Махабхарата
Дар дхармы от Кундадхары12.263.39-48
11221 / 15823
Махабхарата · 12.263.39-48
Деванагари

यदि दद्याम् अहं राज्यं तुष्टो वै यस्य कस्य चित् ॥
स भवेद् अचिराद् राजा न मिथ्या वाग् भवेन् मम ॥
तस्य साक्षात् कुण्डधारो दर्शयाम् आस भारत ॥
ब्राह्मणस्य तपोयोगात् सौहृदेनाभिचोदितः ॥
समागम्य स तेनाथ पूजां चक्रे यथाविधि ॥
ब्राह्मणः कुण्डधारस्य विस्मितश् चाभवन् नृप ॥
ततो ऽब्रवीत् कुण्डधारो दिव्यं ते चक्षुर् उत्तमम् ॥
पश्य राज्ञां गतिं विप्र लोकांश् चावेक्ष चक्षुषा ॥
ततो राज्ञां सहस्राणि मग्नानि निरये तदा ॥
दूराद् अपश्यद् विप्रः स दिव्ययुक्तेन चक्षुषा ॥
कुण्डधार उवाच
मां पूजयित्वा भावेन यदि त्वं दुःखम् आप्नुयाः ॥
कृतं मया भवेत् किं ते कश् च ते ऽनुग्रहो भवेत् ॥
पश्य पश्य च भूयस् त्वं कामान् इच्छेत् कथं नरः ॥
स्वर्गद्वारं हि संरुद्धं मानुषेषु विशेषतः ॥
भीष्म उवाच
ततो ऽपश्यत् स कामं च क्रोधं लोभं भयं मदम् ॥
निद्रां तन्द्रीं तथालस्यम् आवृत्य पुरुषान् स्थितान् ॥
कुण्डधार उवाच
एतैर् लोकाः सुसंरुद्धा देवानां मानुषाद् भयम् ॥
तथैव देववचनाद् विघ्नं कुर्वन्ति सर्वशः ॥
न देवैर् अननुज्ञातः कश् चिद् भवति धार्मिकः ॥
एष शक्तो ऽसि तपसा राज्यं दातुं धनानि च ॥

Транслитерация (IAST)

yadi dadyām ahaṃ rājyaṃ tuṣṭo vai yasya kasya cit ||
sa bhaved acirād rājā na mithyā vāg bhaven mama ||
tasya sākṣāt kuṇḍadhāro darśayām āsa bhārata ||
brāhmaṇasya tapoyogāt sauhṛdenābhicoditaḥ ||
samāgamya sa tenātha pūjāṃ cakre yathāvidhi ||
brāhmaṇaḥ kuṇḍadhārasya vismitaś cābhavan nṛpa ||
tato 'bravīt kuṇḍadhāro divyaṃ te cakṣur uttamam ||
paśya rājñāṃ gatiṃ vipra lokāṃś cāvekṣa cakṣuṣā ||
tato rājñāṃ sahasrāṇi magnāni niraye tadā ||
dūrād apaśyad vipraḥ sa divyayuktena cakṣuṣā ||
kuṇḍadhāra uvāca
māṃ pūjayitvā bhāvena yadi tvaṃ duḥkham āpnuyāḥ ||
kṛtaṃ mayā bhavet kiṃ te kaś ca te 'nugraho bhavet ||
paśya paśya ca bhūyas tvaṃ kāmān icchet kathaṃ naraḥ ||
svargadvāraṃ hi saṃruddhaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ ||
bhīṣma uvāca
tato 'paśyat sa kāmaṃ ca krodhaṃ lobhaṃ bhayaṃ madam ||
nidrāṃ tandrīṃ tathālasyam āvṛtya puruṣān sthitān ||
kuṇḍadhāra uvāca
etair lokāḥ susaṃruddhā devānāṃ mānuṣād bhayam ||
tathaiva devavacanād vighnaṃ kurvanti sarvaśaḥ ||
na devair ananujñātaḥ kaś cid bhavati dhārmikaḥ ||
eṣa śakto 'si tapasā rājyaṃ dātuṃ dhanāni ca ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यदि दद्याम् अहम् राज्यम्yadi dadyām aham rājyamесли бы я дал царство; власть
तुष्टः वै यस्य कस्य चित्tuṣṭaḥ vai yasya kasya citдовольный кому угодно; любому
सः भवेत् अचिरात् राजाsaḥ bhavet acirāt rājāон вскоре стал бы царём; правителем
न मिथ्या वाक् भवेत् ममna mithyā vāk bhavet mamaмоё слово не было бы ложным; сбылось бы
तस्य साक्षात् कुण्डधारःtasya sākṣāt kuṇḍadhāraḥему лично Кундадхара; явно
दर्शयाम् आस भारतdarśayām āsa bhārataявил себя, Бхарата; показался
ब्राह्मणस्य तपः योगात्brāhmaṇasya tapaḥ yogātпо силе тапаса брахмана; из-за аскезы
सौहृदेन अभिचोदितःsauhṛdena abhicoditaḥпобуждённый дружбой; благожелательностью
समागम्य सः तेन अथsamāgamya saḥ tena athaвстретившись затем с ним; сойдясь
पूजाम् चक्रे यथा विधिpūjām cakre yathā vidhiон совершил почитание по правилу; обряд
ब्राह्मणः कुण्डधारस्यbrāhmaṇaḥ kuṇḍadhārasyaбрахман Кундадхары; для него
विस्मितः च अभवत् नृपvismitaḥ ca abhavat nṛpaи был изумлён, царь; удивился
ततः अब्रवीत् कुण्डधारःtataḥ abravīt kuṇḍadhāraḥтогда сказал Кундадхара; произнёс
दिव्यम् ते चक्षुः उत्तमम्divyam te cakṣuḥ uttamamбожественное у тебя высшее зрение; лучший глаз
पश्य राज्ञाम् गतिम्paśya rājñām gatimсмотри путь царей; их участь
विप्रvipraо брахман; мудрец
लोकान् च अवेक्ष चक्षुषाlokān ca avekṣa cakṣuṣāи миры увидь зрением; рассмотри
ततः राज्ञाम् सहस्राणिtataḥ rājñām sahasrāṇiтогда тысячи царей; правителей
मग्नानि निरये तदाmagnāni niraye tadāпогружённые в ад тогда; утонувшие
दूरात् अपश्यत् विप्रः सःdūrāt apaśyat vipraḥ saḥиздалека увидел тот брахман; мудрец
दिव्य युक्तेन चक्षुषाdivya yuktena cakṣuṣāбожественно наделённым зрением; глазом
कुण्डधारः उवाचkuṇḍadhāraḥ uvācaКундадхара сказал; произнёс
माम् पूजयित्वा भावेनmām pūjayitvā bhāvenaпочтив меня с чувством; искренне
यदि त्वम् दुःखम् आप्नुयाःyadi tvam duḥkham āpnuyāḥесли бы ты обрёл страдание; беду
कृतम् मया भवेत् किम् तेkṛtam mayā bhavet kim teчто было бы сделано мной для тебя; какая польза
कः च ते अनुग्रहः भवेत्kaḥ ca te anugrahaḥ bhavetи какая тебе была бы милость; благословение
पश्य पश्य च भूयः त्वम्paśya paśya ca bhūyaḥ tvamсмотри, смотри же снова ты; ещё
कामान् इच्छेत् कथम् नरःkāmān icchet katham naraḥкак человек может желать наслаждений; желаний
स्वर्ग द्वारम् हि संरुद्धम्svarga dvāram hi saṃruddhamведь врата неба закрыты; заграждены
मानुषेषु विशेषतःmānuṣeṣu viśeṣataḥу людей особенно; среди смертных
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; произнёс
ततः अपश्यत् सः कामम् चtataḥ apaśyat saḥ kāmam caтогда он увидел желание; каму
क्रोधम् लोभम् भयम् मदम्krodham lobham bhayam madamгнев, жадность, страх, гордыню; опьянение
निद्राम् तन्द्रीम् तथा आलस्यम्nidrām tandrīm tathā ālasyamсон, сонливость и лень; оцепенение
आवृत्य पुरुषान् स्थितान्āvṛtya puruṣān sthitānокруживших людей и стоящих; покрывших их
कुण्डधारः उवाचkuṇḍadhāraḥ uvācaКундадхара сказал; произнёс
एतैः लोकाः सु संरुद्धाःetaiḥ lokāḥ su saṃruddhāḥэтими миры крепко заграждены; закрыты
देवानाम् मानुषात् भयम्devānām mānuṣāt bhayamу богов страх перед человеком; из-за людей
तथा एव देव वचनात्tathā eva deva vacanātтакже по слову богов; по приказу
विघ्नम् कुर्वन्ति सर्वशःvighnam kurvanti sarvaśaḥони чинят препятствие повсюду; мешают
न देवैः अननुज्ञातःna devaiḥ ananujñātaḥбез позволения богов; не разрешённый ими
कः चित् भवति धार्मिकःkaḥ cit bhavati dhārmikaḥникто не становится праведным; дхармичным
एष शक्तः असि तपसाeṣa śaktaḥ asi tapasāты способен этим тапасом; силой аскезы
राज्यम् दातुम् धनानि चrājyam dātum dhanāni caдать царство и богатства; власть и деньги
Литературный перевод

Если бы он теперь, будучи довольным, дал кому-нибудь царство, тот вскоре стал бы царём, и его слово не оказалось бы ложным. Тогда Кундадхара, побуждённый дружбой и силой тапаса брахмана, явился ему лично, о Бхарата. Брахман встретил его, совершил почитание по правилу и был изумлён, о царь. Кундадхара сказал: «У тебя теперь высшее божественное зрение. Смотри, о брахман, на участь царей и разгляди миры этим зрением». Тогда брахман своим божественным зрением издалека увидел тысячи царей, погружённых в ад. Кундадхара сказал: «Если бы ты, почитая меня с чувством, получил страдание, что было бы сделано мной для тебя? Какая это была бы милость? Смотри же снова: как человек может желать наслаждений, когда врата неба особенно закрыты для людей?» Бхишма сказал: Тогда он увидел желание, гнев, жадность, страх, гордыню, сон, сонливость и лень, которые окружили людей. Кундадхара сказал: «Этими силами миры крепко заграждены. Боги опасаются человека, и по божественному велению эти силы повсюду создают препятствия. Без позволения богов никто не становится праведным. А ты силой тапаса способен давать царства и богатства».

Версия

53deaea86522 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 07:35:30 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами