Махабхарата
Ашваттхаман входит в спящий лагерь10.8.144-151
9813 / 15823
Махабхарата · 10.8.144-151
Деванагари

धृतराष्ट्र उवाच
प्राग् एव सुमहत् कर्म द्रौणिर् एतन् महारथः ॥
नाकरोद् ईदृशं कस्मान् मत्पुत्रविजये धृतः ॥
अथ कस्माद् धते क्षत्रे कर्मेदं कृतवान् असौ ॥
द्रोणपुत्रो महेष्वासस् तन् मे शंसितुम् अर्हसि ॥
संजय उवाच
तेषां नूनं भयान् नासौ कृतवान् कुरुनन्दन ॥
असांनिध्याद् धि पार्थानां केशवस्य च धीमतः ॥
सात्यकेश् चापि कर्मेदं द्रोणपुत्रेण साधितम् ॥
न हि तेषां समक्षं तान् हन्याद् अपि मरुत्पतिः ॥
एतद् ईदृशकं वृत्तं राजन् सुप्तजने विभो ॥
ततो जनक्षयं कृत्वा पाण्डवानां महात्ययम् ॥
दिष्ट्या दिष्ट्येति चान्योन्यं समेत्योचुर् महारथाः ॥
पर्यष्वजत् ततो द्रौणिस् ताभ्यां च प्रतिनन्दितः ॥
इदं हर्षाच् च सुमहद् आददे वाक्यम् उत्तमम् ॥
पाञ्चाला निहताः सर्वे द्रौपदेयाश् च सर्वशः ॥
सोमका मत्स्यशेषाश् च सर्वे विनिहता मया ॥
इदानीं कृतकृत्याः स्म याम तत्रैव माचिरम् ॥
यदि जीवति नो राजा तस्मै शंसामहे प्रियम् ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
prāg eva sumahat karma drauṇir etan mahārathaḥ ||
nākarod īdṛśaṃ kasmān matputravijaye dhṛtaḥ ||
atha kasmād dhate kṣatre karmedaṃ kṛtavān asau ||
droṇaputro maheṣvāsas tan me śaṃsitum arhasi ||
saṃjaya uvāca
teṣāṃ nūnaṃ bhayān nāsau kṛtavān kurunandana ||
asāṃnidhyād dhi pārthānāṃ keśavasya ca dhīmataḥ ||
sātyakeś cāpi karmedaṃ droṇaputreṇa sādhitam ||
na hi teṣāṃ samakṣaṃ tān hanyād api marutpatiḥ ||
etad īdṛśakaṃ vṛttaṃ rājan suptajane vibho ||
tato janakṣayaṃ kṛtvā pāṇḍavānāṃ mahātyayam ||
diṣṭyā diṣṭyeti cānyonyaṃ sametyocur mahārathāḥ ||
paryaṣvajat tato drauṇis tābhyāṃ ca pratinanditaḥ ||
idaṃ harṣāc ca sumahad ādade vākyam uttamam ||
pāñcālā nihatāḥ sarve draupadeyāś ca sarvaśaḥ ||
somakā matsyaśeṣāś ca sarve vinihatā mayā ||
idānīṃ kṛtakṛtyāḥ sma yāma tatraiva māciram ||
yadi jīvati no rājā tasmai śaṃsāmahe priyam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
धृतराष्ट्र उवाचdhṛtarāṣṭra uvācaДхритараштра сказал; Дхритараштра спросил
प्राक् एव सुमहत् कर्मprāk eva sumahat karmaраньше же великое дело; прежде такой подвиг
द्रौणिः एतत् महारथःdrauṇiḥ etat mahārathaḥДрауни этот махаратха; сын Дроны
न अकरोत् ईदृशम् कस्मात्na akarot īdṛśam kasmātне сделал такого почему?; почему не совершил?
मत्पुत्रविजये धृतःmatputravijaye dhṛtaḥпри победе моих сыновей решительный; ради моих сыновей
अथ कस्मात् हते क्षत्रेatha kasmāt hate kṣatreтогда почему, когда кшатрии убиты; после гибели войска
कर्म इदम् कृतवान् असौkarma idam kṛtavān asauэто дело сделал он; он совершил
द्रोणपुत्रः महेष्वासःdroṇaputraḥ maheṣvāsaḥсын Дроны, великий лучник; Ашваттхаман
तत् मे शंसितुम् अर्हसिtat me śaṃsitum arhasiэто мне рассказать должен; объясни мне
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
तेषाम् नूनम् भयात्teṣām nūnam bhayātиз страха перед ними, несомненно; из-за них
न असौ कृतवान् कुरुनन्दनna asau kṛtavān kurunandanaон не сделал, радость Куру; он не совершил
असांनिध्यात् हि पार्थानाम्asāṃnidhyāt hi pārthānāmведь из-за отсутствия Партхов; без Пандавов рядом
केशवस्य च धीमतःkeśavasya ca dhīmataḥи мудрого Кешавы; и Кришны
सात्यकेः च अपिsātyakeḥ ca apiи Сатьяки также; и Сатьяки
कर्म इदम् द्रोणपुत्रेणkarma idam droṇaputreṇaэто дело сыном Дроны; поступок Ашваттхамана
साधितम्sādhitamсовершено; выполнено
न हि तेषाम् समक्षम्na hi teṣām samakṣamведь перед ними; в их присутствии
तान् हन्यात् अपि मरुत्पतिःtān hanyāt api marutpatiḥих не убил бы даже Марутпати; даже Индра
एतत् ईदृशकम् वृत्तम्etat īdṛśakam vṛttamэто такое случилось; так произошло
राजन् सुप्तजने विभोrājan suptajane vibhoцарь, среди спящих людей; о владыка
ततः जनक्षयम् कृत्वाtataḥ janakṣayam kṛtvāзатем гибель людей совершив; устроив истребление
पाण्डवानाम् महात्ययम्pāṇḍavānām mahātyayamвеликий ущерб Пандавам; страшную потерю
दिष्ट्या दिष्ट्या इति चdiṣṭyā diṣṭyā iti ca«к счастью, к счастью» так; слава судьбе
अन्योन्यम् समेत्य ऊचुःanyonyam sametya ūcuḥдруг другу встретившись сказали; говорили вместе
महारथाःmahārathāḥмахаратхи; великие воины
पर्यष्वजत् ततः द्रौणिःparyaṣvajat tataḥ drauṇiḥзатем Драуни обнял; Ашваттхаман обнял
ताभ्याम् च प्रतिनन्दितःtābhyām ca pratinanditaḥи ими двумя приветствованный; получив похвалу
इदम् हर्षात् च सुमहत्idam harṣāt ca sumahatэто от радости великое; с большим восторгом
आददे वाक्यम् उत्तमम्ādade vākyam uttamamпринял слово превосходное; произнёс речь
पाञ्चालाः निहताः सर्वेpāñcālāḥ nihatāḥ sarveПанчалы убиты все; все сражены
द्रौपदेयाः च सर्वशःdraupadeyāḥ ca sarvaśaḥи сыновья Драупади полностью; все Драупадеи
सोमकाः मत्स्यशेषाः चsomakāḥ matsyaśeṣāḥ caСомаки и остатки Матсьев; уцелевшие Матсьи
सर्वे विनिहताः मयाsarve vinihatāḥ mayāвсе уничтожены мной; все мной убиты
इदानीम् कृतकृत्याः स्मidānīm kṛtakṛtyāḥ smaтеперь мы исполнили дело; сделали должное
याम तत्र एव मा चिरम्yāma tatra eva mā ciramпойдём туда же без промедления; не будем медлить
यदि जीवति नः राजाyadi jīvati naḥ rājāесли жив наш царь; если Дурьодхана жив
तस्मै शंसामहे प्रियम्tasmai śaṃsāmahe priyamему сообщим приятное; расскажем радостное
Литературный перевод

Дхритараштра сказал: «Почему этот махаратха Драуни, решительный ради победы моих сыновей, не совершил такого великого дела раньше? И почему сын Дроны, великий лучник, совершил это дело уже после гибели кшатриев? Ты должен объяснить мне это». Санджая сказал: «Несомненно, из страха перед ними он не сделал этого раньше, о радость Куру. Это дело было совершено сыном Дроны потому, что рядом не было Партхов, мудрого Кешавы и Сатьяки. Ведь в их присутствии даже Марутпати не убил бы тех воинов. Таково было это событие среди спящих людей, о царь, о владыка. Совершив гибель людей и нанеся Пандавам огромный ущерб, махаратхи встретились и говорили друг другу: “К счастью! К счастью!” Затем Драуни обнял их, а они приветствовали его; от великой радости он произнёс превосходные слова: “Все Панчалы убиты, и все сыновья Драупади; все Сомаки и остатки Матсьев уничтожены мной. Теперь мы исполнили дело. Пойдём туда без промедления: если наш царь жив, сообщим ему радостную весть”».

Версия

2566b86049c4 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 12:26:14 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами