Махабхарата
Беседа Васиштхи и Брахмы: судьба и человеческое усилие13.6.5-9
11761 / 15823
Махабхарата · 13.6.5-9
Деванагари

नाबीजं जायते किं चिन् न बीजेन विना फलम् ॥
बीजाद् बीजं प्रभवति बीजाद् एव फलं स्मृतम् ॥
यादृशं वपते बीजं क्षेत्रम् आसाद्य कर्षकः ॥
सुकृते दुष्कृते वापि तादृशं लभते फलम् ॥
यथा बीजं विना क्षेत्रम् उप्तं भवति निष्फलम् ॥
तथा पुरुषकारेण विना दैवं न सिध्यति ॥
क्षेत्रं पुरुषकारस् तु दैवं बीजम् उदाहृतम् ॥
क्षेत्रबीजसमायोगात् ततः सस्यं समृध्यते ॥
कर्मणः फलनिर्वृत्तिं स्वयम् अश्नाति कारकः ॥
प्रत्यक्षं दृश्यते लोके कृतस्याप्य् अकृतस्य च ॥

Транслитерация (IAST)

nābījaṃ jāyate kiṃ cin na bījena vinā phalam ||
bījād bījaṃ prabhavati bījād eva phalaṃ smṛtam ||
yādṛśaṃ vapate bījaṃ kṣetram āsādya karṣakaḥ ||
sukṛte duṣkṛte vāpi tādṛśaṃ labhate phalam ||
yathā bījaṃ vinā kṣetram uptaṃ bhavati niṣphalam ||
tathā puruṣakāreṇa vinā daivaṃ na sidhyati ||
kṣetraṃ puruṣakāras tu daivaṃ bījam udāhṛtam ||
kṣetrabījasamāyogāt tataḥ sasyaṃ samṛdhyate ||
karmaṇaḥ phalanirvṛttiṃ svayam aśnāti kārakaḥ ||
pratyakṣaṃ dṛśyate loke kṛtasyāpy akṛtasya ca ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
न अबीजं जायते किं चित्na abījaṃ jāyate kiṃ citне без семени родится что-либо
न बीजेन विना फलम्na bījena vinā phalamне бывает плода без семени
बीजात् बीजं प्रभवतिbījāt bījaṃ prabhavatiиз семени семя возникает
बीजात् एव फलं स्मृतम्bījāt eva phalaṃ smṛtamиз семени же плод, считается
यादृशं वपते बीजंyādṛśaṃ vapate bījaṃкакое сеет семя
क्षेत्रम् आसाद्य कर्षकःkṣetram āsādya karṣakaḥполе обретя, пахарь
सुकृते दुष्कृते वा अपिsukṛte duṣkṛte vā apiв благом ли, в дурном поле
तादृशं लभते फलम्tādṛśaṃ labhate phalamтакой обретает плод
यथा बीजं विना क्षेत्रम्yathā bījaṃ vinā kṣetramкак без семени поле
उप्तं भवति निष्फलम्uptaṃ bhavati niṣphalamзасеянное, бесплодно
तथा पुरुषकारेण विनाtathā puruṣakāreṇa vināтак без человеческого усилия
दैवं न सिध्यतिdaivaṃ na sidhyatiсудьба не свершается
क्षेत्रं पुरुषकारः तुkṣetraṃ puruṣakāraḥ tuполе — это человеческое усилие
दैवं बीजम् उदाहृतम्daivaṃ bījam udāhṛtamсудьба — семя, сказано
क्षेत्रबीजसमायोगात्kṣetrabījasamāyogātот соединения поля и семени
ततः सस्यं समृध्यतेtataḥ sasyaṃ samṛdhyateтогда жатва преуспевает
कर्मणः फलनिर्वृत्तिंkarmaṇaḥ phalanirvṛttiṃдеяния плодовый исход
स्वयम् अश्नाति कारकःsvayam aśnāti kārakaḥсам вкушает делатель
प्रत्यक्षं दृश्यते लोकेpratyakṣaṃ dṛśyate lokeвоочию видится в мире
कृतस्य अपि अकृतस्य चkṛtasya api akṛtasya caи сделанного, и несделанного
Литературный перевод

Брахма сказал: «Без семени не родится что-либо, не бывает плода без семени; из семени семя возникает, из семени же — плод, считается. Какое семя сеет пахарь, поле обретя, в благом ли поле, в дурном ли, такой и обретает плод. Как без семени засеянное поле бесплодно, так без человеческого усилия судьба не свершается. Поле — это человеческое усилие, а судьба — семя, сказано; от соединения поля и семени жатва преуспевает. Плодовый исход деяния сам вкушает делатель; воочию видится в мире (плод) и сделанного, и несделанного».

Версия

a40aaf27ef79 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 19:25:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами