द्वारकोद्भवचक्राढ्यो बहुचक्रेण चिह्नितः । चक्रासनशिलाकारचित्स्वरूपो निरञ्जनः
नमोऽस्त्वोङ्काररूपाय सदानन्दस्वरूपिणे । शालग्राममहाभाग भक्तस्यानुग्रहं कुरु
तवानुग्रहकामस्य ऋणग्रस्तस्य मे प्रभो । अतः परं प्रवक्ष्यामि तिलकस्य विधिं मुदा
यच्छ्रुत्वा मानवाः सर्वे विष्णुसारूप्यमाप्नुयुः । ललाटे केशवं विद्यात्कण्ठे श्रीपुरुषोत्तमम्
नाभौ नारायणं देवं वैकुण्ठं हृदये तथा । दामोदरं वामपार्श्वे दक्षिणे च त्रिविक्रमम्
मूर्ध्नि चैव हृषीकेशं पद्मनाभं च पृष्ठतः । कर्णयोर्यमुनां गङ्गां बाह्वोः कृष्णं हरिं तथा
यथास्थानेषु तुष्यन्ति देवता द्वादश स्मृताः । द्वादशैतानि नामानि कर्तव्ये तिलके पठेत्
सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं स गच्छति । ऊर्ध्वपुण्ड्रमूर्ध्वरेखं ललाटे यस्य दृश्यते
चण्डालोऽपि स शुद्धात्मा पूज्य एव न संशयः । यस्योर्ध्वपुण्ड्रं दृश्येत न ललाटे नरस्य हि
तद्दर्शनं न कर्तव्यं दृष्ट्वा सूर्यं निरीक्षयेत् । त्रिपुण्ड्रं यस्य विप्रस्य ऊर्ध्वपुण्ड्रं न दृश्यते
तं दृष्ट्वाप्यथवा स्पृष्ट्वा सचैलं स्नानमाचरेत् । सान्तरालं प्रकर्तव्यं पुण्ड्रं हरिपदाकृति
निरन्तरालं यः कुर्यादूर्ध्वपुण्ड्रं द्विजाधमः । ललाटे तस्य सततं शूद्रः पादो न संशयः
नासादिकेशपर्यन्तमूर्ध्वपुण्ड्रं सुशोभनम् । मध्ये छिद्रसमायुक्तं तं विद्याद्धरिमन्दिरम्
dvārakodbhavacakrāḍhyo bahucakreṇa cihnitaḥ | cakrāsanaśilākāracitsvarūpo nirañjanaḥ
namo'stvoṅkārarūpāya sadānandasvarūpiṇe | śālagrāmamahābhāga bhaktasyānugrahaṃ kuru
tavānugrahakāmasya ṛṇagrastasya me prabho | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tilakasya vidhiṃ mudā
yacchrutvā mānavāḥ sarve viṣṇusārūpyamāpnuyuḥ | lalāṭe keśavaṃ vidyātkaṇṭhe śrīpuruṣottamam
nābhau nārāyaṇaṃ devaṃ vaikuṇṭhaṃ hṛdaye tathā | dāmodaraṃ vāmapārśve dakṣiṇe ca trivikramam
mūrdhni caiva hṛṣīkeśaṃ padmanābhaṃ ca pṛṣṭhataḥ | karṇayoryamunāṃ gaṅgāṃ bāhvoḥ kṛṣṇaṃ hariṃ tathā
yathāsthāneṣu tuṣyanti devatā dvādaśa smṛtāḥ | dvādaśaitāni nāmāni kartavye tilake paṭhet
sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇulokaṃ sa gacchati | ūrdhvapuṇḍramūrdhvarekhaṃ lalāṭe yasya dṛśyate
caṇḍālo'pi sa śuddhātmā pūjya eva na saṃśayaḥ | yasyordhvapuṇḍraṃ dṛśyeta na lalāṭe narasya hi
taddarśanaṃ na kartavyaṃ dṛṣṭvā sūryaṃ nirīkṣayet | tripuṇḍraṃ yasya viprasya ūrdhvapuṇḍraṃ na dṛśyate
taṃ dṛṣṭvāpyathavā spṛṣṭvā sacailaṃ snānamācaret | sāntarālaṃ prakartavyaṃ puṇḍraṃ haripadākṛti
nirantarālaṃ yaḥ kuryādūrdhvapuṇḍraṃ dvijādhamaḥ | lalāṭe tasya satataṃ śūdraḥ pādo na saṃśayaḥ
nāsādikeśaparyantamūrdhvapuṇḍraṃ suśobhanam | madhye chidrasamāyuktaṃ taṃ vidyāddharimandiram
«Богатый диском, рождённым в Двараке, отмеченный многими дисками, с образом камня — сиденья диска, чья природа сознание, беспорочный: „Да будет поклон имеющему облик омкары, чья природа — вечное блаженство. О шалаграма, о великий долею, яви милость преданному — мне, жаждущему твоей милости, объятому долгом, о владыка“. Затем далее с радостью поведаю правило тилаки, услышав что, все люди обретут сообразность Вишну. На лбу да знает он Кешаву, на горле — Шри-Пурушоттаму, на пупке — бога Нараяну, на сердце — Вайкунтху, на левом боку — Дамодару, на правом — Тривикраму, на темени — Хришикешу, на спине — Падманабху, на ушах — Ямуну и Гангу, на руках — Кришну и Хари. По своим местам радуются двенадцать помянутых божеств; эти двенадцать имён да читает при нанесении тилаки — и с душою, очищенной от всех грехов, идёт он в мир Вишну. У кого на лбу виден стоячий знак с вертикальной чертой, тот, даже чандала, чист душою и именно почитаем, нет сомнения. У кого стоячего знака на лбу не видно — на того смотреть не должно; увидев, да воззрит на солнце. У какого брахмана тройной знак, а стоячего не видно, — его увидев или коснувшись, да совершит омовение в одежде. Наносить должно с промежутком, знак в виде стопы Хари; кто нанесёт стоячий знак без промежутка, худший из дваждырождённых, — у того на лбу постоянно стопа шудры, нет сомнения. От носа и до волос — стоячий знак, весьма прекрасный, с просветом посредине: его да знает храмом Хари.»
a76d490c3059 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:49 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Двенадцать точек тилаки размечают тело как двенадцать святилищ, и каждое называется по имени — знак становится обходом храма по собственной коже. При этом чандала со знаком почитаем, а брахман без него нечист: признак здесь весит больше происхождения.