Махабхарата
Прахлада объясняет Индре действие, природу и покой12.215.24-32
10973 / 15823
Махабхарата · 12.215.24-32
Деванагари

कर्मजं त्व् इह मन्ये ऽहं फलयोगं शुभाशुभम् ॥
कर्मणां विषयं कृत्स्नम् अहं वक्ष्यामि तच् छृणु ॥
यथा वेदयते कश् चिद् ओदनं वायसो वदन् ॥
एवं सर्वाणि कर्माणि स्वभावस्यैव लक्षणम् ॥
विकारान् एव यो वेद न वेद प्रकृतिं पराम् ॥
तस्य स्तम्भो भवेद् बाल्यान् नास्ति स्तम्भो ऽनुपश्यतः ॥
स्वभावभाविनो भावान् सर्वान् एवेह निश्चये ॥
बुध्यमानस्य दर्पो वा मानो वा किं करिष्यति ॥
वेद धर्मविधिं कृत्स्नं भूतानां चाप्य् अनित्यताम् ॥
तस्माच् छक्र न शोचामि सर्वं ह्य् एवेदम् अन्तवत् ॥
निर्ममो निरहंकारो निरीहो मुक्तबन्धनः ॥
स्वस्थो ऽव्यपेतः पश्यामि भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥
कृतप्रज्ञस्य दान्तस्य वितृष्णस्य निराशिषः ॥
नायासो विद्यते शक्र पश्यतो लोकविद्यया ॥
प्रकृतौ च विकारे च न मे प्रीतिर् न च द्विषे ॥
द्वेष्टारं न च पश्यामि यो ममाद्य ममायते ॥
नोर्ध्वं नावाङ् न तिर्यक् च न क्व चिच् छक्र कामये ॥
न विज्ञाने न विज्ञेये नाज्ञाने शर्म विद्यते ॥

Транслитерация (IAST)

karmajaṃ tv iha manye 'haṃ phalayogaṃ śubhāśubham ||
karmaṇāṃ viṣayaṃ kṛtsnam ahaṃ vakṣyāmi tac chṛṇu ||
yathā vedayate kaś cid odanaṃ vāyaso vadan ||
evaṃ sarvāṇi karmāṇi svabhāvasyaiva lakṣaṇam ||
vikārān eva yo veda na veda prakṛtiṃ parām ||
tasya stambho bhaved bālyān nāsti stambho 'nupaśyataḥ ||
svabhāvabhāvino bhāvān sarvān eveha niścaye ||
budhyamānasya darpo vā māno vā kiṃ kariṣyati ||
veda dharmavidhiṃ kṛtsnaṃ bhūtānāṃ cāpy anityatām ||
tasmāc chakra na śocāmi sarvaṃ hy evedam antavat ||
nirmamo nirahaṃkāro nirīho muktabandhanaḥ ||
svastho 'vyapetaḥ paśyāmi bhūtānāṃ prabhavāpyayau ||
kṛtaprajñasya dāntasya vitṛṣṇasya nirāśiṣaḥ ||
nāyāso vidyate śakra paśyato lokavidyayā ||
prakṛtau ca vikāre ca na me prītir na ca dviṣe ||
dveṣṭāraṃ na ca paśyāmi yo mamādya mamāyate ||
nordhvaṃ nāvāṅ na tiryak ca na kva cic chakra kāmaye ||
na vijñāne na vijñeye nājñāne śarma vidyate ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कर्म जम् तुkarma jam tuрождённую кармой же; возникшую
इह मन्ये अहम्iha manye ahamздесь считаю я; думаю
फल योगम् शुभ अशुभम्phala yogam śubha aśubhamсвязь с плодом благим и неблагим; результатом
कर्मणाम् विषयम् कृत्स्नम्karmaṇām viṣayam kṛtsnamвсю область действий; карм
अहम् वक्ष्यामि तत् शृणुaham vakṣyāmi tat śṛṇuя скажу, это слушай; услышь
यथा वेदयते कः चित्yathā vedayate kaḥ citкак кто-то сообщает; показывает
ओदनम् वायसः वदन्odanam vāyasaḥ vadanрис, говоря “ворона”; кашу
एवम् सर्वाणि कर्माणिevam sarvāṇi karmāṇiтак все действия; кармы
स्वभावस्य एव लक्षणम्svabhāvasya eva lakṣaṇamявляются признаком самой природы; свабхавы
विकारान् एव यः वेदvikārān eva yaḥ vedaкто знает только изменения; модификации
न वेद प्रकृतिम् पराम्na veda prakṛtim parāmне знает высшую пракрити; природу
तस्य स्तम्भः भवेत् बाल्यात्tasya stambhaḥ bhavet bālyātу того гордость бывает от незрелости; оцепенение
न अस्ति स्तम्भः अनुपश्यतःna asti stambhaḥ anupaśyataḥнет гордости у видящего; понимающего
स्वभाव भाविनः भावान्svabhāva bhāvinaḥ bhāvānсостояния, возникающие из природы; естества
सर्वान् एव इह निश्चयेsarvān eva iha niścayeвсе именно здесь в определённости; уверенно
बुध्यमानस्य दर्पः वाbudhyamānasya darpaḥ vāу понимающего гордость или; надменность
मानः वा किम् करिष्यतिmānaḥ vā kim kariṣyatiсамомнение что сделают; причинят
वेद धर्म विधिम् कृत्स्नम्veda dharma vidhim kṛtsnamзнаю весь закон дхармы; предписание
भूतानाम् च अपि अनित्यताम्bhūtānām ca api anityatāmи также непостоянство существ; живых
तस्मात् शक्र न शोचामिtasmāt śakra na śocāmiпоэтому, Шакра, я не скорблю; печалюсь
सर्वम् हि एव इदम् अन्तवत्sarvam hi eva idam antavatведь всё это именно имеет конец; конечно
निर्ममः निरहंकारःnirmamaḥ nirahaṃkāraḥбез моего, без аханкары; самости
निरीहः मुक्त बन्धनःnirīhaḥ mukta bandhanaḥбез стремлений, освобождённый от уз; связей
स्वस्थः अव्यपेतः पश्यामिsvasthaḥ avyapetaḥ paśyāmiпребывая в себе, не отступив, вижу; спокойный
भूतानाम् प्रभव अप्ययौbhūtānām prabhava apyayauвозникновение и исчезновение существ; живых
कृत प्रज्ञस्य दान्तस्यkṛta prajñasya dāntasyaу достигшего мудрости, обузданного; самообладающего
वितृष्णस्य निराशिषःvitṛṣṇasya nirāśiṣaḥсвободного от жажды, без ожиданий; желаний
न आयासः विद्यते शक्रna āyāsaḥ vidyate śakraнет изнурения, о Шакра; труда
पश्यतः लोक विद्ययाpaśyataḥ loka vidyayāу видящего знанием мира; жизни
प्रकृतौ च विकारे चprakṛtau ca vikāre caк пракрити и изменению; модификации
न मे प्रीतिःna me prītiḥнет у меня привязанности; радости
न च द्विषेna ca dviṣeи не ненавижу; не питаю неприязни
द्वेष्टारम् न च पश्यामिdveṣṭāram na ca paśyāmiи ненавистника не вижу; врага
यः मम अद्य ममायतेyaḥ mama adya mamāyateкто сегодня считает меня своим; моим
न ऊर्ध्वम् न अवाक्na ūrdhvam na avākни вверх, ни вниз; внизу
न तिर्यक् चna tiryak caи не поперёк; в стороны
न क्व चित् शक्र कामयेna kva cit śakra kāmayeнигде, Шакра, не желаю; стремлюсь
न विज्ञाने न विज्ञेयेna vijñāne na vijñeyeни в познании, ни в познаваемом; объекте
न अज्ञाने शर्म विद्यतेna ajñāne śarma vidyateни в незнании нет покоя; счастья
Литературный перевод

«Однако связь с благим и неблагим плодом я здесь считаю рождённой кармой. Я скажу тебе всю область действий, слушай. Как кто-то, говоря “ворона”, может указывать на рисовую пищу, так все действия являются признаком самой природы. Кто знает только изменения, но не знает высшую пракрити, у того от незрелости возникает гордость; у видящего гордости нет. Что смогут сделать гордость или самомнение тому, кто ясно понимает все состояния как возникающие из природы? Я знаю весь закон дхармы и непостоянство существ; поэтому, о Шакра, я не скорблю, ведь всё это имеет конец. Я свободен от “моего” и аханкары, без стремлений и уз, пребываю в себе и вижу возникновение и исчезновение существ. У того, кто достиг мудрости, обуздан, свободен от жажды и ожиданий, нет изнурения, когда он видит знанием мира. К пракрити и её изменениям у меня нет ни привязанности, ни ненависти; я не вижу ненавистника, который сегодня мог бы присвоить меня как “моё”. Ни вверх, ни вниз, ни в стороны, нигде, о Шакра, я не стремлюсь; ни в познании, ни в познаваемом, ни в незнании нет окончательного покоя».

Версия

934eaf115b09 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 01:27:51 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами