Махабхарата
Происхождение царской власти и данда-нити12.059.109-118
10222 / 15823
Махабхарата · 12.059.109-118
Деванагари

तम् ऊचुर् अथ देवास् ते ते चैव परमर्षयः ॥
नियतो यत्र धर्मो वै तम् अशङ्कः समाचर ॥
प्रियाप्रिये परित्यज्य समः सर्वेषु जन्तुषु ॥
कामक्रोधौ च लोभं च मानं चोत्सृज्य दूरतः ॥
यश् च धर्मात् प्रविचलेल् लोके कश् चन मानवः ॥
निग्राह्यस् ते स बाहुभ्यां शश्वद् धर्मम् अवेक्षतः ॥
प्रतिज्ञां चाधिरोहस्व मनसा कर्मणा गिरा ॥
पालयिष्याम्य् अहं भौमं ब्रह्म इत्य् एव चासकृत् ॥
यश् चात्र धर्मनीत्य् उक्तो दण्डनीतिव्यपाश्रयः ॥
तम् अशङ्कः करिष्यामि स्ववशो न कदा चन ॥
अदण्ड्या मे द्विजाश् चेति प्रतिजानीष्व चाभिभो ॥
लोकं च संकरात् कृत्स्नात् त्रातास्मीति परंतप ॥
वैन्यस् ततस् तान् उवाच देवान् ऋषिपुरोगमान् ॥
ब्राह्मणा मे सहायाश् चेद् एवम् अस्तु सुरर्षभाः ॥
एवम् अस्त्व् इति वैन्यस् तु तैर् उक्तो ब्रह्मवादिभिः ॥
पुरोधाश् चाभवत् तस्य शुक्रो ब्रह्ममयो निधिः ॥
मन्त्रिणो वालखिल्यास् तु सारस्वत्यो गणो ह्य् अभूत् ॥
महर्षिर् भगवान् गर्गस् तस्य सांवत्सरो ऽभवत् ॥
आत्मनाष्टम इत्य् एव श्रुतिर् एषा परा नृषु ॥
उत्पन्नौ बन्दिनौ चास्य तत्पूर्वौ सूतमागधौ ॥

Транслитерация (IAST)

tam ūcur atha devās te te caiva paramarṣayaḥ ||
niyato yatra dharmo vai tam aśaṅkaḥ samācara ||
priyāpriye parityajya samaḥ sarveṣu jantuṣu ||
kāmakrodhau ca lobhaṃ ca mānaṃ cotsṛjya dūrataḥ ||
yaś ca dharmāt pravicalel loke kaś cana mānavaḥ ||
nigrāhyas te sa bāhubhyāṃ śaśvad dharmam avekṣataḥ ||
pratijñāṃ cādhirohasva manasā karmaṇā girā ||
pālayiṣyāmy ahaṃ bhaumaṃ brahma ity eva cāsakṛt ||
yaś cātra dharmanīty ukto daṇḍanītivyapāśrayaḥ ||
tam aśaṅkaḥ kariṣyāmi svavaśo na kadā cana ||
adaṇḍyā me dvijāś ceti pratijānīṣva cābhibho ||
lokaṃ ca saṃkarāt kṛtsnāt trātāsmīti paraṃtapa ||
vainyas tatas tān uvāca devān ṛṣipurogamān ||
brāhmaṇā me sahāyāś ced evam astu surarṣabhāḥ ||
evam astv iti vainyas tu tair ukto brahmavādibhiḥ ||
purodhāś cābhavat tasya śukro brahmamayo nidhiḥ ||
mantriṇo vālakhilyās tu sārasvatyo gaṇo hy abhūt ||
maharṣir bhagavān gargas tasya sāṃvatsaro 'bhavat ||
ātmanāṣṭama ity eva śrutir eṣā parā nṛṣu ||
utpannau bandinau cāsya tatpūrvau sūtamāgadhau ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तम् ऊचुः अथ देवाः तेtam ūcuḥ atha devāḥ teему сказали затем те боги; девы
ते च एव परम ऋषयःte ca eva parama ṛṣayaḥи те высшие риши; мудрецы
नियतः यत्र धर्मः वैniyataḥ yatra dharmaḥ vaiгде дхарма несомненно установлена; собрана
तम् अशङ्कः समाचरtam aśaṅkaḥ samācaraеё без сомнения исполняй; совершай
प्रिय अप्रिये परित्यज्यpriya apriye parityajyaприятное и неприятное оставив; отбросив
समः सर्वेषु जन्तुषुsamaḥ sarveṣu jantuṣuравный ко всем существам; живым
काम क्रोधौ च लोभम् चkāma krodhau ca lobham caжелание, гнев и жадность; страсти
मानम् च उत्सृज्य दूरतःmānam ca utsṛjya dūrataḥи гордость отбросив далеко; оставив
यः च धर्मात् प्रविचलेत्yaḥ ca dharmāt pravicaletи кто от дхармы отклонится; сойдёт
लोके कः चन मानवःloke kaḥ cana mānavaḥв мире какой-либо человек; любой
निग्राह्यः ते सः बाहुभ्याम्nigrāhyaḥ te saḥ bāhubhyāmдолжен быть удержан тобой руками; силой
शश्वत् धर्मम् अवेक्षतःśaśvat dharmam avekṣataḥвсегда смотрящего на дхарму; учитывающего
प्रतिज्ञाम् च अधिरोहस्वpratijñām ca adhirohasvaи поднимись к обету; прими
मनसा कर्मणा गिराmanasā karmaṇā girāумом, делом и речью; словом
पालयिष्यामि अहम् भौमम्pālayiṣyāmi aham bhaumamя буду охранять земное; мир
ब्रह्म इति एव च असकृत्brahma iti eva ca asakṛtБрахман — так снова и снова; священное
यः च अत्रyaḥ ca atraи что здесь; которое
धर्म नीति उक्तःdharma nīti uktaḥназвано дхарма-нити; политикой дхармы
दण्डनीति व्यपाश्रयःdaṇḍanīti vyapāśrayaḥопирающейся на данда-нити; наказание
तम् अशङ्कः करिष्यामिtam aśaṅkaḥ kariṣyāmiэто без сомнения сделаю; исполню
स्व वशः न कदा चनsva vaśaḥ na kadā canaникогда не по своей прихоти; воле
अदण्ड्याः मे द्विजाः च इतिadaṇḍyāḥ me dvijāḥ ca itiбрахманы для меня ненаказуемы — так; дваждырождённые
प्रतिजानीष्व च अभिभोpratijānīṣva ca abhibhoпообещай, о владыка; прими
लोकम् च संकरात् कृत्स्नात्lokam ca saṃkarāt kṛtsnātи мир от полного смешения; хаоса
त्राता अस्मि इति परंतपtrātā asmi iti paraṃtapaя защитник — так, врагов сжигатель; скажи
वैन्यः ततः तान् उवाचvainyaḥ tataḥ tān uvācaВайнья тогда им сказал; ответил
देवान् ऋषि पुरोगमान्devān ṛṣi purogamānбогам во главе с риши; мудрецами
ब्राह्मणाः मे सहायाः चेत्brāhmaṇāḥ me sahāyāḥ cetесли брахманы мои помощники; союзники
एवम् अस्तु सुर ऋषभाःevam astu sura ṛṣabhāḥда будет так, лучшие богов; девы
एवम् अस्तु इति वैन्यः तुevam astu iti vainyaḥ tu«да будет так» Вайнья же; услышал
तैः उक्तः ब्रह्म वादिभिःtaiḥ uktaḥ brahma vādibhiḥтеми говорящими Брахман сказанный; мудрецами
पुरोधाः च अभवत् तस्यpurodhāḥ ca abhavat tasyaи его пурохитой стал; жрецом
शुक्रः ब्रह्म मयः निधिःśukraḥ brahma mayaḥ nidhiḥШукра, сокровище Брахмана; мудрости
मन्त्रिणः वालखिल्याः तुmantriṇaḥ vālakhilyāḥ tuсоветниками же Валахильи; риши
सारस्वत्यः गणः हि अभूत्sārasvatyaḥ gaṇaḥ hi abhūtи род Сарасватов был; группа
महर्षिः भगवान् गर्गःmaharṣiḥ bhagavān gargaḥмахарши Бхагаван Гарга; мудрец
तस्य सांवत्सरः अभवत्tasya sāṃvatsaraḥ abhavatего астрологом стал; календаристом
आत्मना अष्टमः इति एवātmanā aṣṭamaḥ iti evaвосьмой с самим собой — так; известно
श्रुतिः एषा परा नृषुśrutiḥ eṣā parā nṛṣuэто высшее предание среди людей; слух
उत्पन्नौ बन्दिनौ च अस्यutpannau bandinau ca asyaи два хвалителя его возникли; родились
तत् पूर्वौ सूत मागधौtat pūrvau sūta māgadhauпервые Сута и Магадха; певцы
Литературный перевод

Боги и высшие риши сказали ему: «Исполняй без сомнения то, где установлена дхарма. Оставив приятное и неприятное, будь равен ко всем существам; отбрось далеко желание, гнев, жадность и гордость. Всякого человека, который в мире отклоняется от дхармы, ты должен удерживать своими руками, всегда взирая на дхарму. Прими обет умом, делом и речью: “Я буду охранять земной мир и Брахман”. Обещай исполнять дхарма-нити, опирающуюся на данда-нити, без личной прихоти. Обещай, что брахманы для тебя ненаказуемы, и что ты защитишь мир от полного смешения». Вайнья ответил богам и риши: «Если брахманы будут моими помощниками, пусть будет так». Мудрецы сказали: «Да будет так». Его пурохитой стал Шукра, сокровище Брахмана; советниками стали Валахильи и род Сарасватов; махарши Гарга стал его астрологом. Таково высшее предание среди людей. У него появились и первые хвалители — Сута и Магадха».

Версия

8263622ef663 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 10:32:55 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами