा भल्लान् चतुर्दशkṣiptvā bhallān caturdaśaвыпустив четырнадцать бхалл; метнув 14 стрел
त्वरमाणः त्वराकालेtvaramāṇaḥ tvarākāleспешащий в час спешки; быстро в нужный миг
द्रौणेः धनुः अथ अच्छिनत्drauṇeḥ dhanuḥ atha acchinatДрауни лук затем рассёк; срубил лук Ашваттхамана
ध्वजं छत्रम् पताकाम् चdhvajaṃ chatram patākām caстяг, зонт и знамя; флаг, зонт, вымпел
रथम् शक्तिम् गदाम् तथाratham śaktim gadām tathāколесницу, копьё и булаву также; ратху и оружие
जत्रुदेशे च सुभृशम्jatrudeśe ca subhṛśamи в область ключиц очень сильно; в ключицы
वत्सदन्तैः अताडयत्vatsadantaiḥ atāḍayatватсадантами поразил; стрелами-ватсадантами ударил
स मूर्च्छाम् परमाम् गत्वाsa mūrcchām paramām gatvāон в глубокий обморок войдя; лишившись чувств
ध्वजयष्टिम् समाश्रितःdhvajayaṣṭim samāśritaḥна древко знамени опёрся; прислонился к флагштоку
तम् विसंज्ञम् महाराजtam visaṃjñam mahārājaего без сознания, великий царь; его бесчувственного
किरीटिभयपीडितम्kirīṭibhayapīḍitamстрахом перед Киритиным измученного; поражённого Арджуной
अपोवाह रणात् सूतःapovāha raṇāt sūtaḥувёз с боя возница; возница вывез
रक्षमाणः धनंजयात्rakṣamāṇaḥ dhanaṃjayātзащищая от Дхананджаи; спасая от Арджуны
एतस्मिन् एव काले तुetasmin eva kāle tuв это самое время же; в тот самый миг
विजयः शत्रुतापनःvijayaḥ śatrutāpanaḥВиджая, врагов палящий; Арджуна
न्यवधीत् तावकं सैन्यम्nyavadhīt tāvakaṃ sainyamубивал твоё войско; сразил твою армию
शतशः अथ सहस्रशःśataśaḥ atha sahasraśaḥсотнями и тысячами; сотни и тысячи
पश्यतः तव पुत्रस्यpaśyataḥ tava putrasyaна глазах твоего сына; пока Дурьодхана смотрел
तस्य वीरस्य भारतtasya vīrasya bhārataтого героя, Бхарата; этого героя
एवम् एष क्षयः वृत्तःevam eṣa kṣayaḥ vṛttaḥтак это истребление произошло; так совершилась гибель
तावकानाम् परैः सहtāvakānām paraiḥ sahaтвоих вместе с врагами; твоих и противников
क्रूरः विशसनः घोरःkrūraḥ viśasanaḥ ghoraḥжестокое, кровавое, страшное; ужасное избиение
राजन् दुर्मन्त्रिते तवrājan durmantrite tavaцарь, из-за твоего дурного совета; из-за плохого решения
संशप्तकान् च कौन्तेयःsaṃśaptakān ca kaunteyaḥи самшаптаков Каунтея; Арджуна самшаптаков
कुरून् च अपि वृकोदरःkurūn ca api vṛkodaraḥи Куру также Врикодара; Бхима Куру
वसुषेणम् च पाञ्चालःvasuṣeṇam ca pāñcālaḥи Васушену Панчала; Панчалы Карну
कृत्स्नेन व्यधमत् रणेkṛtsnena vyadhamat raṇeполностью разбили в бою; рассеяли в битве
Литературный перевод

Пока так шла великая битва между Драуни и Пандавой, пока великосильный сын Дроны усиливался, а Каунтея слабел, о царь царей, Кришну охватил гнев. Тяжело дыша от гнева и словно испепеляя взглядом, он снова и снова смотрел в сражении то на Драуни, то на Пхалгуну. Тогда разгневанный Кришна с любовью сказал Партхе: «Я вижу в бою нечто крайне удивительное, Партха: сегодня сын Дроны превосходит тебя, Бхарата. Гандива ли у тебя в руке? Ты ли стоишь на колеснице, Арджуна? Целы ли твои руки? Та же ли у тебя доблесть?» Услышав эти слова Кришны, Арджуна быстро, в нужный миг, выпустил четырнадцать бхалл и рассёк лук Драуни, его стяг, зонт, вымпел, колесницу, копьё и булаву. Затем он очень сильно поразил его в область ключиц стрелами-ватсадантами. Драуни впал в глубокий обморок и опёрся на древко знамени. Возница увёз его, бесчувственного, измученного страхом перед Киритиным, с поля боя, защищая от Дхананджаи. В это самое время Виджая, палящий врагов, на глазах твоего доблестного сына, Бхарата, убивал твоё войско сотнями и тысячами. Так произошло это жестокое, кровавое и страшное истребление твоих и их противников, царь, из-за твоего дурного совета. Каунтея полностью разбил самшаптаков, Врикодара — Куру, а Панчала в бою рассеял Васушену».

Версия

652474bff639 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 06:21:34 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами