Махабхарата
Рождение золота и Сканды (часть 2)13.84.43-50
12414 / 15823
Махабхарата · 13.84.43-50
Деванагари

ततःप्रभृति चाप्य् अग्निः शमीगर्भेषु दृश्यते ॥
उत्पादने तथोपायम् अनुजग्मुश् च मानवाः ॥
आपो रसातले यास् तु संसृष्टाश् चित्रभानुना ॥
ताः पर्वतप्रस्रवणैर् ऊष्मां मुञ्चन्ति भार्गव ॥
पावकेनाधिशयता संतप्तास् तस्य तेजसा ॥
ततो ऽग्निर् देवता दृष्ट्वा बभूव व्यथितस् तदा ॥
किम् आगमनम् इत्य् एवं तान् अपृच्छत पावकः ॥
तम् ऊचुर् विबुधाः सर्वे ते चैव परमर्षयः ॥
त्वां नियोक्ष्यामहे कार्ये तद् भवान् कर्तुम् अर्हति ॥
कृते च तस्मिन् भविता तवापि सुमहान् गुणः ॥
अग्निर् उवाच
ब्रूत यद् भवतां कार्यं सर्वं कर्तास्मि तत् सुराः ॥
भवतां हि नियोज्यो ऽहं मा वो ऽत्रास्तु विचारणा ॥
देवा ऊचुः
असुरस् तारको नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः ॥
अस्मान् प्रबाधते वीर्याद् वधस् तस्य विधीयताम् ॥
इमान् देवगणांस् तात प्रजापतिगणांस् तथा ॥
ऋषींश् चापि महाभागान् परित्रायस्व पावक ॥
अपत्यं तेजसा युक्तं प्रवीरं जनय प्रभो ॥
यद् भयं नो ऽसुरात् तस्मान् नाशयेद् धव्यवाहन ॥

Транслитерация (IAST)

tataḥprabhṛti cāpy agniḥ śamīgarbheṣu dṛśyate ||
utpādane tathopāyam anujagmuś ca mānavāḥ ||
āpo rasātale yās tu saṃsṛṣṭāś citrabhānunā ||
tāḥ parvataprasravaṇair ūṣmāṃ muñcanti bhārgava ||
pāvakenādhiśayatā saṃtaptās tasya tejasā ||
tato 'gnir devatā dṛṣṭvā babhūva vyathitas tadā ||
kim āgamanam ity evaṃ tān apṛcchata pāvakaḥ ||
tam ūcur vibudhāḥ sarve te caiva paramarṣayaḥ ||
tvāṃ niyokṣyāmahe kārye tad bhavān kartum arhati ||
kṛte ca tasmin bhavitā tavāpi sumahān guṇaḥ ||
agnir uvāca
brūta yad bhavatāṃ kāryaṃ sarvaṃ kartāsmi tat surāḥ ||
bhavatāṃ hi niyojyo 'haṃ mā vo 'trāstu vicāraṇā ||
devā ūcuḥ
asuras tārako nāma brahmaṇo varadarpitaḥ ||
asmān prabādhate vīryād vadhas tasya vidhīyatām ||
imān devagaṇāṃs tāta prajāpatigaṇāṃs tathā ||
ṛṣīṃś cāpi mahābhāgān paritrāyasva pāvaka ||
apatyaṃ tejasā yuktaṃ pravīraṃ janaya prabho ||
yad bhayaṃ no 'surāt tasmān nāśayed dhavyavāhana ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततःप्रभृति च अपि अग्निःtataḥprabhṛti ca api agniḥс тех пор же Агни
शमीगर्भेषु दृश्यतेśamīgarbheṣu dṛśyateв лонах шами обретается
उत्पादने तथा उपायम्utpādane tathā upāyamв добывании (огня) так способ
अनुजग्मुः च मानवाःanujagmuḥ ca mānavāḥпереняли и люди
आपः रसातले याः तुāpaḥ rasātale yāḥ tuводы в расатале которые
संसृष्टाः चित्रभानुनाsaṃsṛṣṭāḥ citrabhānunāсмешаны Читрабхану (Агни)
ताः पर्वतप्रस्रवणैःtāḥ parvataprasravaṇaiḥони горными источниками
ऊष्मां मुञ्चन्ति भार्गवūṣmāṃ muñcanti bhārgavaжар испускают, о Бхаргава
ततः अग्निः देवताः दृष्ट्वाtataḥ agniḥ devatāḥ dṛṣṭvāтогда Агни, богов увидев
बभूव व्यथितः तदाbabhūva vyathitaḥ tadāстал смятённым тогда
किम् आगमनम् इति एवंkim āgamanam iti evaṃ«зачем приход», так
तान् अपृच्छत पावकःtān apṛcchata pāvakaḥих спросил Павака
तम् ऊचुः विबुधाः सर्वेtam ūcuḥ vibudhāḥ sarveему сказали боги все
ते च एव परमर्षयःte ca eva paramarṣayaḥи те высшие риши
त्वां नियोक्ष्यामहे कार्येtvāṃ niyokṣyāmahe kāryeтебя назначим к делу
तत् भवान् कर्तुम् अर्हतिtat bhavān kartum arhatiто ты совершить изволь
ब्रूत यत् भवतां कार्यंbrūta yat bhavatāṃ kāryaṃскажите, какое ваше дело
सर्वं कर्ता अस्मि तत् सुराःsarvaṃ kartā asmi tat surāḥвсё совершу то, о боги
भवतां हि नियोज्यः अहम्bhavatāṃ hi niyojyaḥ ahamвами ведь назначаем я
मा वः अत्र अस्तु विचारणाmā vaḥ atra astu vicāraṇāда не будет у вас тут сомнения
असुरः तारकः नामasuraḥ tārakaḥ nāmaасура Тарака по имени
ब्रह्मणः वरदर्पितःbrahmaṇaḥ varadarpitaḥБрахмы даром возгордившийся
अस्मान् प्रबाधते वीर्यात्asmān prabādhate vīryātнас теснит силою
वधः तस्य विधीयताम्vadhaḥ tasya vidhīyatāmубиение его да устроится
इमान् देवगणान् तातimān devagaṇān tātaэти богов сонмы, сын
प्रजापतिगणान् तथाprajāpatigaṇān tathāпраджапати сонмы также
ऋषीन् च अपि महाभागान्ṛṣīn ca api mahābhāgānи риши многосчастливых
परित्रायस्व पावकparitrāyasva pāvakaспаси, о Павака
अपत्यं तेजसा युक्तंapatyaṃ tejasā yuktaṃпотомство, мощью наделённое
प्रवीरं जनय प्रभोpravīraṃ janaya prabhoгероя, породи, о владыка
यत् भयं नः असुरात् तस्मात्yat bhayaṃ naḥ asurāt tasmātчто страх наш от асуры того
नाशयेत् हव्यवाहनnāśayet havyavāhanaда уничтожит, о Хавьявахана
Литературный перевод

«С тех пор же Агни в лонах шами обретается; в добывании огня так способ переняли и люди. Воды в расатале которые смешаны Читрабхану, они горными источниками жар испускают, о Бхаргава. Тогда Агни, богов увидев, стал смятённым тогда; „зачем приход“, так, их спросил Павака. Ему сказали боги все и те высшие риши: „Тебя назначим к делу, то ты совершить изволь“. (Агни:) „Скажите, какое ваше дело, всё совершу то, о боги; вами ведь назначаем я, да не будет у вас тут сомнения“. (Боги:) „Асура Тарака по имени, Брахмы даром возгордившийся, нас теснит силою; убиение его да устроится. Эти богов сонмы, сын, праджапати сонмы также, и риши многосчастливых спаси, о Павака. Потомство, мощью наделённое, героя, породи, о владыка, что страх наш от асуры того да уничтожит, о Хавьявахана“».

Версия

e7aad56f413b · опубликовано 21 июн. 2026 г., 01:55:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами