Sanat-kumāra
श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरी पतिं तथा ॥ रतिं रतिपतिं पाश्चान्महीपूर्व च पोत्रिणम्
क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोऽर्चयेत् ॥ रमा पद्मद्वयकरा शंखचक्रधरो हरिः
गौरी पाशांकुशधरा टंकशूलधरो हरः ॥ रतिः पद्मकरा पुष्पबाणचापधरः स्मरः
शूकव्रीह्यग्रहस्ता भूः पोत्री चक्रगदाधरः ॥ देवाग्रे पूजयेल्लक्ष्मीसहितं तु विनायकम्
पूजयेत्षट्सु कोणेषु ह्यामोदाद्यान्प्रियायुतान् ॥ आमोदं सिद्धिसंयुक्तमग्रतः परिपूजयेत्
प्रमोदं चाग्निकोणे तु समृद्धिसहितं यजेत् ॥ ईशकोणे यजेत्कीर्तिसंयुतं सुमुखं तथा
वारुणे मदनावत्या संयुतं दुर्मुखं यजेत् ॥ यजेन्नैर्ऋत्यकोणे तु विघ्नं मदद्रवायुतम्
द्राविण्या विघ्नकर्तारं वायुकोणे समर्चयेत् ॥ पाशांकुशाभयकरांस्तरुणार्कसमप्रभान्
कपोलविगलद्दानगंधलुब्धा लिशोभितान् ॥ षट्कोणोभयपार्श्वे तु शंखपद्मनिभौ क्रमात्
सहितौ निजशक्तिभ्यां ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत् ॥ केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु मातरः
इन्द्राद्यानपि वज्ज्रादीन्पूजयेद्धरणीगृहे ॥ एवमाराध्य विघ्नेशं साधयेत्स्वमनोरथान्
चतुश्चत्वारिंशताढ्यं चतुः शतमतंद्रितः ॥ तर्पयेदंबुभिः शुद्धैर्गजास्यं दिनशः सुधीः
śriyaṃ śriyaḥ patiṃ caiva gaurīṃ gaurī patiṃ tathā || ratiṃ ratipatiṃ pāścānmahīpūrva ca potriṇam
kramādilvavaṭāśvatthapriyagūnāmadho'rcayet || ramā padmadvayakarā śaṃkhacakradharo hariḥ
gaurī pāśāṃkuśadharā ṭaṃkaśūladharo haraḥ || ratiḥ padmakarā puṣpabāṇacāpadharaḥ smaraḥ
śūkavrīhyagrahastā bhūḥ potrī cakragadādharaḥ || devāgre pūjayellakṣmīsahitaṃ tu vināyakam
pūjayetṣaṭsu koṇeṣu hyāmodādyānpriyāyutān || āmodaṃ siddhisaṃyuktamagrataḥ paripūjayet
pramodaṃ cāgnikoṇe tu samṛddhisahitaṃ yajet || īśakoṇe yajetkīrtisaṃyutaṃ sumukhaṃ tathā
vāruṇe madanāvatyā saṃyutaṃ durmukhaṃ yajet || yajennairṛtyakoṇe tu vighnaṃ madadravāyutam
drāviṇyā vighnakartāraṃ vāyukoṇe samarcayet || pāśāṃkuśābhayakarāṃstaruṇārkasamaprabhān
kapolavigaladdānagaṃdhalubdhā liśobhitān || ṣaṭkoṇobhayapārśve tu śaṃkhapadmanibhau kramāt
sahitau nijaśaktibhyāṃ dhyātvā pūrvavadarcayet || keśareṣu ṣaḍaṃgāni patreṣvaṣṭau tu mātaraḥ
indrādyānapi vajjrādīnpūjayeddharaṇīgṛhe || evamārādhya vighneśaṃ sādhayetsvamanorathān
catuścatvāriṃśatāḍhyaṃ catuḥ śatamataṃdritaḥ || tarpayedaṃbubhiḥ śuddhairgajāsyaṃ dinaśaḥ sudhīḥ
«...Шри и супруга Шри, Гаури и супруга Гаури, Рати и супруга Рати, затем Землю и Вепря, — по порядку под бильвой, ватой, ашваттхой и приянгу да почтит их. Рама с двумя лотосами в руках, Хари, держащий раковину и диск; Гаури, держащая петлю и стрекало, Хара, держащий топор и трезубец; Рати с лотосом в руке, Смара, держащий цветочную стрелу и лук; Земля с колосом и рисом в поднятых руках, Вепрь, держащий диск и палицу. Перед богом да почтит он Винаяку вместе с Лакшми. В шести углах да почтит Амоду и прочих с их милыми: Амоду с Сиддхи — впереди; Прамоду вместе с Самриддхи — в огненном углу; Сумукху с Кирти — в углу Ишаны; Дурмукху, соединённого с Маданавати, — в западном; Вигхну с Мададравой — в углу найрриты; Вигхнакартара с Дравини — в углу ветра. С петлёй, стрекалом и безопасностью в руках, сияющих, как юное солнце, украшенных пчёлами, жадными до запаха течки, стекающей по щекам, — по обе стороны шестиугольника, подобных раковине и лотосу, соединённых с их силами, созерцая, да почтит их, как прежде. На тычинках — шесть членов, на лепестках — восемь матерей, а в земляном доме да почтит Индру с прочими, с ваджрой и прочим оружием. Так почтив владыку помех, да достигнет он желаний своего сердца. Неутомимый и разумный, четыреста сорок четыре раза да насытит он чистою водою слоноликого, день за днём».
5306a8a48c86 · опубликовано 5 сент. 2026 г., 09:57:46 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Описание слонов необычно вещественно: по щекам стекает влага течки, и на её запах слетаются пчёлы. Это наблюдение, а не украшение — так и выглядит слон в пору муста. Божественное здесь не отделено от животного, и слоновья природа Ганеши взята всерьёз.
Окружение сложено из супружеских пар: Шри с Хари, Гаури с Харой, Рати со Смарой, Земля с Вепрем. К каждой паре приставлено своё дерево. Устройство мандалы повторяет устройство семьи, и одинокого в этом кругу нет.
Семь спутников Ганеши носят имена, которые сами по себе — перечень настроений: Амода и Прамода, радость и веселье, Сумукха и Дурмукха, добролицый и злолицый. Помеха и её устранитель стоят в одном кругу, у соседних углов, — и обоим даётся почитание.