Махабхарата
Беседа Васиштхи и Брахмы: судьба и человеческое усилие13.6.22-26
11765 / 15823
Махабхарата · 13.6.22-26
Деванагари

कृतः पुरुषकारस् तु दैवम् एवानुवर्तते ॥
न दैवम् अकृते किं चित् कस्य चिद् दातुम् अर्हति ॥
यदा स्थानान्य् अनित्यानि दृश्यन्ते दैवतेष्व् अपि ॥
कथं कर्म विना दैवं स्थास्यते स्थापयिष्यति ॥
न दैवतानि लोके ऽस्मिन् व्यापारं यान्ति कस्य चित् ॥
व्यासङ्गं जनयन्त्य् उग्रम् आत्माभिभवशङ्कया ॥
ऋषीणां देवतानां च सदा भवति विग्रहः ॥
कस्य वाचा ह्य् अदैवं स्याद् यतो दैवं प्रवर्तते ॥
कथं चास्य समुत्पत्तिर् यथा दैवं प्रवर्तते ॥
एवं त्रिदशलोके ऽपि प्राप्यन्ते बहवश् छलाः ॥

Транслитерация (IAST)

kṛtaḥ puruṣakāras tu daivam evānuvartate ||
na daivam akṛte kiṃ cit kasya cid dātum arhati ||
yadā sthānāny anityāni dṛśyante daivateṣv api ||
kathaṃ karma vinā daivaṃ sthāsyate sthāpayiṣyati ||
na daivatāni loke 'smin vyāpāraṃ yānti kasya cit ||
vyāsaṅgaṃ janayanty ugram ātmābhibhavaśaṅkayā ||
ṛṣīṇāṃ devatānāṃ ca sadā bhavati vigrahaḥ ||
kasya vācā hy adaivaṃ syād yato daivaṃ pravartate ||
kathaṃ cāsya samutpattir yathā daivaṃ pravartate ||
evaṃ tridaśaloke 'pi prāpyante bahavaś chalāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कृतः पुरुषकारः तुkṛtaḥ puruṣakāraḥ tuсовершённое человеческое усилие
दैवम् एव अनुवर्ततेdaivam eva anuvartateза ним и судьба следует
न दैवम् अकृते किं चित्na daivam akṛte kiṃ citсудьба бездеятельному ничего
कस्य चित् दातुम् अर्हतिkasya cit dātum arhatiкому-либо дать не может
यदा स्थानानि अनित्यानिyadā sthānāni anityāniкогда положения непостоянны
दृश्यन्ते दैवतेषु अपिdṛśyante daivateṣu apiвидятся и у богов
कथं कर्म विना दैवंkathaṃ karma vinā daivaṃкак без деяния судьба
स्थास्यते स्थापयिष्यतिsthāsyate sthāpayiṣyatiустоит и утвердит что-либо
न दैवतानि लोके अस्मिन्na daivatāni loke asminне божества в мире этом
व्यापारं यान्ति कस्य चित्vyāpāraṃ yānti kasya citв дела чьи-либо вмешиваются (на помощь)
व्यासङ्गं जनयन्ति उग्रम्vyāsaṅgaṃ janayanti ugramвражду рождают свирепую
आत्माभिभवशङ्कयाātmābhibhavaśaṅkayāиз страха быть превзойдёнными
ऋषीणां देवतानां चṛṣīṇāṃ devatānāṃ caу риши и богов
सदा भवति विग्रहःsadā bhavati vigrahaḥвсегда бывает раздор
कस्य वाचा हि अदैवं स्यात्kasya vācā hi adaivaṃ syātчьим словом было бы нечто вне судьбы
यतः दैवं प्रवर्ततेyataḥ daivaṃ pravartateоткуда судьба исходит
कथं च अस्य समुत्पत्तिःkathaṃ ca asya samutpattiḥи каково её возникновение
यथा दैवं प्रवर्ततेyathā daivaṃ pravartateкак судьба проявляется
एवं त्रिदशलोके अपिevaṃ tridaśaloke apiтак и в мире богов
प्राप्यन्ते बहवः छलाःprāpyante bahavaḥ chalāḥобретаются многие превратности
Литературный перевод

«Совершённому человеческому усилию и судьба следует; судьба же бездеятельному ничего никому дать не может. Когда даже у богов видятся непостоянные положения — как без деяния судьба устоит или что-либо утвердит? Не вмешиваются божества в этом мире в чьи-либо дела на помощь, но рождают свирепую вражду из страха быть превзойдёнными. У риши и богов всегда бывает раздор; чьим же словом было бы нечто вне судьбы — и откуда сама судьба исходит? И каково возникновение её, как судьба проявляется, — так и в мире богов обретаются многие превратности».

Версия

27f690c9f0b6 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 19:25:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами