Махабхарата
Правила и плоды поста: наставление Ангираса (часть 1)13.109.7-13
12585 / 15823
Махабхарата · 13.109.7-13
Деванагари

वैशंपायन उवाच
एवं ब्रुवाणं कौन्तेयं धर्मज्ञं धर्मतत्त्ववित् ॥
धर्मपुत्रम् इदं वाक्यं भीष्मः शांतनवो ऽब्रवीत् ॥
इदं खलु महाराज श्रुतम् आसीत् पुरातनम् ॥
उपवासविधौ श्रेष्ठा ये गुणा भरतर्षभ ॥
प्राजापत्यं ह्य् अङ्गिरसं पृष्टवान् अस्मि भारत ॥
यथा मां त्वं तथैवाहं पृष्टवांस् तं तपोधनम् ॥
प्रश्नम् एतं मया पृष्टो भगवान् अग्निसंभवः ॥
उपवासविधिं पुण्यम् आचष्ट भरतर्षभ ॥
अङ्गिरा उवाच
ब्रह्मक्षत्रे त्रिरात्रं तु विहितं कुरुनन्दन ॥
द्विस्त्रिरात्रम् अथैवात्र निर्दिष्टं पुरुषर्षभ ॥
वैश्यशूद्रौ तु यौ मोहाद् उपवासं प्रकुर्वते ॥
त्रिरात्रं द्विस्त्रिरात्रं वा तयोः पुष्टिर् न विद्यते ॥
चतुर्थभक्तक्षपणं वैश्यशूद्रे विधीयते ॥
त्रिरात्रं न तु धर्मज्ञैर् विहितं ब्रह्मवादिभिः ॥

Транслитерация (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ bruvāṇaṃ kaunteyaṃ dharmajñaṃ dharmatattvavit ||
dharmaputram idaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt ||
idaṃ khalu mahārāja śrutam āsīt purātanam ||
upavāsavidhau śreṣṭhā ye guṇā bharatarṣabha ||
prājāpatyaṃ hy aṅgirasaṃ pṛṣṭavān asmi bhārata ||
yathā māṃ tvaṃ tathaivāhaṃ pṛṣṭavāṃs taṃ tapodhanam ||
praśnam etaṃ mayā pṛṣṭo bhagavān agnisaṃbhavaḥ ||
upavāsavidhiṃ puṇyam ācaṣṭa bharatarṣabha ||
aṅgirā uvāca
brahmakṣatre trirātraṃ tu vihitaṃ kurunandana ||
dvistrirātram athaivātra nirdiṣṭaṃ puruṣarṣabha ||
vaiśyaśūdrau tu yau mohād upavāsaṃ prakurvate ||
trirātraṃ dvistrirātraṃ vā tayoḥ puṣṭir na vidyate ||
caturthabhaktakṣapaṇaṃ vaiśyaśūdre vidhīyate ||
trirātraṃ na tu dharmajñair vihitaṃ brahmavādibhiḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवं ब्रुवाणं कौन्तेयंevaṃ bruvāṇaṃ kaunteyaṃтак говорящему Каунтее
धर्मज्ञं धर्मतत्त्ववित्dharmajñaṃ dharmatattvavitдхарму знающему, дхармы-суть ведающий
धर्मपुत्रम् इदं वाक्यंdharmaputram idaṃ vākyaṃДхармы сыну это слово
भीष्मः शांतनवः अब्रवीत्bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ abravītБхишма, сын Шантану, сказал
इदं खलु महाराजidaṃ khalu mahārājaэто, право, о великий царь
श्रुतम् आसीत् पुरातनम्śrutam āsīt purātanamслышано было древнее
उपवासविधौ श्रेष्ठाःupavāsavidhau śreṣṭhāḥв посте-уставе лучшие
ये गुणाः भरतर्षभye guṇāḥ bharatarṣabhaкакие достоинства, о бык Бхаратов
प्राजापत्यं हि अङ्गिरसंprājāpatyaṃ hi aṅgirasaṃПраджапатьи Ангираса
पृष्टवान् अस्मि भारतpṛṣṭavān asmi bhārataспрашивал я, о Бхарата
यथा मां त्वंyathā māṃ tvaṃкак меня ты
तथा एव अहंtathā eva ahaṃтак и я
पृष्टवान् तं तपोधनम्pṛṣṭavān taṃ tapodhanamспрашивал того, подвигом богатого
प्रश्नम् एतं मया पृष्टःpraśnam etaṃ mayā pṛṣṭaḥвопрос этот мною спрошенный
भगवान् अग्निसंभवःbhagavān agnisaṃbhavaḥгосподин, из огня рождённый
उपवासविधिं पुण्यम्upavāsavidhiṃ puṇyamпоста устав святой
आचष्ट भरतर्षभācaṣṭa bharatarṣabhaповедал, о бык Бхаратов
ब्रह्मक्षत्रे त्रिरात्रं तुbrahmakṣatre trirātraṃ tuбрахманам-кшатриям трёхночие
विहितं कुरुनन्दनvihitaṃ kurunandanaпредписано, о радость Куру
द्विस्त्रिरात्रम् अथ एव अत्रdvistrirātram atha eva atraдвойное трёхночие же тут
निर्दिष्टं पुरुषर्षभnirdiṣṭaṃ puruṣarṣabhaуказано, о бык среди мужей
वैश्यशूद्रौ तु यौ मोहात्vaiśyaśūdrau tu yau mohātвайшья-шудра же которые по неразумию
उपवासं प्रकुर्वतेupavāsaṃ prakurvateпост творят
त्रिरात्रं द्विस्त्रिरात्रं वाtrirātraṃ dvistrirātraṃ vāтрёхночие или двойное
तयोः पुष्टिः न विद्यतेtayoḥ puṣṭiḥ na vidyateу тех благоденствия нет
चतुर्थभक्तक्षपणंcaturthabhaktakṣapaṇaṃчетвёртой-трапезы пропуск
वैश्यशूद्रे विधीयतेvaiśyaśūdre vidhīyateвайшье-шудре предписан
त्रिरात्रं न तु धर्मज्ञैःtrirātraṃ na tu dharmajñaiḥтрёхночие не дхарму знающими
विहितं ब्रह्मवादिभिःvihitaṃ brahmavādibhiḥпредписано, Брахман-вещающими
Литературный перевод

Бхишма сказал: «Так говорящему Каунтее, дхарму знающему, дхармы-суть ведающий, Дхармы сыну это слово Бхишма, сын Шантану, сказал. Это, право, о великий царь, слышано было древнее — в посте-уставе лучшие какие достоинства, о бык Бхаратов. Праджапатьи Ангираса спрашивал я, о Бхарата; как меня ты, так и я спрашивал того, подвигом богатого. Вопрос этот мною спрошенный, господин, из огня рождённый, поста устав святой поведал, о бык Бхаратов». Ангирас сказал: «Брахманам-кшатриям трёхночие предписано, о радость Куру, двойное трёхночие же тут указано, о бык среди мужей. Вайшья-шудра же которые по неразумию пост творят трёхночие или двойное, — у тех благоденствия нет. Четвёртой-трапезы пропуск вайшье-шудре предписан; трёхночие не дхарму знающими предписано, Брахман-вещающими».

Версия

650938e592c8 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 04:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами