Sanat-kumāra
गणेशं चोर्द्धशाखायां महालक्ष्मीं च दक्षिणे । सरस्वतीं वामभागे दक्षे विघ्नेश्वरं पुनः
क्षेत्रपालं तथा वामे दक्षे गङ्गां प्रपूजयेत् । वामे च यमुनां दक्षे धातारं वामतस्तथा
विधातारं शङ्खपद्मनिधींश्च वामदक्षयोः । द्वारपालांस्ततोऽभ्यर्चेत्तत्तत्कल्पोदितान्सुधीः
नन्दः सुनन्दश्चंडण्श्च प्रचण्डः प्रचलोबलः । भद्र ः! सुभद्र श्चेत्याद्या वैष्णवा द्वारपालकाः
नन्दी भृङ्गी रिटीस्कन्दो गणेशोमामहेश्वराः । वृषभश्च महाकालः शैवा वै द्वारपालकाः
ब्राह्मयाद्य्रा मातरोऽष्टौ तु शक्तयो द्वाःस्थिताः स्वयम् । सेन्दुः स्वनामाघर्णाद्या ङेनमोन्ता इमे स्मृताः
ततः स्थित्वासने धीमानाचम्य प्रयतः शुचिः । दिव्यान्तरिक्षभौमांश्च विघ्नानुत्सार्य यत्नतः
केशवाद्यां मातृकां तु न्यसेद्वैष्णवसत्तमः । केशवः कीर्तिसंयुक्तः कांत्या नारायणस्तथा
माधवस्तुष्टिसहितो गोविन्दः पुष्टिसंयुतः । विष्णुस्तु धृतिसंयुक्तः शान्तियुङ्मधुसूदनः
त्रिविक्रमः क्रियायुक्तो वामनो दयितायुतः । श्रीधरो मेधया युक्तो हृषीकेशश्च हर्षया
पद्मनाभयुता श्रद्धा लज्जा दामोदरान्विता । वासुदेवश्च लक्ष्मीयुक् सङ्कर्षण सरस्वती
प्रद्युम्नः प्रीतिसंयुक्तोऽनिरुद्धो रतिसंयुतः । चक्री जयायुतः पश्चाद्गदी दुर्गासमन्वितः
शार्ङ्गी तु प्रभया युक्तः खड्गी युक्तस्तु सत्यया । शङ्खी चण्डासमायुक्तो हली वाणीसमायुतः
gaṇeśaṃ corddhaśākhāyāṃ mahālakṣmīṃ ca dakṣiṇe | sarasvatīṃ vāmabhāge dakṣe vighneśvaraṃ punaḥ
kṣetrapālaṃ tathā vāme dakṣe gaṅgāṃ prapūjayet | vāme ca yamunāṃ dakṣe dhātāraṃ vāmatastathā
vidhātāraṃ śaṅkhapadmanidhīṃśca vāmadakṣayoḥ | dvārapālāṃstato'bhyarcettattatkalpoditānsudhīḥ
nandaḥ sunandaścaṃḍaṇśca pracaṇḍaḥ pracalobalaḥ | bhadra ḥ! subhadra ścetyādyā vaiṣṇavā dvārapālakāḥ
nandī bhṛṅgī riṭīskando gaṇeśomāmaheśvarāḥ | vṛṣabhaśca mahākālaḥ śaivā vai dvārapālakāḥ
brāhmayādyrā mātaro'ṣṭau tu śaktayo dvāḥsthitāḥ svayam | senduḥ svanāmāgharṇādyā ṅenamontā ime smṛtāḥ
tataḥ sthitvāsane dhīmānācamya prayataḥ śuciḥ | divyāntarikṣabhaumāṃśca vighnānutsārya yatnataḥ
keśavādyāṃ mātṛkāṃ tu nyasedvaiṣṇavasattamaḥ | keśavaḥ kīrtisaṃyuktaḥ kāṃtyā nārāyaṇastathā
mādhavastuṣṭisahito govindaḥ puṣṭisaṃyutaḥ | viṣṇustu dhṛtisaṃyuktaḥ śāntiyuṅmadhusūdanaḥ
trivikramaḥ kriyāyukto vāmano dayitāyutaḥ | śrīdharo medhayā yukto hṛṣīkeśaśca harṣayā
padmanābhayutā śraddhā lajjā dāmodarānvitā | vāsudevaśca lakṣmīyuk saṅkarṣaṇa sarasvatī
pradyumnaḥ prītisaṃyukto'niruddho ratisaṃyutaḥ | cakrī jayāyutaḥ paścādgadī durgāsamanvitaḥ
śārṅgī tu prabhayā yuktaḥ khaḍgī yuktastu satyayā | śaṅkhī caṇḍāsamāyukto halī vāṇīsamāyutaḥ
«Ганешу — на верхней ветви, Махалакшми — справа, Сарасвати — на левой стороне, справа снова владыку помех, слева хранителя поля; справа да почтит Гангу, слева Ямуну; справа Дхатара, слева Видхатара, а сокровища «раковина» и «лотос» — слева и справа. Затем разумный да почтит привратников, названных в той и этой кальпе. Нанда, Сунанда, Чанда, Прачанда, Прачала, Бала, Бхадра, Субхадра и прочие — вишнуитские привратники. Нанди, Бхринги, Рити, Сканда, Ганеша, Ума, Махешвара, Вришабха и Махакала — шиваитские привратники. Брахми и прочие восемь матерей — сами силы, стоящие у двери; они, с луною, начинающиеся с первого слога своего имени, в дательном, с «намах» в конце, — таковы считаются. Затем, утвердившись на сиденье, прополоскав рот, сдержанный и чистый, старательно удалив небесные, воздушные и земные помехи, лучший из вишнуитов да возложит матрику, начинающуюся с Кешавы. Кешава соединён с Кирти, Нараяна с Канти, Мадхава вместе с Тушти, Говинда соединён с Пушти, Вишну с Дхрити, Мадхусудана с Шанти, Тривикрама с Крией, Вамана с Дайитой, Шридхара с Медхой, Хришикеша с Харшей; с Падманабхой соединена Шраддха, с Дамодарой — Ладжджа, Васудева с Лакшми, Санкаршана с Сарасвати, Прадьюмна с Прити, Анируддха с Рати, Чакри с Джаей, затем Гади с Дургой, Шарнги с Прабхой, Кхадги с Сатьей, Шанкхи с Чандой, Хали с Вани...»
b367d7157e27 · опубликовано 5 сент. 2026 г., 09:38:28 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Матрика — расстановка букв азбуки по телу, и каждой букве отвечает пара: имя Господа и имя силы. Кирти, Канти, Тушти, Пушти, Дхрити, Шанти — слава, красота, довольство, полнота, стойкость, покой. Азбука, из которой сложена всякая речь, оказывается перечнем того, чем человек может быть наделён.
Привратники названы и вишнуитские, и шиваитские, и восемь матерей-сил. Тот, кто входит, знает, что у двери стоят разные стражи и что дверь не одна. Это ещё раз то же спокойное признание нескольких путей, что проходит через всю тантрическую часть книги.
Замечательно, что ни один из спутников не назван без своей силы. Всякое мужское имя здесь стоит в паре с женским, и пара нерасторжима. Устройство мира описывается не через одиночек, а через связи; и человек, расставляя буквы по телу, повторяет собою это же устройство.