Махабхарата
Ашваттхаман входит в спящий лагерь10.8.104-115
9810 / 15823
Махабхарата · 10.8.104-115
Деванагари

ततः प्रकाशे शिबिरे खड्गेन पितृनन्दनः ॥
अश्वत्थामा महाराज व्यचरत् कृतहस्तवत् ॥
कांश् चिद् आपततो वीरान् अपरांश् च प्रधावतः ॥
व्ययोजयत खड्गेन प्राणैर् द्विजवरो नरान् ॥
कांश् चिद् योधान् स खड्गेन मध्ये संछिद्य वीर्यवान् ॥
अपातयद् द्रोणसुतः संरब्धस् तिलकाण्डवत् ॥
विनदद्भिर् भृशायस्तैर् नराश्वद्विरदोत्तमैः ॥
पतितैर् अभवत् कीर्णा मेदिनी भरतर्षभ ॥
मानुषाणां सहस्रेषु हतेषु पतितेषु च ॥
उदतिष्ठन् कबन्धानि बहून्य् उत्थाय चापतन् ॥
सायुधान् साङ्गदान् बाहून् निचकर्त शिरांसि च ॥
हस्तिहस्तोपमान् ऊरून् हस्तान् पादांश् च भारत ॥
पृष्ठच्छिन्नाञ् शिरश्छिन्नान् पार्श्वच्छिन्नांस् तथापरान् ॥
समासाद्याकरोद् द्रौणिः कांश् चिच् चापि पराङ्मुखान् ॥
मध्यकायान् नरान् अन्यांश् चिच्छेदान्यांश् च कर्णतः ॥
अंसदेशे निहत्यान्यान् काये प्रावेशयच् छिरः ॥
एवं विचरतस् तस्य निघ्नतः सुबहून् नरान् ॥
तमसा रजनी घोरा बभौ दारुणदर्शना ॥
किं चित् प्राणैश् च पुरुषैर् हतैश् चान्यैः सहस्रशः ॥
बहुना च गजाश्वेन भूर् अभूद् भीमदर्शना ॥
यक्षरक्षःसमाकीर्णे रथाश्वद्विपदारुणे ॥
क्रुद्धेन द्रोणपुत्रेण संछिन्नाः प्रापतन् भुवि ॥
मातॄर् अन्ये पितॄन् अन्ये भ्रातॄन् अन्ये विचुक्रुशुः ॥
के चिद् ऊचुर् न तत् क्रुद्धैर् धार्तराष्ट्रैः कृतं रणे ॥

Транслитерация (IAST)

tataḥ prakāśe śibire khaḍgena pitṛnandanaḥ ||
aśvatthāmā mahārāja vyacarat kṛtahastavat ||
kāṃś cid āpatato vīrān aparāṃś ca pradhāvataḥ ||
vyayojayata khaḍgena prāṇair dvijavaro narān ||
kāṃś cid yodhān sa khaḍgena madhye saṃchidya vīryavān ||
apātayad droṇasutaḥ saṃrabdhas tilakāṇḍavat ||
vinadadbhir bhṛśāyastair narāśvadviradottamaiḥ ||
patitair abhavat kīrṇā medinī bharatarṣabha ||
mānuṣāṇāṃ sahasreṣu hateṣu patiteṣu ca ||
udatiṣṭhan kabandhāni bahūny utthāya cāpatan ||
sāyudhān sāṅgadān bāhūn nicakarta śirāṃsi ca ||
hastihastopamān ūrūn hastān pādāṃś ca bhārata ||
pṛṣṭhacchinnāñ śiraśchinnān pārśvacchinnāṃs tathāparān ||
samāsādyākarod drauṇiḥ kāṃś cic cāpi parāṅmukhān ||
madhyakāyān narān anyāṃś cicchedānyāṃś ca karṇataḥ ||
aṃsadeśe nihatyānyān kāye prāveśayac chiraḥ ||
evaṃ vicaratas tasya nighnataḥ subahūn narān ||
tamasā rajanī ghorā babhau dāruṇadarśanā ||
kiṃ cit prāṇaiś ca puruṣair hataiś cānyaiḥ sahasraśaḥ ||
bahunā ca gajāśvena bhūr abhūd bhīmadarśanā ||
yakṣarakṣaḥsamākīrṇe rathāśvadvipadāruṇe ||
kruddhena droṇaputreṇa saṃchinnāḥ prāpatan bhuvi ||
mātṝr anye pitṝn anye bhrātṝn anye vicukruśuḥ ||
ke cid ūcur na tat kruddhair dhārtarāṣṭraiḥ kṛtaṃ raṇe ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः प्रकाशे शिबिरेtataḥ prakāśe śibireзатем в освещённом лагере; когда стан осветился
खड्गेन पितृनन्दनःkhaḍgena pitṛnandanaḥмечом радость отца; сын Дроны
अश्वत्थामा महाराजaśvatthāmā mahārājaАшваттхаман, великий царь; Драуни
व्यचरत् कृतहस्तवत्vyacarat kṛtahastavatдействовал как опытный; орудовал искусно
कांश् चित् आपततः वीरान्kāṃś cit āpatataḥ vīrānодних нападающих героев; бросавшихся на него
अपरान् च प्रधावतःaparān ca pradhāvataḥи других убегающих; спасающихся бегством
व्ययोजयत खड्गेनvyayojayata khaḍgenaотделял мечом; разлучал
प्राणैः द्विजवरः नरान्prāṇaiḥ dvijavaraḥ narānот жизни людей, лучший дваждырождённый; лишал жизни
कांश् चित् योधान् स खड्गेनkāṃś cit yodhān sa khaḍgenaнекоторых воинов он мечом; одних бойцов
मध्ये संछिद्य वीर्यवान्madhye saṃchidya vīryavānпосередине рассёк, доблестный; разрубал надвое
अपातयत् द्रोणसुतःapātayat droṇasutaḥповергал сын Дроны; валил на землю
संरब्धः तिलकाण्डवत्saṃrabdhaḥ tilakāṇḍavatразъярённый, как стебли кунжута; как стебли
विनदद्भिः भृशायस्तैःvinadadbhiḥ bhṛśāyastaiḥревущими, сильно измученными; кричащими от боли
नराश्वद्विरदोत्तमैःnarāśvadviradottamaiḥлюдьми, конями и лучшими слонами; людьми и животными
पतितैः अभवत् कीर्णाpatitaiḥ abhavat kīrṇāпавшими стала покрыта; была усеяна
मेदिनी भरतर्षभmedinī bharatarṣabhaземля, бык Бхаратов; почва
मानुषाणाम् सहस्रेषुmānuṣāṇām sahasreṣuкогда тысячи людей; среди тысяч
हतेषु पतितेषु चhateṣu patiteṣu caбыли убиты и пали; сражённых
उदतिष्ठन् कबन्धानिudatiṣṭhan kabandhāniподнимались безголовые туловища; вставали кабандхи
बहूनि उत्थाय च अपतन्bahūni utthāya ca apatanмногие, встав, падали; снова рушились
सायुधान् साङ्गदान् बाहून्sāyudhān sāṅgadān bāhūnруки с оружием и браслетами; вооружённые руки
निचकर्त शिरांसि चnicakarta śirāṃsi caотсекал и головы; рубил головы
हस्तिहस्तोपमान् ऊरून्hastihastopamān ūrūnбёдра, подобные хоботам слонов; огромные бёдра
हस्तान् पादान् च भारतhastān pādān ca bhārataи кисти, и стопы, Бхарата; руки и ноги
पृष्ठच्छिन्नान् शिरःछिन्नान्pṛṣṭhacchinnān śiraḥchinnānс рассечёнными спинами, отрубленными головами; разрубленных
पार्श्वच्छिन्नान् तथा अपरान्pārśvacchinnān tathā aparānтак же других с рассечёнными боками; рассечённых сбоку
समासाद्य अकरोत् द्रौणिःsamāsādya akarot drauṇiḥнастигнув, делал Драуни; Драуни превращал
कांश् चित् च अपि पराङ्मुखान्kāṃś cit ca api parāṅmukhānи некоторых обращённых спиной; бегущих
मध्यकायान् नरान् अन्यान्madhyakāyān narān anyānдругих людей посередине тела; по туловищу
चिच्छेद अन्यान् च कर्णतःciccheda anyān ca karṇataḥрассекал, других у уха; резал у ушей
अंसदेशे निहत्य अन्यान्aṃsadeśe nihatya anyānдругих ударив в область плеча; поразив в плечи
काये प्रावेशयत् शिरःkāye prāveśayat śiraḥв тело вдавливал голову; вгонял голову
एवम् विचरतः तस्यevam vicarataḥ tasyaтак блуждающего его; когда он ходил
निघ्नतः सुबहून् नरान्nighnataḥ subahūn narānубивающего очень многих людей; истребляя людей
तमसा रजनी घोराtamasā rajanī ghorāтьмой ночь страшная; ужасная ночь
बभौ दारुणदर्शनाbabhau dāruṇadarśanāстала ужасной на вид; выглядела жутко
किं चित् प्राणैः च पुरुषैःkiṃ cit prāṇaiḥ ca puruṣaiḥнемногими людьми с жизнью; частью живыми
हतैः च अन्यैः सहस्रशःhataiḥ ca anyaiḥ sahasraśaḥи другими тысячами убитых; тысячами мёртвых
बहुना च गजाश्वेनbahunā ca gajāśvenaи множеством слонов и коней; многими животными
भूः अभूत् भीमदर्शनाbhūḥ abhūt bhīmadarśanāземля стала страшной на вид; ужасной
यक्षरक्षःसमाकीर्णेyakṣarakṣaḥsamākīrṇeв наполненном якшами и ракшасами; среди духов
रथाश्वद्विपदारुणेrathāśvadvipadāruṇeужасном колесницами, конями, слонами; страшном стане
क्रुद्धेन द्रोणपुत्रेणkruddhena droṇaputreṇaразгневанным сыном Дроны; гневным Драуни
संछिन्नाः प्रापतन् भुविsaṃchinnāḥ prāpatan bhuviрассечённые падали на землю; рушились
मातॄः अन्ये पितॄन् अन्येmātṝḥ anye pitṝn anyeодни матерей, другие отцов; к матерям и отцам
भ्रातॄन् अन्ये विचुक्रुशुःbhrātṝn anye vicukruśuḥдругие братьев звали; кричали братьям
के चित् ऊचुः न तत्ke cit ūcuḥ na tatнекоторые сказали: не это; такого не было
क्रुद्धैः धार्तराष्ट्रैः कृतम् रणेkruddhaiḥ dhārtarāṣṭraiḥ kṛtam raṇeгневными Дхритараштридами сделано в бою; даже Кауравами
Литературный перевод

Когда лагерь осветился, Ашваттхаман, радость отца, о великий царь, искусно действовал мечом. Одних героев, нападавших на него, и других, убегавших, лучший из дваждырождённых отделял мечом от жизни. Доблестный сын Дроны, разъярённый, рассекал некоторых воинов посередине тела и валил их, как стебли кунжута. Земля, о бык Бхаратов, была усеяна павшими людьми, конями и лучшими слонами, ревущими и тяжко измученными. Когда тысячи людей были убиты и пали, многие безголовые туловища поднимались и, поднявшись, снова падали. Он отсекал руки с оружием и браслетами, головы, бёдра, подобные хоботам слонов, кисти и стопы, о Бхарата. Настигая одних с рассечёнными спинами, других с отрубленными головами, третьих с рассечёнными боками и бегущих, Драуни делал их неузнаваемыми. Одних он рассекал посередине тела, других — у уха; иных, ударив в область плеча, вгонял голову в тело. Пока он так ходил и убивал очень многих людей, страшная ночь во тьме стала ужасной на вид. Земля была страшна: где-то ещё оставались живые люди, но тысячами лежали убитые, и было множество слонов и коней. В стане, наполненном якшами и ракшасами, ужасном от колесниц, коней и слонов, рассечённые разгневанным сыном Дроны падали на землю. Одни кричали к матерям, другие — к отцам, третьи звали братьев. Некоторые говорили: “Даже разгневанные Дхритараштриды в бою такого не делали”».

Версия

4fd726562b44 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 12:26:14 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами