Махабхарата
Старшие и младшие братья; высшее место матери и учителя13.108.11-15
12582 / 15823
Махабхарата · 13.108.11-15
Деванагари

अनुजं हि पितुर् दायो जङ्घाश्रमफलो ऽध्वगः ॥
स्वयम् ईहितलब्धं तु नाकामो दातुम् अर्हति ॥
भ्रातॄणाम् अविभक्तानाम् उत्थानम् अपि चेत् सह ॥
न पुत्रभागं विषमं पिता दद्यात् कथं चन ॥
न ज्येष्ठान् अवमन्येत दुष्कृतः सुकृतो ऽपि वा ॥
यदि स्त्री यद्य् अवरजः श्रेयः पश्येत् तथाचरेत् ॥
धर्मं हि श्रेय इत्य् आहुर् इति धर्मविदो विदुः ॥
दशाचार्यान् उपाध्याय उपाध्यायान् पिता दश ॥
दश चैव पितॄन् माता सर्वां वा पृथिवीम् अपि ॥
गौरवेणाभिभवति नास्ति मातृसमो गुरुः ॥
माता गरीयसी यच् च तेनैतां मन्यते जनः ॥

Транслитерация (IAST)

anujaṃ hi pitur dāyo jaṅghāśramaphalo 'dhvagaḥ ||
svayam īhitalabdhaṃ tu nākāmo dātum arhati ||
bhrātṝṇām avibhaktānām utthānam api cet saha ||
na putrabhāgaṃ viṣamaṃ pitā dadyāt kathaṃ cana ||
na jyeṣṭhān avamanyeta duṣkṛtaḥ sukṛto 'pi vā ||
yadi strī yady avarajaḥ śreyaḥ paśyet tathācaret ||
dharmaṃ hi śreya ity āhur iti dharmavido viduḥ ||
daśācāryān upādhyāya upādhyāyān pitā daśa ||
daśa caiva pitṝn mātā sarvāṃ vā pṛthivīm api ||
gauraveṇābhibhavati nāsti mātṛsamo guruḥ ||
mātā garīyasī yac ca tenaitāṃ manyate janaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अनुजं हि पितुः दायःanujaṃ hi pituḥ dāyaḥмладшему ведь отца наследство
जङ्घाश्रमफलः अध्वगःjaṅghāśramaphalaḥ adhvagaḥног-труда плод — у путника
स्वयम् ईहितलब्धं तुsvayam īhitalabdhaṃ tuсамим усилием добытое же
न अकामः दातुम् अर्हतिna akāmaḥ dātum arhatiне против воли давать обязан
भ्रातॄणाम् अविभक्तानाम्bhrātṝṇām avibhaktānāmу братьев неразделённых
उत्थानम् अपि चेत् सहutthānam api cet sahaусилие если вместе
न पुत्रभागं विषमंna putrabhāgaṃ viṣamaṃне сыновью долю неравную
पिता दद्यात् कथं चनpitā dadyāt kathaṃ canaотец да даёт никак
न ज्येष्ठान् अवमन्येतna jyeṣṭhān avamanyetaстарших да не презирает
दुष्कृतः सुकृतः अपि वाduṣkṛtaḥ sukṛtaḥ api vāдурной или добрый даже
यदि स्त्री यदि अवरजःyadi strī yadi avarajaḥбудь то жена, будь то младший
श्रेयः पश्येत् तथा आचरेत्śreyaḥ paśyet tathā ācaretблаго если видит, так да поступает
दश आचार्यान् उपाध्यायःdaśa ācāryān upādhyāyaḥдесятерых ачарьев — упадхьяя
उपाध्यायान् पिता दशupādhyāyān pitā daśaдесятерых упадхьяев — отец
दश च एव पितॄन् माताdaśa ca eva pitṝn mātāи десятерых отцов — мать
सर्वां वा पृथिवीम् अपिsarvāṃ vā pṛthivīm apiили всю землю даже
गौरवेण अभिभवतिgauraveṇa abhibhavatiвесомостью превосходит
न अस्ति मातृसमः गुरुःna asti mātṛsamaḥ guruḥнет матери равного гуру
माता गरीयसी यत् चmātā garīyasī yat caмать весомее, и потому
तेन एतां मन्यते जनःtena etāṃ manyate janaḥтем её чтит народ
Литературный перевод

«Младшему ведь отца наследство; ног-труда плод — у путника, самим усилием добытое же не против воли давать обязан. У братьев неразделённых усилие если вместе, не сыновью долю неравную отец да даёт никак. Старших да не презирает дурной или добрый даже; будь то жена, будь то младший, благо если видит, так да поступает. Десятерых ачарьев — упадхьяя, десятерых упадхьяев — отец, и десятерых отцов — мать, или всю землю даже. Весомостью превосходит — нет матери равного гуру; мать весомее, и потому тем её чтит народ».

Версия

1ad576609445 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 03:55:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами