Махабхарата
Передача и природа эка́нтической сатватской дхармы12.336.24-35
11623 / 15823
Махабхарата · 12.336.24-35
Деванагари

जगत् स्रष्टुमना देवो हरिर् नारायणः स्वयम् ॥
चिन्तयाम् आस पुरुषं जगत्सर्गकरं प्रभुः ॥
अथ चिन्तयतस् तस्य कर्णाभ्यां पुरुषः सृतः ॥
प्रजासर्गकरो ब्रह्मा तम् उवाच जगत्पतिः ॥
सृज प्रजाः पुत्र सर्वा मुखतः पादतस् तथा ॥
श्रेयस् तव विधास्यामि बलं तेजश् च सुव्रत ॥
धर्मं च मत्तो गृह्णीष्व सात्वतं नाम नामतः ॥
तेन सर्वं कृतयुगं स्थापयस्व यथाविधि ॥
ततो ब्रह्मा नमश्चक्रे देवाय हरिमेधसे ॥
धर्मं चाग्र्यं स जग्राह सरहस्यं ससंग्रहम् ॥
आरण्यकेन सहितं नारायणमुखोद्गतम् ॥
उपदिश्य ततो धर्मं ब्रह्मणे ऽमिततेजसे ॥
तं कार्तयुगधर्माणं निराशीःकर्मसंज्ञितम् ॥
जगाम तमसः पारं यत्राव्यक्तं व्यवस्थितम् ॥
ततो ऽथ वरदो देवो ब्रह्मलोकपितामहः ॥
असृजत् स तदा लोकान् कृत्स्नान् स्थावरजङ्गमान् ॥
ततः प्रावर्तत तदा आदौ कृतयुगं शुभम् ॥
ततो हि सात्वतो धर्मो व्याप्य लोकान् अवस्थितः ॥
तेनैवाद्येन धर्मेण ब्रह्मा लोकविसर्गकृत् ॥
पूजयाम् आस देवेशं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥
धर्मप्रतिष्ठाहेतोश् च मनुं स्वारोचिषं ततः ॥
अध्यापयाम् आस तदा लोकानां हितकाम्यया ॥
ततः स्वारोचिषः पुत्रं स्वयं शङ्खपदं नृप ॥
अध्यापयत् पुराव्यग्रः सर्वलोकपतिर् विभुः ॥
ततः शङ्खपदश् चापि पुत्रम् आत्मजम् औरसम् ॥
दिशापालं सुधर्माणम् अध्यापयत भारत ॥
ततः सो ऽन्तर्दधे भूयः प्राप्ते त्रेतायुगे पुनः ॥

Транслитерация (IAST)

jagat sraṣṭumanā devo harir nārāyaṇaḥ svayam ||
cintayām āsa puruṣaṃ jagatsargakaraṃ prabhuḥ ||
atha cintayatas tasya karṇābhyāṃ puruṣaḥ sṛtaḥ ||
prajāsargakaro brahmā tam uvāca jagatpatiḥ ||
sṛja prajāḥ putra sarvā mukhataḥ pādatas tathā ||
śreyas tava vidhāsyāmi balaṃ tejaś ca suvrata ||
dharmaṃ ca matto gṛhṇīṣva sātvataṃ nāma nāmataḥ ||
tena sarvaṃ kṛtayugaṃ sthāpayasva yathāvidhi ||
tato brahmā namaścakre devāya harimedhase ||
dharmaṃ cāgryaṃ sa jagrāha sarahasyaṃ sasaṃgraham ||
āraṇyakena sahitaṃ nārāyaṇamukhodgatam ||
upadiśya tato dharmaṃ brahmaṇe 'mitatejase ||
taṃ kārtayugadharmāṇaṃ nirāśīḥkarmasaṃjñitam ||
jagāma tamasaḥ pāraṃ yatrāvyaktaṃ vyavasthitam ||
tato 'tha varado devo brahmalokapitāmahaḥ ||
asṛjat sa tadā lokān kṛtsnān sthāvarajaṅgamān ||
tataḥ prāvartata tadā ādau kṛtayugaṃ śubham ||
tato hi sātvato dharmo vyāpya lokān avasthitaḥ ||
tenaivādyena dharmeṇa brahmā lokavisargakṛt ||
pūjayām āsa deveśaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum ||
dharmapratiṣṭhāhetoś ca manuṃ svārociṣaṃ tataḥ ||
adhyāpayām āsa tadā lokānāṃ hitakāmyayā ||
tataḥ svārociṣaḥ putraṃ svayaṃ śaṅkhapadaṃ nṛpa ||
adhyāpayat purāvyagraḥ sarvalokapatir vibhuḥ ||
tataḥ śaṅkhapadaś cāpi putram ātmajam aurasam ||
diśāpālaṃ sudharmāṇam adhyāpayata bhārata ||
tataḥ so 'ntardadhe bhūyaḥ prāpte tretāyuge punaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
जगत् स्रष्टु मनाः देवःjagat sraṣṭu manāḥ devaḥБог, желающий творить мир; вселенную
हरिः नारायणः स्वयम्hariḥ nārāyaṇaḥ svayamХари Нараяна Сам; Господь
चिन्तयाम् आस पुरुषम्cintayām āsa puruṣamстал мыслить Пурушу; личность
जगत् सर्ग करम् प्रभुःjagat sarga karam prabhuḥтворящего мир, Владыка; создателя
अथ चिन्तयतः तस्यatha cintayataḥ tasyaзатем у Него размышляющего; мыслящего
कर्णाभ्याम् पुरुषः सृतःkarṇābhyām puruṣaḥ sṛtaḥиз двух ушей Пуруша изошёл; появился
प्रजा सर्ग करः ब्रह्माprajā sarga karaḥ brahmāтворец существ Брахма; порождений
तम् उवाच जगत् पतिःtam uvāca jagat patiḥему сказал Владыка мира; Господь
सृज प्रजाः पुत्र सर्वाःsṛja prajāḥ putra sarvāḥсоздай всех существ, сын; порождения
मुखतः पादतः तथाmukhataḥ pādataḥ tathāиз уст и из стоп также; частей
श्रेयस् तव विधास्यामिśreyas tava vidhāsyāmiблаго тебе устрою; назначу
बलम् तेजः च सुव्रतbalam tejaḥ ca suvrataсилу и сияние, добрый обетом; суврата
धर्मम् च मत्तः गृह्णीष्वdharmam ca mattaḥ gṛhṇīṣvaи дхарму от Меня прими; получи
सात्वतम् नाम नामतःsātvatam nāma nāmataḥпо имени называемую Сатвата; сатватскую
तेन सर्वम् कृत युगम्tena sarvam kṛta yugamею всю Крита-югу; эпоху
स्थापयस्व यथा विधिsthāpayasva yathā vidhiутверди как предписано; по правилу
ततः ब्रह्मा नमः चक्रेtataḥ brahmā namaḥ cakreтогда Брахма поклонился; совершил поклон
देवाय हरि मेधसेdevāya hari medhaseБогу, чей разум Хари; мудрому Хари
धर्मम् च अग्र्यम् सः जग्राहdharmam ca agryam saḥ jagrāhaи высшую дхарму он принял; получил
स रहस्यम् स संग्रहम्sa rahasyam sa saṃgrahamс тайной и с кратким изложением; собранием
आरण्यकेन सहितम्āraṇyakena sahitamвместе с араньякой; лесным учением
नारायण मुख उद्गतम्nārāyaṇa mukha udgatamисшедшую из уст Нараяны; произнесённую
उपदिश्य ततः धर्मम्upadiśya tataḥ dharmamзатем наставив в дхарме; передав
ब्रह्मणे अमित तेजसेbrahmaṇe amita tejaseБрахме безмерного сияния; могущества
तम् कार्त युग धर्माणम्tam kārta yuga dharmāṇamту дхарму Крита-юги; саттвическую
निराशीः कर्म संज्ञितम्nirāśīḥ karma saṃjñitamназываемую действием без желаний; без ожиданий
जगाम तमसः पारम्jagāma tamasaḥ pāramушёл за предел тьмы; тамаса
यत्र अव्यक्तम् व्यवस्थितम्yatra avyaktam vyavasthitamгде пребывает непроявленное; авьякта
ततः अथ वरदः देवःtataḥ atha varadaḥ devaḥзатем дарующий блага Бог; Брахма
ब्रह्म लोक पितामहःbrahma loka pitāmahaḥПитамаха мира Брахмы; прародитель
असृजत् सः तदा लोकान्asṛjat saḥ tadā lokānон тогда создал миры; локи
कृत्स्नान् स्थावर जङ्गमान्kṛtsnān sthāvara jaṅgamānвсе, неподвижные и движущиеся; полностью
ततः प्रावर्तत तदाtataḥ prāvartata tadāзатем тогда началась; развернулась
आदौ कृत युगम् शुभम्ādau kṛta yugam śubhamв начале благоприятная Крита-юга; светлая
ततः हि सात्वतः धर्मःtataḥ hi sātvataḥ dharmaḥи тогда сатватская дхарма; учение
व्याप्य लोकान् अवस्थितःvyāpya lokān avasthitaḥпроникнув миры, установилась; пребыла
तेन एव आद्येन धर्मेणtena eva ādyena dharmeṇaтой самой изначальной дхармой; первой
ब्रह्मा लोक विसर्ग कृत्brahmā loka visarga kṛtБрахма, творец миров; создатель
पूजयाम् आस देव ईशम्pūjayām āsa deva īśamпочтил Бога богов; Владыку
हरिम् नारायणम् प्रभुम्harim nārāyaṇam prabhumХари Нараяну, Господа; Владыку
धर्म प्रतिष्ठा हेतोः चdharma pratiṣṭhā hetoḥ caи ради утверждения дхармы; основания
मनुम् स्वारोचिषम् ततःmanum svārociṣam tataḥМану Сварочишу затем; того Ману
अध्यापयाम् आस तदाadhyāpayām āsa tadāтогда обучил; наставил
लोकानाम् हित काम्ययाlokānām hita kāmyayāиз желания блага мирам; существам
ततः स्वारोचिषः पुत्रम्tataḥ svārociṣaḥ putramзатем Сварочиша сына; своего
स्वयम् शङ्खपदम् नृपsvayam śaṅkhapadam nṛpaсам Шанкхападу, царь; имя
अध्यापयत् पुरा अव्यग्रःadhyāpayat purā avyagraḥобучил прежде, невозмутимый; спокойный
सर्व लोक पतिः विभुःsarva loka patiḥ vibhuḥвсепроникающий владыка всех миров; Вибху
ततः शङ्खपदः च अपिtataḥ śaṅkhapadaḥ ca apiзатем и Шанкхапада также; потом
पुत्रम् आत्मजम् औरसम्putram ātmajam aurasamсына, собственного, рождённого; родного
दिशा पालम् सुधर्माणम्diśā pālam sudharmāṇamстража сторон Судхарману; праведного
अध्यापयत भारतadhyāpayata bhārataобучил, Бхарата; наставил
ततः सः अन्तर्दधे भूयःtataḥ saḥ antardadhe bhūyaḥзатем она снова исчезла; скрылась
प्राप्ते त्रेता युगे पुनःprāpte tretā yuge punaḥкогда снова пришла Трета-юга; наступила
Литературный перевод

«Хари Нараяна, Сам Владыка, желая сотворить мир, помыслил о Пуруше, который станет творцом мира. Когда Он так мыслил, из Его двух ушей вышел Пуруша - Брахма, творец существ. Владыка мира сказал ему: 'Сын, создай всех существ из уст, стоп и других частей. Я устрою для тебя благо, силу и сияние. Прими от Меня дхарму, называемую Сатвата, и ею утверди всю Крита-югу как положено'. Тогда Брахма поклонился Богу Хари-медхасу и принял высшую дхарму, вышедшую из уст Нараяны: с тайной, с кратким изложением и вместе с араньякой. Передав безмерносиятельному Брахме эту дхарму Крита-юги, называемую действием без ожиданий, Нараяна ушёл за предел тьмы, туда, где пребывает непроявленное. Затем дарующий блага Питамаха создал все миры, неподвижные и движущиеся. Тогда в начале началась благоприятная Крита-юга, и сатватская дхарма, проникнув миры, установилась. Этой изначальной дхармой Брахма, творец миров, почтил Бога богов Хари Нараяну, Господа. Ради утверждения дхармы и блага миров он затем обучил Ману Сварочишу. Сварочиша сам обучил своего сына Шанкхападу, невозмутимого владыку всех миров, а Шанкхапада обучил своего родного сына Судхарману, стража сторон. Затем, когда снова наступила Трета-юга, эта дхарма опять скрылась».

Версия

a3f8ed455f9d · опубликовано 21 июн. 2026 г., 08:58:30 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами