Махабхарата
Дар дхармы от Кундадхары12.263.19-29
11219 / 15823
Махабхарата · 12.263.19-29
Деванагари

कुण्डधार उवाच
यदि प्रसन्ना देवा मे भक्तो ऽयं ब्राह्मणो मम ॥
अस्यानुग्रहम् इच्छामि कृतं किं चित् सुखोदयम् ॥
भीष्म उवाच
ततस् तं मणिभद्रस् तु पुनर् वचनम् अब्रवीत् ॥
देवानाम् एव वचनात् कुण्डधारं महाद्युतिम् ॥
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते कृतकार्यः सुखी भव ॥
यावद् धनं प्रार्थयते ब्राह्मणो ऽयं सखा तव ॥
देवानां शासनात् तावद् असंख्येयं ददाम्य् अहम् ॥
विचार्य कुण्डधारस् तु मानुष्यं चलम् अध्रुवम् ॥
तपसे मतिम् आधत्त ब्राह्मणस्य यशस्विनः ॥
कुण्डधार उवाच
नाहं धनानि याचामि ब्राह्मणाय धनप्रद ॥
अन्यम् एवाहम् इच्छामि भक्तायानुग्रहं कृतम् ॥
पृथिवीं रत्नपूर्णां वा महद् वा धनसंचयम् ॥
भक्ताय नाहम् इच्छामि भवेद् एष तु धार्मिकः ॥
धर्मे ऽस्य रमतां बुद्धिर् धर्मं चैवोपजीवतु ॥
धर्मप्रधानो भवतु ममैषो ऽनुग्रहो मतः ॥
मणिभद्र उवाच
यदा धर्मफलं राज्यं सुखानि विविधानि च ॥
फलान्य् एवायम् अश्नातु कायक्लेशविवर्जितः ॥
भीष्म उवाच
ततस् तद् एव बहुशः कुण्डधारो महायशाः ॥
अभ्यासम् अकरोद् धर्मे ततस् तुष्टास्य देवताः ॥
मणिभद्र उवाच
प्रीतास् ते देवताः सर्वा द्विजस्यास्य तथैव च ॥
भविष्यत्य् एष धर्मात्मा धर्मे चाधास्यते मतिः ॥
भीष्म उवाच
ततः प्रीतो जलधरः कृतकार्यो युधिष्ठिर ॥
ईप्सितं मनसो लब्ध्वा वरम् अन्यैः सुदुर्लभम् ॥

Транслитерация (IAST)

kuṇḍadhāra uvāca
yadi prasannā devā me bhakto 'yaṃ brāhmaṇo mama ||
asyānugraham icchāmi kṛtaṃ kiṃ cit sukhodayam ||
bhīṣma uvāca
tatas taṃ maṇibhadras tu punar vacanam abravīt ||
devānām eva vacanāt kuṇḍadhāraṃ mahādyutim ||
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te kṛtakāryaḥ sukhī bhava ||
yāvad dhanaṃ prārthayate brāhmaṇo 'yaṃ sakhā tava ||
devānāṃ śāsanāt tāvad asaṃkhyeyaṃ dadāmy aham ||
vicārya kuṇḍadhāras tu mānuṣyaṃ calam adhruvam ||
tapase matim ādhatta brāhmaṇasya yaśasvinaḥ ||
kuṇḍadhāra uvāca
nāhaṃ dhanāni yācāmi brāhmaṇāya dhanaprada ||
anyam evāham icchāmi bhaktāyānugrahaṃ kṛtam ||
pṛthivīṃ ratnapūrṇāṃ vā mahad vā dhanasaṃcayam ||
bhaktāya nāham icchāmi bhaved eṣa tu dhārmikaḥ ||
dharme 'sya ramatāṃ buddhir dharmaṃ caivopajīvatu ||
dharmapradhāno bhavatu mamaiṣo 'nugraho mataḥ ||
maṇibhadra uvāca
yadā dharmaphalaṃ rājyaṃ sukhāni vividhāni ca ||
phalāny evāyam aśnātu kāyakleśavivarjitaḥ ||
bhīṣma uvāca
tatas tad eva bahuśaḥ kuṇḍadhāro mahāyaśāḥ ||
abhyāsam akarod dharme tatas tuṣṭāsya devatāḥ ||
maṇibhadra uvāca
prītās te devatāḥ sarvā dvijasyāsya tathaiva ca ||
bhaviṣyaty eṣa dharmātmā dharme cādhāsyate matiḥ ||
bhīṣma uvāca
tataḥ prīto jaladharaḥ kṛtakāryo yudhiṣṭhira ||
īpsitaṃ manaso labdhvā varam anyaiḥ sudurlabham ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कुण्डधारः उवाचkuṇḍadhāraḥ uvācaКундадхара сказал; произнёс
यदि प्रसन्नाः देवाः मेyadi prasannāḥ devāḥ meесли боги довольны мной; благосклонны
भक्तः अयम् ब्राह्मणः ममbhaktaḥ ayam brāhmaṇaḥ mamaэтот брахман мой преданный; почитатель
अस्य अनुग्रहम् इच्छामिasya anugraham icchāmiдля него милости желаю; хочу благословения
कृतम् किम् चित् सुख उदयम्kṛtam kim cit sukha udayamсделанного чего-нибудь, дающего счастье; благо
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; произнёс
ततः तम् मणिभद्रः तुtataḥ tam maṇibhadraḥ tuтогда ему Манибхадра; же
पुनः वचनम् अब्रवीत्punaḥ vacanam abravītснова слово сказал; ответил
देवानाम् एव वचनात्devānām eva vacanātименно по слову богов; по велению
कुण्डधारम् महा द्युतिम्kuṇḍadhāram mahā dyutimКундадхаре великосияющему; сияющему
उत्तिष्ठ उत्तिष्ठuttiṣṭha uttiṣṭhaвстань, встань; поднимись
भद्रम् तेbhadram teблаго тебе; пусть будет добро
कृत कार्यः सुखी भवkṛta kāryaḥ sukhī bhavaсделав дело, будь счастлив; удовлетворён
यावत् धनम् प्रार्थयतेyāvat dhanam prārthayateсколько богатства просит; желает
ब्राह्मणः अयम्brāhmaṇaḥ ayamэтот брахман; двиджа
सखा तवsakhā tavaтвой друг; приятель
देवानाम् शासनात् तावत्devānām śāsanāt tāvatпо приказу богов столько; в такой мере
असंख्येयम् ददामि अहम्asaṃkhyeyam dadāmi ahamнесчислимое дам я; дарую
विचार्य कुण्डधारः तुvicārya kuṇḍadhāraḥ tuобдумав, Кундадхара же; рассмотрев
मानुष्यम् चलम् अध्रुवम्mānuṣyam calam adhruvamчеловеческое непостоянное, нестойкое; смертное состояние
तपसे मतिम् आधत्तtapase matim ādhattaк тапасу ум направил; склонил
ब्राह्मणस्य यशस्विनःbrāhmaṇasya yaśasvinaḥславного брахмана; почтенного
कुण्डधारः उवाचkuṇḍadhāraḥ uvācaКундадхара сказал; произнёс
न अहम् धनानि याचामिna aham dhanāni yācāmiя не прошу богатств; не ищу денег
ब्राह्मणाय धन प्रदbrāhmaṇāya dhana pradaдля брахмана, даритель богатств; о податель
अन्यम् एव अहम् इच्छामिanyam eva aham icchāmiиного именно я желаю; другого
भक्ताय अनुग्रहम् कृतम्bhaktāya anugraham kṛtamпреданному оказанную милость; благословение
पृथिवीम् रत्न पूर्णाम् वाpṛthivīm ratna pūrṇām vāземлю, полную драгоценностей; хоть всю землю
महत् वा धन संचयम्mahat vā dhana saṃcayamили большое скопление богатства; сокровища
भक्ताय न अहम् इच्छामिbhaktāya na aham icchāmiдля преданного я не желаю; не хочу
भवेत् एष तु धार्मिकःbhavet eṣa tu dhārmikaḥпусть он будет праведным; станет дхармичным
धर्मे अस्य रमताम् बुद्धिःdharme asya ramatām buddhiḥв дхарме пусть радуется его разум; пусть ум наслаждается
धर्मम् च एव उपजीवतुdharmam ca eva upajīvatuи дхармой пусть живёт; питается
धर्म प्रधानः भवतुdharma pradhānaḥ bhavatuпусть дхарма будет главным; пусть станет праведным
मम एषः अनुग्रहः मतःmama eṣaḥ anugrahaḥ mataḥэто я считаю моей милостью; таково благословение
मणिभद्रः उवाचmaṇibhadraḥ uvācaМанибхадра сказал; произнёс
यदा धर्म फलम् राज्यम्yadā dharma phalam rājyamкогда царство есть плод дхармы; праведности
सुखानि विविधानि चsukhāni vividhāni caи разные удовольствия; счастья
फलानि एव अयम् अश्नातुphalāni eva ayam aśnātuпусть он вкушает именно плоды; результаты
काय क्लेश विवर्जितःkāya kleśa vivarjitaḥлишённый телесного страдания; без мучений
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; произнёс
ततः तत् एव बहुशःtataḥ tat eva bahuśaḥтогда именно это много раз; снова и снова
कुण्डधारः महा यशाःkuṇḍadhāraḥ mahā yaśāḥславный Кундадхара; великий
अभ्यासम् अकरोत् धर्मेabhyāsam akarot dharmeнастаивал на дхарме; повторял о праведности
ततः तुष्टाः अस्य देवताःtataḥ tuṣṭāḥ asya devatāḥтогда боги им довольны; стали удовлетворены
मणिभद्रः उवाचmaṇibhadraḥ uvācaМанибхадра сказал; произнёс
प्रीताः ते देवताः सर्वाःprītāḥ te devatāḥ sarvāḥвсе боги довольны тобой; расположены
द्विजस्य अस्य तथा एव चdvijasya asya tathā eva caи также этим брахманом; двиджей
भविष्यति एष धर्म आत्माbhaviṣyati eṣa dharma ātmāон станет праведной душой; дхарматмой
धर्मे च आधास्यते मतिःdharme ca ādhāsyate matiḥи ум утвердится в дхарме; направится
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; произнёс
ततः प्रीतः जलधरःtataḥ prītaḥ jaladharaḥтогда довольный облаконосец; Кундадхара
कृत कार्यः युधिष्ठिरkṛta kāryaḥ yudhiṣṭhiraсделав дело, Юдхиштхира; достигнув цели
ईप्सितम् मनसः लब्ध्वाīpsitam manasaḥ labdhvāобретя желанное ума; искомое
वरम् अन्यैः सुदुर्लभम्varam anyaiḥ sudurlabhamдар, труднодостижимый для других; редкий
Литературный перевод

Кундадхара сказал: «Если боги довольны мной, этот брахман — мой преданный. Я желаю, чтобы ему была оказана милость, приносящая истинное счастье». Бхишма продолжил: Тогда Манибхадра по велению богов снова сказал великосияющему Кундадхаре: «Встань, встань, благо тебе. Твоё дело сделано, будь счастлив. Сколько богатства просит этот брахман, твой друг, столько, даже несчислимое, я дам по приказу богов». Но Кундадхара, обдумав непостоянство человеческого состояния, направил ум славного брахмана к тапасу. Он сказал: «Я не прошу богатств для брахмана, о податель богатств. Для моего преданного я желаю иной милости. Я не хочу для него ни земли, полной драгоценностей, ни огромного скопления богатств; пусть он станет праведным. Пусть его разум радуется в дхарме, пусть он живёт дхармой, пусть дхарма будет для него главным. Это я считаю своей милостью». Манибхадра ответил: «Если царство и разные радости — плоды дхармы, пусть он вкушает эти плоды без телесных мучений». Но славный Кундадхара снова и снова настаивал именно на дхарме, и боги стали довольны им. Манибхадра сказал: «Все боги довольны тобой и этим брахманом. Он станет дхарматмой, и его ум утвердится в дхарме». Тогда Кундадхара, довольный и достигший цели, обрёл для него дар, редкий для других, о Юдхиштхира.

Версия

24d556a3536b · опубликовано 21 июн. 2026 г., 07:35:30 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами