Махабхарата
Передача и природа эка́нтической сатватской дхармы12.336.51-61
11625 / 15823
Махабхарата · 12.336.51-61
Деванагари

एवम् एष महान् धर्म आद्यो राजन् सनातनः ॥
दुर्विज्ञेयो दुष्करश् च सात्वतैर् धार्यते सदा ॥
धर्मज्ञानेन चैतेन सुप्रयुक्तेन कर्मणा ॥
अहिंसाधर्मयुक्तेन प्रीयते हरिर् ईश्वरः ॥
एकव्यूहविभागो वा क्व चिद् द्विव्यूहसंज्ञितः ॥
त्रिव्यूहश् चापि संख्यातश् चतुर्व्यूहश् च दृश्यते ॥
हरिर् एव हि क्षेत्रज्ञो निर्ममो निष्कलस् तथा ॥
जीवश् च सर्वभूतेषु पञ्चभूतगुणातिगः ॥
मनश् च प्रथितं राजन् पञ्चेन्द्रियसमीरणम् ॥
एष लोकनिधिर् धीमान् एष लोकविसर्गकृत् ॥
अकर्ता चैव कर्ता च कार्यं कारणम् एव च ॥
यथेच्छति तथा राजन् क्रीडते पुरुषो ऽव्ययः ॥
एष एकान्तिधर्मस् ते कीर्तितो नृपसत्तम ॥
मया गुरुप्रसादेन दुर्विज्ञेयो ऽकृतात्मभिः ॥
एकान्तिनो हि पुरुषा दुर्लभा बहवो नृप ॥
यद्य् एकान्तिभिर् आकीर्णं जगत् स्यात् कुरुनन्दन ॥
अहिंसकैर् आत्मविद्भिः सर्वभूतहिते रतैः ॥
भवेत् कृतयुगप्राप्तिर् आशीःकर्मविवर्जितैः ॥
एवं स भगवान् व्यासो गुरुर् मम विशां पते ॥
कथयाम् आस धर्मज्ञो धर्मराज्ञे द्विजोत्तमः ॥
ऋषीणां संनिधौ राजञ् शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ॥
तस्याप्य् अकथयत् पूर्वं नारदः सुमहातपाः ॥
देवं परमकं ब्रह्म श्वेतं चन्द्राभम् अच्युतम् ॥
यत्र चैकान्तिनो यान्ति नारायणपरायणाः ॥

Транслитерация (IAST)

evam eṣa mahān dharma ādyo rājan sanātanaḥ ||
durvijñeyo duṣkaraś ca sātvatair dhāryate sadā ||
dharmajñānena caitena suprayuktena karmaṇā ||
ahiṃsādharmayuktena prīyate harir īśvaraḥ ||
ekavyūhavibhāgo vā kva cid dvivyūhasaṃjñitaḥ ||
trivyūhaś cāpi saṃkhyātaś caturvyūhaś ca dṛśyate ||
harir eva hi kṣetrajño nirmamo niṣkalas tathā ||
jīvaś ca sarvabhūteṣu pañcabhūtaguṇātigaḥ ||
manaś ca prathitaṃ rājan pañcendriyasamīraṇam ||
eṣa lokanidhir dhīmān eṣa lokavisargakṛt ||
akartā caiva kartā ca kāryaṃ kāraṇam eva ca ||
yathecchati tathā rājan krīḍate puruṣo 'vyayaḥ ||
eṣa ekāntidharmas te kīrtito nṛpasattama ||
mayā guruprasādena durvijñeyo 'kṛtātmabhiḥ ||
ekāntino hi puruṣā durlabhā bahavo nṛpa ||
yady ekāntibhir ākīrṇaṃ jagat syāt kurunandana ||
ahiṃsakair ātmavidbhiḥ sarvabhūtahite rataiḥ ||
bhavet kṛtayugaprāptir āśīḥkarmavivarjitaiḥ ||
evaṃ sa bhagavān vyāso gurur mama viśāṃ pate ||
kathayām āsa dharmajño dharmarājñe dvijottamaḥ ||
ṛṣīṇāṃ saṃnidhau rājañ śṛṇvatoḥ kṛṣṇabhīṣmayoḥ ||
tasyāpy akathayat pūrvaṃ nāradaḥ sumahātapāḥ ||
devaṃ paramakaṃ brahma śvetaṃ candrābham acyutam ||
yatra caikāntino yānti nārāyaṇaparāyaṇāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवम् एष महान् धर्मःevam eṣa mahān dharmaḥтак эта великая дхарма; учение
आद्यः राजन् सनातनःādyaḥ rājan sanātanaḥизначальная, царь, вечная; санатана
दुर्विज्ञेयः दुष्करः चdurvijñeyaḥ duṣkaraḥ caтруднопостижима и трудновыполнима; тяжёлая
सात्वतैः धार्यते सदाsātvataiḥ dhāryate sadāСатватами всегда держится; хранится
धर्म ज्ञानेन च एतेनdharma jñānena ca etenaи этим знанием дхармы; пониманием
सुप्रयुक्तेन कर्मणाsuprayuktena karmaṇāхорошо применённым действием; поступком
अहिंसा धर्म युक्तेनahiṃsā dharma yuktenaсоединённым с дхармой ненасилия; ахимсой
प्रीयते हरिः ईश्वरःprīyate hariḥ īśvaraḥрадуется Хари-Владыка; удовлетворяется
एक व्यूह विभागः वाeka vyūha vibhāgaḥ vāили разделение одного вьюхи; эманации
क्व चित् द्वि व्यूह संज्ञितःkva cit dvi vyūha saṃjñitaḥгде-то называемое двумя вьюхами; двойным
त्रि व्यूहः च अपि संख्यातःtri vyūhaḥ ca api saṃkhyātaḥи тройной вьюха также исчислен; назван
चतुर् व्यूहः च दृश्यतेcatur vyūhaḥ ca dṛśyateи четверовьюха виден; обнаруживается
हरिः एव हि क्षेत्रज्ञःhariḥ eva hi kṣetrajñaḥведь Хари Сам кшетраджня; знаток поля
निर्ममः निष्कलः तथाnirmamaḥ niṣkalaḥ tathāбез моего и без частей; неделимый
जीवः च सर्व भूतेषुjīvaḥ ca sarva bhūteṣuи джива во всех существах; живых
पञ्च भूत गुण अतिगःpañca bhūta guṇa atigaḥпревосходящий качества пяти элементов; над ними
मनः च प्रथितम् राजन्manaḥ ca prathitam rājanи ум известен, царь; прославлен
पञ्च इन्द्रिय समीरणम्pañca indriya samīraṇamкак движитель пяти чувств; ветер
एष लोक निधिः धीमान्eṣa loka nidhiḥ dhīmānон мудрый сосуд мира; хранилище
एष लोक विसर्ग कृत्eṣa loka visarga kṛtон творец мирового проявления; создания
अकर्ता च एव कर्ता चakartā ca eva kartā caи недеятель, и деятель; оба
कार्यम् कारणम् एव चkāryam kāraṇam eva caи следствие, и причина; действие
यथा इच्छति तथा राजन्yathā icchati tathā rājanкак желает, так, царь; по воле
क्रीडते पुरुषः अव्ययःkrīḍate puruṣaḥ avyayaḥиграет непреходящий Пуруша; вечный
एष एकान्ति धर्मः तेeṣa ekānti dharmaḥ teэта эка́нти-дхарма тебе; учение
कीर्तितः नृप सत्तमkīrtitaḥ nṛpa sattamaрассказана, лучший царей; поведана
मया गुरु प्रसादेनmayā guru prasādenaмной по милости учителя; гуру
दुर्विज्ञेयः अकृत आत्मभिःdurvijñeyaḥ akṛta ātmabhiḥтруднопостижимая для неочистивших себя; необузданных
एकान्तिनः हि पुरुषाःekāntinaḥ hi puruṣāḥведь люди-эка́нтины; единопреданные
दुर्लभाः बहवः नृपdurlabhāḥ bahavaḥ nṛpaредки во множестве, царь; труднодостижимы
यदि एकान्तिभिः आकीर्णम्yadi ekāntibhiḥ ākīrṇamесли бы эка́нтинами наполнен; заполнен
जगत् स्यात् कुरु नन्दनjagat syāt kuru nandanaмир был, радость Куру; Юдхиштхира
अहिंसकैः आत्म विद्भिःahiṃsakaiḥ ātma vidbhiḥненасильственными, знающими атман; ахимсаками
सर्व भूत हिते रतैःsarva bhūta hite rataiḥрадующимися благу всех существ; преданными
भवेत् कृत युग प्राप्तिःbhavet kṛta yuga prāptiḥбыло бы достижение Крита-юги; возвращение
आशीः कर्म विवर्जितैःāśīḥ karma vivarjitaiḥлишёнными действий ради благословений; желанных плодов
एवम् सः भगवान् व्यासःevam saḥ bhagavān vyāsaḥтак тот Бхагаван Вьяса; мудрец
गुरुः मम विशाम् पतेguruḥ mama viśām pateмой учитель, владыка людей; царь
कथयाम् आस धर्म ज्ञःkathayām āsa dharma jñaḥрассказал, знаток дхармы; объяснил
धर्म राज्ञे द्विज उत्तमःdharma rājñe dvija uttamaḥцарю Дхармы, лучший дваждырождённый; Юдхиштхире
ऋषीणाम् संनिधौ राजन्ṛṣīṇām saṃnidhau rājanв присутствии риши, царь; мудрецов
शृण्वतोः कृष्ण भीष्मयोःśṛṇvatoḥ kṛṣṇa bhīṣmayoḥпри слушающих Кришне и Бхишме; двух
तस्य अपि अकथयत् पूर्वम्tasya api akathayat pūrvamи ему прежде рассказал; поведал
नारदः सु महा तपाःnāradaḥ su mahā tapāḥНарада, великий подвижник; тапасвин
देवम् परमकम् ब्रह्मdevam paramakam brahmaБога, высший Брахман; Парабрахман
श्वेतम् चन्द्र आभम् अच्युतम्śvetam candra ābham acyutamбелого, луноподобного, Ачьюту; непадшего
यत्र च एकान्तिनः यान्तिyatra ca ekāntinaḥ yāntiкуда эка́нтины идут; достигают
नारायण परायणाःnārāyaṇa parāyaṇāḥпреданные Нараяне как высшей цели; прибежищу
Литературный перевод

«Так эта великая, изначальная и вечная дхарма труднопостижима и трудновыполнима; её всегда держат Сатваты. Этим знанием дхармы и хорошо применённым действием, соединённым с ахимсой, радуется Хари-Владыка. Иногда говорят об одном вьюхе, иногда о двух, также исчисляют три вьюхи и видят четыре вьюхи. Хари Сам - кшетраджня, свободный от чувства 'моё' и неделимый; Он же джива во всех существах, превосходящий качества пяти элементов. Ум, движущий пять чувств, тоже известен как Его проявление. Он - мудрое хранилище мира и творец мирового проявления. Он недеятель и деятель, следствие и причина; как желает, так непреходящий Пуруша играет, о царь. Так я, по милости учителя, рассказал тебе эту эка́нти-дхарму, труднопостижимую для необуздавших себя. Люди-эка́нтины редки, царь. Если бы мир был наполнен эка́нтинами, ненасильственными знатоками Атмана, радующимися благу всех существ и свободными от действий ради желанных плодов, наступила бы Крита-юга. Так Бхагаван Вьяса, мой учитель и лучший дваждырождённый знаток дхармы, рассказал это царю Дхармы в присутствии риши, когда слушали Кришна и Бхишма; а ему прежде рассказал великий подвижник Нарада о Боге, высшем Брахмане, белом, луноподобном Ачьюте, куда идут эка́нтины, полностью преданные Нараяне».

Версия

6258f35f3bcf · опубликовано 21 июн. 2026 г., 08:58:30 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами