Рамаяна
Хануман перепрыгивает океан5.1.10-25
1355 / 2464
Рамаяна · 5.1.10-25
Деванагари

निष्प्रमाण शरीरः संल् लिलङ्घयिषुर् अर्णवम् । बाहुभ्यां पीडयाम् आस चरणाभ्यां च पर्वतम् ॥
स चचालाचलाश् चारु मुहूर्तं कपिपीडितः । तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पम् अशातयत् ॥
तेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण सुगन्धिना । सर्वतः संवृतः शैलो बभौ पुष्पमयो यथा ॥
तेन चोत्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः । सलिलं संप्रसुस्राव मदं मत्त इव द्विपः ॥
पीड्यमानस् तु बलिना महेन्द्रस् तेन पर्वतः । रीतिर् निर्वर्तयाम् आस काञ्चनाञ्जनराजतीः । मुमोच च शिलाः शैलो विशालाः समनःशिलाः ॥
गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वशः । गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर् विकृतैः स्वरैः ॥
स महासत्त्वसंनादः शैलपीडानिमित्तजः । पृथिवीं पूरयाम् आस दिशश् चोपवनानि च ॥
शिरोभिः पृथुभिः सर्पा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः । वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर् दशनैः शिलाः ॥
तास् तदा सविषैर् दष्टाः कुपितैस् तैर् महाशिलाः । जज्वलुः पावकोद्दीप्ता विभिदुश् च सहस्रधा ॥
यानि चौषधजालानि तस्मिञ् जातानि पर्वते । विषघ्नान्य् अपि नागानां न शेकुः शमितुं विषम् ॥
भिद्यते ऽयं गिरिर् भूतैर् इति मत्वा तपस्विनः । त्रस्ता विद्याधरास् तस्माद् उत्पेतुः स्त्रीगणैः सह ॥
पानभूमिगतं हित्वा हैमम् आसनभाजनम् । पात्राणि च महार्हाणि करकांश् च हिरण्मयान् ॥
लेह्यान् उच्चावचान् भक्ष्यान् मांसानि विविधानि च । आर्षभाणि च चर्माणि खड्गांश् च कनकत्सरून् ॥
कृतकण्ठगुणाः क्षीबा रक्तमाल्यानुलेपनाः । रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाश् च गगनं प्रतिपेदिरे ॥
हारनूपुरकेयूर पारिहार्य धराः स्त्रियः । विस्मिताः सस्मितास् तस्थुर् आकाशे रमणैः सह ॥
दर्शयन्तो महाविद्यां विद्याधरमहर्षयः । सहितास् तस्थुर् आकाशे वीक्षां चक्रुश् च पर्वतम् ॥

Транслитерация (IAST)

niṣpramāṇa śarīraḥ saṃl lilaṅghayiṣur arṇavam | bāhubhyāṃ pīḍayām āsa caraṇābhyāṃ ca parvatam ||
sa cacālācalāś cāru muhūrtaṃ kapipīḍitaḥ | tarūṇāṃ puṣpitāgrāṇāṃ sarvaṃ puṣpam aśātayat ||
tena pādapamuktena puṣpaugheṇa sugandhinā | sarvataḥ saṃvṛtaḥ śailo babhau puṣpamayo yathā ||
tena cottamavīryeṇa pīḍyamānaḥ sa parvataḥ | salilaṃ saṃprasusrāva madaṃ matta iva dvipaḥ ||
pīḍyamānas tu balinā mahendras tena parvataḥ | rītir nirvartayām āsa kāñcanāñjanarājatīḥ | mumoca ca śilāḥ śailo viśālāḥ samanaḥśilāḥ ||
giriṇā pīḍyamānena pīḍyamānāni sarvaśaḥ | guhāviṣṭāni bhūtāni vinedur vikṛtaiḥ svaraiḥ ||
sa mahāsattvasaṃnādaḥ śailapīḍānimittajaḥ | pṛthivīṃ pūrayām āsa diśaś copavanāni ca ||
śirobhiḥ pṛthubhiḥ sarpā vyaktasvastikalakṣaṇaiḥ | vamantaḥ pāvakaṃ ghoraṃ dadaṃśur daśanaiḥ śilāḥ ||
tās tadā saviṣair daṣṭāḥ kupitais tair mahāśilāḥ | jajvaluḥ pāvakoddīptā vibhiduś ca sahasradhā ||
yāni cauṣadhajālāni tasmiñ jātāni parvate | viṣaghnāny api nāgānāṃ na śekuḥ śamituṃ viṣam ||
bhidyate 'yaṃ girir bhūtair iti matvā tapasvinaḥ | trastā vidyādharās tasmād utpetuḥ strīgaṇaiḥ saha ||
pānabhūmigataṃ hitvā haimam āsanabhājanam | pātrāṇi ca mahārhāṇi karakāṃś ca hiraṇmayān ||
lehyān uccāvacān bhakṣyān māṃsāni vividhāni ca | ārṣabhāṇi ca carmāṇi khaḍgāṃś ca kanakatsarūn ||
kṛtakaṇṭhaguṇāḥ kṣībā raktamālyānulepanāḥ | raktākṣāḥ puṣkarākṣāś ca gaganaṃ pratipedire ||
hāranūpurakeyūra pārihārya dharāḥ striyaḥ | vismitāḥ sasmitās tasthur ākāśe ramaṇaiḥ saha ||
darśayanto mahāvidyāṃ vidyādharamaharṣayaḥ | sahitās tasthur ākāśe vīkṣāṃ cakruś ca parvatam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
निष्प्रमाण शरीरः सन्niṣpramāṇa śarīraḥ sanстав телом безмерным
लिलङ्घयिषुः अर्णवम्lilaṅghayiṣuḥ arṇavamжелая перепрыгнуть океан
बाहुभ्यां पीडयाम् आसbāhubhyāṃ pīḍayām āsaдвумя руками сдавил
चरणाभ्यां च पर्वतम्caraṇābhyāṃ ca parvatamи двумя ногами гору
स चचाल अचलः चारुsa cacāla acalaḥ cāruта гора красиво задрожала
मुहूर्तं कपिपीडितःmuhūrtaṃ kapipīḍitaḥмгновение обезьяной сдавленная
तरूणां पुष्पिताग्राणाम्tarūṇāṃ puṣpitāgrāṇāmдеревьев с цветущими верхушками
सर्वं पुष्पम् अशातयत्sarvaṃ puṣpam aśātayatвсе цветы стряхнула
तेन पादपमुक्तेनtena pādapamuktenaтем деревьями сброшенным
पुष्पौघेण सुगन्धिनाpuṣpaugheṇa sugandhināпотоком цветов благоуханным
सर्वतः संवृतः शैलःsarvataḥ saṃvṛtaḥ śailaḥсо всех сторон покрытая гора
बभौ पुष्पमयः यथाbabhau puṣpamayaḥ yathāсияла словно цветочная
तेन च उत्तमवीर्येणtena ca uttamavīryeṇaи тем высшей мощи
पीड्यमानः स पर्वतःpīḍyamānaḥ sa parvataḥсдавливаемая та гора
सलिलं संप्रसुस्रावsalilaṃ saṃprasusrāvaводу испустила
मदं मत्त इव द्विपःmadaṃ matta iva dvipaḥкак сок пьяный слон
पीड्यमानः तु बलिनाpīḍyamānaḥ tu balināсдавливаемая же сильным
महेन्द्रः तेन पर्वतःmahendraḥ tena parvataḥМахендра та гора
रीतीः निर्वर्तयाम् आसrītīḥ nirvartayām āsaпотоки произвела
काञ्चनाञ्जनराजतीःkāñcanāñjanarājatīḥзолотые, анджановые, серебряные
मुमोच च शिलाः शैलःmumoca ca śilāḥ śailaḥи камни выпустила гора
विशालाः समनःशिलाःviśālāḥ samanaḥśilāḥогромные, с киноварными камнями
गिरिणा पीड्यमानेनgiriṇā pīḍyamānenaгорой сдавливаемой
पीड्यमानानि सर्वशःpīḍyamānāni sarvaśaḥсдавленные со всех сторон
गुहाविष्टानि भूतानिguhāviṣṭāni bhūtāniсущества, вошедшие в пещеры
विनेदुः विकृतैः स्वरैःvineduḥ vikṛtaiḥ svaraiḥзакричали искажёнными голосами
स महासत्त्वसंनादःsa mahāsattvasaṃnādaḥтот звук великих существ
शैलपीडानिमित्तजःśailapīḍānimittajaḥот сдавления горы рождённый
पृथिवीं पूरयाम् आसpṛthivīṃ pūrayām āsaземлю наполнил
दिशः च उपवनानि चdiśaḥ ca upavanāni caи стороны, и рощи
शिरोभिः पृथुभिः सर्पाःśirobhiḥ pṛthubhiḥ sarpāḥголовами широкими змеи
व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैःvyaktasvastikalakṣaṇaiḥс явными знаками свастики
वमन्तः पावकं घोरम्vamantaḥ pāvakaṃ ghoramизвергая страшный огонь
ददंशुः दशनैः शिलाःdadaṃśuḥ daśanaiḥ śilāḥкусали зубами камни
ताः तदा सविषैः दष्टाःtāḥ tadā saviṣaiḥ daṣṭāḥте тогда ядовитыми укушенные
कुपितैः तैः महाशिलाःkupitaiḥ taiḥ mahāśilāḥразгневанными ими великие камни
जज्वलुः पावकोद्दीप्ताःjajvaluḥ pāvakoddīptāḥзагорелись огнём воспламенённые
विभिदुः च सहस्रधाvibhiduḥ ca sahasradhāи раскололись на тысячи частей
यानि च ओषधजालानिyāni ca oṣadhajālāniи какие скопления трав
तस्मिन् जातानि पर्वतेtasmin jātāni parvateна той горе выросшие
विषघ्नानि अपि नागानाम्viṣaghnāni api nāgānāmдаже противоядные для нагов
न शेकुः शमितुं विषम्na śekuḥ śamituṃ viṣamне смогли успокоить яд
भिद्यते अयम् गिरिःbhidyate ayam giriḥломается эта гора
भूतैः इति मत्वाbhūtaiḥ iti matvāсуществами, так подумав
तपस्विनः त्रस्ताःtapasvinaḥ trastāḥподвижники испуганные
विद्याधराः तस्मात् उत्पेतुःvidyādharāḥ tasmāt utpetuḥвидьядхары оттуда взлетели
स्त्रीगणैः सहstrīgaṇaiḥ sahaвместе с группами женщин
पानभूमिगतं हित्वाpānabhūmigataṃ hitvāоставив находившееся в месте питья
हैमम् आसनभाजनम्haimam āsanabhājanamзолотое сиденье-сосуд
पात्राणि च महार्हाणिpātrāṇi ca mahārhāṇiи драгоценные чаши
करकान् च हिरण्मयान्karakān ca hiraṇmayānи золотые кувшины
लेह्यान् उच्चावचान् भक्ष्यान्lehyān uccāvacān bhakṣyānлизательные, разные съестные
मांसानि विविधानि चmāṃsāni vividhāni caи разные мяса
आर्षभाणि च चर्माणिārṣabhāṇi ca carmāṇiи бычьи шкуры
खड्गान् च कनकत्सरून्khaḍgān ca kanakatsarūnи мечи с золотыми рукоятями
कृतकण्ठगुणाः क्षीबाःkṛtakaṇṭhaguṇāḥ kṣībāḥс ожерельями, опьянённые
रक्तमाल्यानुलेपनाःraktamālyānulepanāḥс красными гирляндами и мазями
रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाः चraktākṣāḥ puṣkarākṣāḥ caкрасноглазые и лотосоокие
गगनं प्रतिपेदिरेgaganaṃ pratipedireнеба достигли
हारनूपुरकेयूरhāranūpurakeyūraожерелья, ножные браслеты, запястья
पारिहार्य धराः स्त्रियःpārihārya dharāḥ striyaḥукрашения носящие женщины
विस्मिताः सस्मिताः तस्थुःvismitāḥ sasmitāḥ tasthuḥизумлённые, с улыбками стояли
आकाशे रमणैः सहākāśe ramaṇaiḥ sahaв небе с возлюбленными
दर्शयन्तः महाविद्याम्darśayantaḥ mahāvidyāmпоказывая великое знание
विद्याधरमहर्षयःvidyādharamaharṣayaḥвеликие риши-видьядхары
सहिताः तस्थुः आकाशेsahitāḥ tasthuḥ ākāśeвместе стояли в небе
वीक्षां चक्रुः च पर्वतम्vīkṣāṃ cakruḥ ca parvatamи смотрели на гору
Литературный перевод

Став телом безмерным и желая перепрыгнуть океан, Хануман сдавил гору руками и ногами. Махендра на мгновение задрожала под нажимом обезьяны и стряхнула все цветы с цветущих верхушек деревьев. Покрытая со всех сторон благоуханным потоком цветов, сброшенных деревьями, гора сияла словно созданная из цветов. Сдавленная его высшей мощью, она испустила воду, как пьяный слон испускает сок; сдавленная сильным героем Махендра породила золотые, чёрные и серебряные потоки и выпустила огромные камни, окрашенные киноварью. Существа, укрывшиеся в пещерах, закричали искажёнными голосами, и звук, рождённый от сдавления горы, наполнил землю, стороны света и рощи. Змеи с широкими головами, отмеченными знаками свастики, извергали страшный огонь и кусали скалы; от их ядовитых укусов огромные камни вспыхивали и раскалывались на тысячи частей. Даже травы-противоядия, выросшие на горе, не могли успокоить яд нагов. Подвижники и видьядхары, решив, что гора разрушается от существ, в страхе взлетели вместе со своими женщинами. Они оставили золотые сиденья и чаши, драгоценные сосуды, золотые кувшины, разные лакомства, яства, мясо, бычьи шкуры и мечи с золотыми рукоятями. Опьянённые, украшенные ожерельями, красными гирляндами и мазями, красноглазые и лотосоокие, они достигли неба. Женщины в ожерельях, ножных браслетах, запястьях и других украшениях стояли в небе со своими возлюбленными, изумлённые и улыбающиеся. Великие риши-видьядхары, показывая своё великое знание, вместе стояли в небе и смотрели на гору.

Версия

aaeeb70ae692 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами