VedawordВедическая библиотека
Поиск
Войти
Рамаяна
Хануман перепрыгивает океан5.1.89-129
1360 / 2464
Рамаяна · 5.1.89-129
॥
Деванагари

हिरण्यनाभो मैनाको निशम्य लवणाम्भसः । उत्पपात जलात् तूर्णं महाद्रुमलतायुतः ॥
स सागरजलं भित्त्वा बभूवात्युत्थितस् तदा । यथा जलधरं भित्त्वा दीप्तरश्मिर् दिवाकरः ॥
शातकुम्भमयैः शृङ्गैः सकिंनरमहोरगैः । आदित्योदयसंकाशैर् आलिखद्भिर् इवाम्बरम् ॥
तस्य जाम्बूनदैः शृङ्गैः पर्वतस्य समुत्थितैः । आकाशं शस्त्रसंकाशम् अभवत् काञ्चनप्रभम् ॥
जातरूपमयैः शृङ्गैर् भ्राजमानैः स्वयं प्रभैः । आदित्यशतसंकाशः सो ऽभवद् गिरिसत्तमः ॥
तम् उत्थितम् असंगेन हनूमान् अग्रतः स्थितम् । मध्ये लवणतोयस्य विघ्नो ऽयम् इति निश्चितः ॥
स तम् उच्छ्रितम् अत्यर्थं महावेगो महाकपिः । उरसा पातयाम् आस जीमूतम् इव मारुतः ॥
स तदा पातितस् तेन कपिना पर्वतोत्तमः । बुद्ध्वा तस्य कपेर् वेगं जहर्ष च ननन्द च ॥
तम् आकाशगतं वीरम् आकाशे समवस्थितम् । प्रीतो हृष्टमना वाक्यम् अब्रवीत् पर्वतः कपिम् । मानुषं धरयन् रूपम् आत्मनः शिखरे स्थितः ॥
दुष्करं कृतवान् कर्म त्वम् इदं वानरोत्तम । निपत्य मम शृङ्गेषु विश्रमस्व यथासुखम् ॥
राघावस्य कुले जातैर् उदधिः परिवर्धितः । स त्वां रामहिते युक्तं प्रत्यर्चयति सागरः ॥
कृते च प्रतिकर्तव्यम् एष धर्मः सनातनः । सो ऽयं तत् प्रतिकारार्थी त्वत्तः संमानम् अर्हति ॥
त्वन्निमित्तम् अनेनाहं बहुमानात् प्रचोदितः । योजनानां शतं चापि कपिर् एष समाप्लुतः । तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमताम् इति ॥
तिष्ठ त्वं हरिशार्दूल मयि विश्रम्य गम्यताम् । तद् इदं गन्धवत् स्वादु कन्दमूलफलं बहु । तद् आस्वाद्य हरिश्रेष्ठ विश्रान्तो ऽनुगमिष्यसि ॥
अस्माकम् अपि संबन्धः कपिमुख्यस् त्वयास्ति वै । प्रख्यतस् त्रिषु लोकेषु महागुणपरिग्रहः ॥
वेगवन्तः प्लवन्तो ये प्लवगा मारुतात्मज । तेषां मुख्यतमं मन्ये त्वाम् अहं कपिकुञ्जर ॥
अतिथिः किल पूजार्हः प्राकृतो ऽपि विजानता । धर्मं जिज्ञासमानेन किं पुनर् यादृशो भवान् ॥
त्वं हि देववरिष्ठस्य मारुतस्य महात्मनः । पुत्रस् तस्यैव वेगेन सदृशः कपिकुञ्जर ॥
पूजिते त्वयि धर्मज्ञ पूजां प्राप्नोति मारुतः । तस्मात् त्वं पूजनीयो मे शृणु चाप्य् अत्र कारणम् ॥
पूर्वं कृतयुगे तात पर्वताः पक्षिणो ऽभवन् । ते ऽपि जग्मुर् दिशः सर्वा गरुडानिलवेगिनः ॥
ततस् तेषु प्रयातेषु देवसंघाः सहर्षिभिः । भूतानि च भयं जग्मुस् तेषां पतनशङ्कया ॥
ततः क्रुद्धः सहस्राक्षः पर्वतानां शतक्रतुः । पक्षांश् चिच्छेद वज्रेण तत्र तत्र सहस्रशः ॥
स माम् उपगतः क्रुद्धो वज्रम् उद्यम्य देवराट् । ततो ऽहं सहसा क्षिप्तः श्वसनेन महात्मना ॥
अस्मिंल् लवणतोये च प्रक्षिप्तः प्लवगोत्तम । गुप्तपक्षः समग्रश् च तव पित्राभिरक्षितः ॥
ततो ऽहं मानयामि त्वां मान्यो हि मम मारुतः । त्वया मे ह्य् एष संबन्धः कपिमुख्य महागुणः ॥
अस्मिन्न् एवंगते कार्ये सागरस्य ममैव च । प्रीतिं प्रीतमना कर्तुं त्वम् अर्हसि महाकपे ॥
श्रमं मोक्षय पूजां च गृहाण कपिसत्तम । प्रीतिं च बहुमन्यस्व प्रीतो ऽस्मि तव दर्शनात् ॥
एवम् उक्तः कपिश्रेष्ठस् तं नगोत्तमम् अब्रवीत् । प्रीतो ऽस्मि कृतम् आतिथ्यं मन्युर् एषो ऽपनीयताम् ॥
त्वरते कार्यकालो मे अहश् चाप्य् अतिवर्तते । प्रतिज्ञा च मया दत्ता न स्थातव्यम् इहान्तरा ॥
इत्य् उक्त्वा पाणिना शैलम् आलभ्य हरिपुंगवः । जगामाकाशम् आविश्य वीर्यवान् प्रहसन्न् इव ॥
स पर्वतसमुद्राभ्यां बहुमानाद् अवेक्षितः । पूजितश् चोपपन्नाभिर् आशीर्भिर् अनिलात्मजः ॥
अथोर्ध्वं दूरम् उत्पत्य हित्वा शैलमहार्णवौ । पितुः पन्थानम् आस्थाय जगाम विमले ऽम्बरे ॥
भूयश् चोर्ध्वगतिं प्राप्य गिरिं तम् अवलोकयन् । वायुसूनुर् निरालम्बे जगाम विमले ऽम्बरे ॥
तद् द्वितीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम् । प्रशशंसुः सुराः सर्वे सिद्धाश् च परमर्षयः ॥
देवताश् चाभवन् हृष्टास् तत्रस्थास् तस्य कर्मणा । काञ्चनस्य सुनाभस्य सहस्राक्षश् च वासवः ॥
उवाच वचनं धीमान् परितोषात् सगद्गदम् । सुनाभं पर्वतश्रेष्ठं स्वयम् एव शचीपतिः ॥
हिरण्यनाभशैलेन्द्रपरितुष्टो ऽस्मि ते भृशम् । अभयं ते प्रयच्छामि तिष्ठ सौम्य यथासुखम् ॥
साह्यं कृतं ते सुमहद् विक्रान्तस्य हनूमतः । क्रमतो योजनशतं निर्भयस्य भये सति ॥
रामस्यैष हि दौत्येन याति दाशरथेर् हरिः । सत्क्रियां कुर्वता शक्या तोषितो ऽस्मि दृढं त्वया ॥
ततः प्रहर्षम् अलभद् विपुलं पर्वतोत्तमः । देवतानां पतिं दृष्ट्वा परितुष्टं शतक्रतुम् ॥
स वै दत्तवरः शैलो बभूवावस्थितस् तदा । हनूमांश् च मुहूर्तेन व्यतिचक्राम सागरम् ॥

Транслитерация (IAST)

hiraṇyanābho maināko niśamya lavaṇāmbhasaḥ | utpapāta jalāt tūrṇaṃ mahādrumalatāyutaḥ ||
sa sāgarajalaṃ bhittvā babhūvātyutthitas tadā | yathā jaladharaṃ bhittvā dīptaraśmir divākaraḥ ||
śātakumbhamayaiḥ śṛṅgaiḥ sakiṃnaramahoragaiḥ | ādityodayasaṃkāśair ālikhadbhir ivāmbaram ||
tasya jāmbūnadaiḥ śṛṅgaiḥ parvatasya samutthitaiḥ | ākāśaṃ śastrasaṃkāśam abhavat kāñcanaprabham ||
jātarūpamayaiḥ śṛṅgair bhrājamānaiḥ svayaṃ prabhaiḥ | ādityaśatasaṃkāśaḥ so 'bhavad girisattamaḥ ||
tam utthitam asaṃgena hanūmān agrataḥ sthitam | madhye lavaṇatoyasya vighno 'yam iti niścitaḥ ||
sa tam ucchritam atyarthaṃ mahāvego mahākapiḥ | urasā pātayām āsa jīmūtam iva mārutaḥ ||
sa tadā pātitas tena kapinā parvatottamaḥ | buddhvā tasya kaper vegaṃ jaharṣa ca nananda ca ||
tam ākāśagataṃ vīram ākāśe samavasthitam | prīto hṛṣṭamanā vākyam abravīt parvataḥ kapim | mānuṣaṃ dharayan rūpam ātmanaḥ śikhare sthitaḥ ||
duṣkaraṃ kṛtavān karma tvam idaṃ vānarottama | nipatya mama śṛṅgeṣu viśramasva yathāsukham ||
rāghāvasya kule jātair udadhiḥ parivardhitaḥ | sa tvāṃ rāmahite yuktaṃ pratyarcayati sāgaraḥ ||
kṛte ca pratikartavyam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ | so 'yaṃ tat pratikārārthī tvattaḥ saṃmānam arhati ||
tvannimittam anenāhaṃ bahumānāt pracoditaḥ | yojanānāṃ śataṃ cāpi kapir eṣa samāplutaḥ | tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatām iti ||
tiṣṭha tvaṃ hariśārdūla mayi viśramya gamyatām | tad idaṃ gandhavat svādu kandamūlaphalaṃ bahu | tad āsvādya hariśreṣṭha viśrānto 'nugamiṣyasi ||
asmākam api saṃbandhaḥ kapimukhyas tvayāsti vai | prakhyatas triṣu lokeṣu mahāguṇaparigrahaḥ ||
vegavantaḥ plavanto ye plavagā mārutātmaja | teṣāṃ mukhyatamaṃ manye tvām ahaṃ kapikuñjara ||
atithiḥ kila pūjārhaḥ prākṛto 'pi vijānatā | dharmaṃ jijñāsamānena kiṃ punar yādṛśo bhavān ||
tvaṃ hi devavariṣṭhasya mārutasya mahātmanaḥ | putras tasyaiva vegena sadṛśaḥ kapikuñjara ||
pūjite tvayi dharmajña pūjāṃ prāpnoti mārutaḥ | tasmāt tvaṃ pūjanīyo me śṛṇu cāpy atra kāraṇam ||
pūrvaṃ kṛtayuge tāta parvatāḥ pakṣiṇo 'bhavan | te 'pi jagmur diśaḥ sarvā garuḍānilaveginaḥ ||
tatas teṣu prayāteṣu devasaṃghāḥ saharṣibhiḥ | bhūtāni ca bhayaṃ jagmus teṣāṃ patanaśaṅkayā ||
tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣaḥ parvatānāṃ śatakratuḥ | pakṣāṃś ciccheda vajreṇa tatra tatra sahasraśaḥ ||
sa mām upagataḥ kruddho vajram udyamya devarāṭ | tato 'haṃ sahasā kṣiptaḥ śvasanena mahātmanā ||
asmiṃl lavaṇatoye ca prakṣiptaḥ plavagottama | guptapakṣaḥ samagraś ca tava pitrābhirakṣitaḥ ||
tato 'haṃ mānayāmi tvāṃ mānyo hi mama mārutaḥ | tvayā me hy eṣa saṃbandhaḥ kapimukhya mahāguṇaḥ ||
asminn evaṃgate kārye sāgarasya mamaiva ca | prītiṃ prītamanā kartuṃ tvam arhasi mahākape ||
śramaṃ mokṣaya pūjāṃ ca gṛhāṇa kapisattama | prītiṃ ca bahumanyasva prīto 'smi tava darśanāt ||
evam uktaḥ kapiśreṣṭhas taṃ nagottamam abravīt | prīto 'smi kṛtam ātithyaṃ manyur eṣo 'panīyatām ||
tvarate kāryakālo me ahaś cāpy ativartate | pratijñā ca mayā dattā na sthātavyam ihāntarā ||
ity uktvā pāṇinā śailam ālabhya haripuṃgavaḥ | jagāmākāśam āviśya vīryavān prahasann iva ||
sa parvatasamudrābhyāṃ bahumānād avekṣitaḥ | pūjitaś copapannābhir āśīrbhir anilātmajaḥ ||
athordhvaṃ dūram utpatya hitvā śailamahārṇavau | pituḥ panthānam āsthāya jagāma vimale 'mbare ||
bhūyaś cordhvagatiṃ prāpya giriṃ tam avalokayan | vāyusūnur nirālambe jagāma vimale 'mbare ||
tad dvitīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram | praśaśaṃsuḥ surāḥ sarve siddhāś ca paramarṣayaḥ ||
devatāś cābhavan hṛṣṭās tatrasthās tasya karmaṇā | kāñcanasya sunābhasya sahasrākṣaś ca vāsavaḥ ||
uvāca vacanaṃ dhīmān paritoṣāt sagadgadam | sunābhaṃ parvataśreṣṭhaṃ svayam eva śacīpatiḥ ||
hiraṇyanābhaśailendraparituṣṭo 'smi te bhṛśam | abhayaṃ te prayacchāmi tiṣṭha saumya yathāsukham ||
sāhyaṃ kṛtaṃ te sumahad vikrāntasya hanūmataḥ | kramato yojanaśataṃ nirbhayasya bhaye sati ||
rāmasyaiṣa hi dautyena yāti dāśarather hariḥ | satkriyāṃ kurvatā śakyā toṣito 'smi dṛḍhaṃ tvayā ||
tataḥ praharṣam alabhad vipulaṃ parvatottamaḥ | devatānāṃ patiṃ dṛṣṭvā parituṣṭaṃ śatakratum ||
sa vai dattavaraḥ śailo babhūvāvasthitas tadā | hanūmāṃś ca muhūrtena vyaticakrāma sāgaram ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
हिरण्यनाभः मैनाकःhiraṇyanābhaḥ mainākaḥзлатопупый Майнака
निशम्य लवणाम्भसःniśamya lavaṇāmbhasaḥуслышав солёноводного
उत्पपात जलात् तूर्णम्utpapāta jalāt tūrṇamвзлетел из воды быстро
महाद्रुमलतायुतःmahādrumalatāyutaḥс великими деревьями и лианами
स सागरजलं भित्त्वाsa sāgarajalaṃ bhittvāон воды океана пробив
बभूव अत्युत्थितः तदाbabhūva atyutthitaḥ tadāстал высоко поднятым тогда
यथा जलधरं भित्त्वाyathā jaladharaṃ bhittvāкак тучу пробив
दीप्तरश्मिः दिवाकरःdīptaraśmiḥ divākaraḥярколучий солнце
शातकुम्भमयैः शृङ्गैःśātakumbhamayaiḥ śṛṅgaiḥзолотыми вершинами
सकिंनरमहोरगैःsakiṃnaramahoragaiḥс киннарами и великими змеями
आदित्योदयसंकाशैःādityodayasaṃkāśaiḥвосходу солнца подобными
आलिखद्भिः इव अम्बरम्ālikhadbhiḥ iva ambaramсловно чертящими небо
तस्य जाम्बूनदैः शृङ्गैःtasya jāmbūnadaiḥ śṛṅgaiḥего золотыми вершинами
पर्वतस्य समुत्थितैःparvatasya samutthitaiḥгоры поднявшимися
आकाशं शस्त्रसंकाशम्ākāśaṃ śastrasaṃkāśamнебо, оружию подобное
अभवत् काञ्चनप्रभम्abhavat kāñcanaprabhamстало золотосияющим
जातरूपमयैः शृङ्गैःjātarūpamayaiḥ śṛṅgaiḥчистозолотыми вершинами
भ्राजमानैः स्वयं प्रभैःbhrājamānaiḥ svayaṃ prabhaiḥсияющими, самосветящимися
आदित्यशतसंकाशःādityaśatasaṃkāśaḥсотне солнц подобный
सः अभवत् गिरिसत्तमःsaḥ abhavat girisattamaḥон стал, лучшая гора
तम् उत्थितम् असंगेनtam utthitam asaṃgenaего поднявшегося препятствием
हनूमान् अग्रतः स्थितम्hanūmān agrataḥ sthitamХануман впереди стоящего
मध्ये लवणतोयस्यmadhye lavaṇatoyasyaсреди солёной воды
विघ्नः अयम् इति निश्चितःvighnaḥ ayam iti niścitaḥпрепятствие это, так решил
स तम् उच्छ्रितम् अत्यर्थम्sa tam ucchritam atyarthamон его чрезвычайно высокого
महावेगः महाकपिःmahāvegaḥ mahākapiḥвеликоскорый великий обезьяна
उरसा पातयाम् आसurasā pātayām āsaгрудью сбил
जीमूतम् इव मारुतःjīmūtam iva mārutaḥкак ветер тучу
स तदा पातितः तेनsa tadā pātitaḥ tenaон тогда сбитый им
कपिना पर्वतोत्तमःkapinā parvatottamaḥобезьяной, лучшая гора
बुद्ध्वा तस्य कपेः वेगम्buddhvā tasya kapeḥ vegamпоняв скорость той обезьяны
जहर्ष च ननन्द चjaharṣa ca nananda caвозрадовался и возликовал
तम् आकाशगतम् वीरम्tam ākāśagatam vīramтого в небо ушедшего героя
आकाशे समवस्थितम्ākāśe samavasthitamв небе остановившегося
प्रीतः हृष्टमनाः वाक्यम्prītaḥ hṛṣṭamanāḥ vākyamдовольный, радостный сердцем слово
अब्रवीत् पर्वतः कपिम्abravīt parvataḥ kapimсказала гора обезьяне
मानुषं धरयन् रूपम्mānuṣaṃ dharayan rūpamчеловеческий держа облик
आत्मनः शिखरे स्थितःātmanaḥ śikhare sthitaḥна своей вершине стоя
दुष्करं कृतवान् कर्मduṣkaraṃ kṛtavān karmaтрудное совершил дело
त्वम् इदम् वानरोत्तमtvam idam vānarottamaты это, лучший ванара
निपत्य मम शृङ्गेषुnipatya mama śṛṅgeṣuопустившись на мои вершины
विश्रमस्व यथासुखम्viśramasva yathāsukhamотдохни как желаешь
राघावस्य कुले जातैःrāghāvasya kule jātaiḥрождёнными в роде Рагхавы
उदधिः परिवर्धितःudadhiḥ parivardhitaḥокеан увеличен
स त्वाम् रामहिते युक्तम्sa tvām rāmahite yuktamон тебя, занятого благом Рамы
प्रत्यर्चयति सागरःpratyarcayati sāgaraḥпочитает, океан
कृते च प्रतिकर्तव्यम्kṛte ca pratikartavyamза сделанное следует отплатить
एष धर्मः सनातनःeṣa dharmaḥ sanātanaḥэто дхарма вечная
सः अयम् तत् प्रतिकारार्थीsaḥ ayam tat pratikārārthīон этот ради той отплаты
त्वत्तः संमानम् अर्हतिtvattaḥ saṃmānam arhatiот тебя уважения достоин
त्वन्निमित्तम् अनेन अहम्tvannimittam anena ahamради тебя им я
बहुमानात् प्रचोदितःbahumānāt pracoditaḥиз уважения побуждён
योजनानां शतं च अपिyojanānāṃ śataṃ ca apiи сто йоджан даже
कपिः एष समाप्लुतःkapiḥ eṣa samāplutaḥэта обезьяна перепрыгнула
तव सानुषु विश्रान्तःtava sānuṣu viśrāntaḥна твоих склонах отдохнув
शेषं प्रक्रमताम् इतिśeṣaṃ prakramatām itiпусть остаток пройдёт, так
तिष्ठ त्वम् हरिशार्दूलtiṣṭha tvam hariśārdūlaостанься ты, тигр хари
मयि विश्रम्य गम्यताम्mayi viśramya gamyatāmна мне отдохнув, иди
तत् इदम् गन्धवत् स्वादुtat idam gandhavat svāduэто ароматное вкусное
कन्दमूलफलं बहुkandamūlaphalaṃ bahuклубней, кореньев, плодов много
तत् आस्वाद्य हरिश्रेष्ठtat āsvādya hariśreṣṭhaто вкусив, лучший хари
विश्रान्तः अनुगमिष्यसिviśrāntaḥ anugamiṣyasiотдохнув, продолжишь
अस्माकम् अपि संबन्धःasmākam api saṃbandhaḥу нас также связь
कपिमुख्य त्वया अस्ति वैkapimukhya tvayā asti vaiглавный обезьяна, с тобой есть
प्रख्यतः त्रिषु लोकेषुprakhyataḥ triṣu lokeṣuизвестная в трёх мирах
महागुणपरिग्रहःmahāguṇaparigrahaḥвеликое достоинство содержащая
वेगवन्तः प्लवन्तः येvegavantaḥ plavantaḥ yeбыстрые прыгающие которые
प्लवगा मारुतात्मजplavagā mārutātmajaпрыгуны, сын Марута
तेषां मुख्यतमं मन्येteṣāṃ mukhyatamaṃ manyeсреди них главным считаю
त्वाम् अहम् कपिकुञ्जरtvām aham kapikuñjaraтебя я, слон-обезьяна
अतिथिः किल पूजार्हःatithiḥ kila pūjārhaḥгость ведь почитания достоин
प्राकृतः अपि विजानताprākṛtaḥ api vijānatāдаже обычный, знающим
धर्मं जिज्ञासमानेनdharmaṃ jijñāsamānenaдхарму познать желающим
किम् पुनः यादृशः भवान्kim punaḥ yādṛśaḥ bhavānчто же говорить о таком как ты
त्वम् हि देववरिष्ठस्यtvam hi devavariṣṭhasyaты ведь лучшего из богов
मारुतस्य महात्मनःmārutasya mahātmanaḥМарута великодушного
पुत्रः तस्य एव वेगेनputraḥ tasya eva vegenaсын, его же скоростью
सदृशः कपिकुञ्जरsadṛśaḥ kapikuñjaraподобный, слон-обезьяна
पूजिते त्वयि धर्मज्ञpūjite tvayi dharmajñaкогда ты почтён, знающий дхарму
पूजां प्राप्नोति मारुतःpūjāṃ prāpnoti mārutaḥпочитание получает Марут
तस्मात् त्वम् पूजनीयः मेtasmāt tvam pūjanīyaḥ meпоэтому ты должен быть почтён мной
शृणु च अपि अत्र कारणम्śṛṇu ca api atra kāraṇamи услышь здесь причину
पूर्वम् कृतयुगे तातpūrvam kṛtayuge tātaпрежде в Крита-югу, дорогой
पर्वताः पक्षिणः अभवन्parvatāḥ pakṣiṇaḥ abhavanгоры крылатыми были
ते अपि जग्मुः दिशः सर्वाःte api jagmuḥ diśaḥ sarvāḥони также ходили во все стороны
गरुडानिलवेगिनःgaruḍānilaveginaḥсо скоростью Гаруды и ветра
ततः तेषु प्रयातेषुtataḥ teṣu prayāteṣuзатем когда они улетали
देवसंघाः सह ऋषिभिःdevasaṃghāḥ saha ṛṣibhiḥсонмы богов с риши
भूतानि च भयं जग्मुःbhūtāni ca bhayaṃ jagmuḥи существа пришли в страх
तेषाम् पतनशङ्कयाteṣām patanaśaṅkayāиз опасения их падения
ततः क्रुद्धः सहस्राक्षःtataḥ kruddhaḥ sahasrākṣaḥзатем разгневанный Тысячеокий
पर्वतानाम् शतक्रतुःparvatānām śatakratuḥШатакрату гор
पक्षान् चिच्छेद वज्रेणpakṣān ciccheda vajreṇaкрылья отсёк ваджрой
तत्र तत्र सहस्रशःtatra tatra sahasraśaḥтам и там тысячами
स माम् उपगतः क्रुद्धःsa mām upagataḥ kruddhaḥон ко мне приблизился разгневанный
वज्रम् उद्यम्य देवराट्vajram udyamya devarāṭвадхру подняв, царь богов
ततः अहम् सहसा क्षिप्तःtataḥ aham sahasā kṣiptaḥтогда я внезапно брошен
श्वसनेन महात्मनाśvasanena mahātmanāветром великодушным
अस्मिन् लवणतोये चasmin lavaṇatoye caв эту солёную воду же
प्रक्षिप्तः प्लवगोत्तमprakṣiptaḥ plavagottamaброшен, лучший прыгун
गुप्तपक्षः समग्रः चguptapakṣaḥ samagraḥ caс сохранёнными крыльями и целый
तव पित्रा अभिरक्षितःtava pitrā abhirakṣitaḥтвоим отцом защищён
ततः अहम् मानयामि त्वाम्tataḥ aham mānayāmi tvāmпоэтому я почитаю тебя
मान्यः हि मम मारुतःmānyaḥ hi mama mārutaḥпочитаем ведь мной Марут
त्वया मे हि एष संबन्धःtvayā me hi eṣa saṃbandhaḥчерез тебя со мной эта связь
कपिमुख्य महागुणःkapimukhya mahāguṇaḥглавный обезьяна, великодостойный
अस्मिन् एवम्गते कार्येasmin evamgate kāryeв этом так сложившемся деле
सागरस्य मम एव चsāgarasya mama eva caокеана и меня самого
प्रीतिं प्रीतमनाः कर्तुम्prītiṃ prītamanāḥ kartumрадость, радостным сердцем, сделать
त्वम् अर्हसि महाकपेtvam arhasi mahākapeты должен, великий обезьяна
श्रमं मोक्षय पूजां चśramaṃ mokṣaya pūjāṃ caусталость освободи и почитание
गृहाण कपिसत्तमgṛhāṇa kapisattamaприми, лучший обезьяна
प्रीतिं च बहुमन्यस्वprītiṃ ca bahumanyasvaи любовь высоко почти
प्रीतः अस्मि तव दर्शनात्prītaḥ asmi tava darśanātрад я от твоего вида
एवम् उक्तः कपिश्रेष्ठःevam uktaḥ kapiśreṣṭhaḥтак сказанный лучший обезьяна
तं नगोत्तमम् अब्रवीत्taṃ nagottamam abravītтой лучшей горе сказал
प्रीतः अस्मि कृतम् आतिथ्यम्prītaḥ asmi kṛtam ātithyamрад я, гостеприимство оказано
मन्युः एषः अपनीयताम्manyuḥ eṣaḥ apanīyatāmогорчение это пусть уйдёт
त्वरते कार्यकालः मेtvarate kāryakālaḥ meспешит время моего дела
अहः च अपि अतिवर्ततेahaḥ ca api ativartateи день также проходит
प्रतिज्ञा च मया दत्ताpratijñā ca mayā dattāи обет мной дан
न स्थातव्यम् इह अन्तराna sthātavyam iha antarāне следует стоять здесь посреди
इत्य् उक्त्वा पाणिना शैलम्ity uktvā pāṇinā śailamтак сказав, рукой гору
आलभ्य हरिपुंगवःālabhya haripuṃgavaḥкоснувшись, бык хари
जगाम आकाशम् आविश्यjagāma ākāśam āviśyaпошёл, в небо войдя
वीर्यवान् प्रहसन् इवvīryavān prahasan ivaсильный, словно улыбаясь
स पर्वतसमुद्राभ्याम्sa parvatasamudrābhyāmон горой и океаном
बहुमानात् अवेक्षितःbahumānāt avekṣitaḥс уважением смотримый
पूजितः च उपपन्नाभिःpūjitaḥ ca upapannābhiḥи почтён надлежащими
आशीर्भिः अनिलात्मजःāśīrbhiḥ anilātmajaḥблагословениями, сын ветра
अथ ऊर्ध्वं दूरम् उत्पत्यatha ūrdhvaṃ dūram utpatyaзатем вверх далеко взлетев
हित्वा शैलमहार्णवौhitvā śailamahārṇavauоставив гору и великий океан
पितुः पन्थानम् आस्थायpituḥ panthānam āsthāyaпуть отца приняв
जगाम विमले अम्बरेjagāma vimale ambareпошёл в чистом небе
भूयः च ऊर्ध्वगतिं प्राप्यbhūyaḥ ca ūrdhvagatiṃ prāpyaи снова верхний путь достигнув
गिरिं तम् अवलोकयन्giriṃ tam avalokayanна ту гору смотря
वायुसूनुः निरालम्बेvāyusūnuḥ nirālambeсын Ваю в безопорном
जगाम विमले अम्बरेjagāma vimale ambareпошёл в чистом небе
तद् द्वितीयं हनुमतःtad dvitīyaṃ hanumataḥто второе Ханумана
दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम्dṛṣṭvā karma suduṣkaramувидев дело очень трудное
प्रशशंसुः सुराः सर्वेpraśaśaṃsuḥ surāḥ sarveвосхвалили все боги
सिद्धाः च परमर्षयःsiddhāḥ ca paramarṣayaḥи сиддхи, высшие риши
देवताः च अभवन् हृष्टाःdevatāḥ ca abhavan hṛṣṭāḥи божества стали радостны
तत्रस्थाः तस्य कर्मणाtatrasthāḥ tasya karmaṇāтам стоящие, его деянием
काञ्चनस्य सुनाभस्यkāñcanasya sunābhasyaзолотого, прекраснопупого
सहस्राक्षः च वासवःsahasrākṣaḥ ca vāsavaḥи Тысячеокий Васава
उवाच वचनं धीमान्uvāca vacanaṃ dhīmānсказал слово мудрый
परितोषात् सगद्गदम्paritoṣāt sagadgadamот довольства с дрожью
सुनाभं पर्वतश्रेष्ठम्sunābhaṃ parvataśreṣṭhamСунабху, лучшую гору
स्वयम् एव शचीपतिःsvayam eva śacīpatiḥсам именно Шачипати
हिरण्यनाभ शैलेन्द्रhiraṇyanābha śailendraХираньянабха, царь гор
परितुष्टः अस्मि ते भृशम्parituṣṭaḥ asmi te bhṛśamдоволен я тобой сильно
अभयं ते प्रयच्छामिabhayaṃ te prayacchāmiбесстрашие тебе даю
तिष्ठ सौम्य यथासुखम्tiṣṭha saumya yathāsukhamстой, кроткий, как желаешь
साह्यं कृतं ते सुमहत्sāhyaṃ kṛtaṃ te sumahatпомощь оказана тобой великая
विक्रान्तस्य हनूमतःvikrāntasya hanūmataḥдоблестному Хануману
क्रमतः योजनशतम्kramataḥ yojanaśatamперешагивающему сто йоджан
निर्भयस्य भये सतिnirbhayasya bhaye satiбесстрашному при опасности
रामस्य एष हि दौत्येनrāmasya eṣa hi dautyenaРамы этот ведь посольством
याति दाशरथेः हरिःyāti dāśaratheḥ hariḥидёт Дашаратхи хари
सत्क्रियां कुर्वता शक्याsatkriyāṃ kurvatā śakyāпочесть совершающим возможно
तोषितः अस्मि दृढम् त्वयाtoṣitaḥ asmi dṛḍham tvayāдоволен я крепко тобой
ततः प्रहर्षम् अलभतtataḥ praharṣam alabhataзатем радость получил
विपुलं पर्वतोत्तमःvipulaṃ parvatottamaḥвеликую лучшая гора
देवतानां पतिं दृष्ट्वाdevatānāṃ patiṃ dṛṣṭvāвладыку богов увидев
परितुष्टं शतक्रतुम्parituṣṭaṃ śatakratumдовольного Шатакрату
स वै दत्तवरः शैलःsa vai dattavaraḥ śailaḥта гора, получившая дар
बभूव अवस्थितः तदाbabhūva avasthitaḥ tadāстала стоящей тогда
हनूमान् च मुहूर्तेनhanūmān ca muhūrtenaи Хануман мгновением
व्यतिचक्राम सागरम्vyaticakrāma sāgaramперешёл океан
Литературный перевод

Златопупый Майнака, услышав океан, быстро поднялся из воды с великими деревьями и лианами. Пробив океанскую воду, он поднялся, как ярколучее солнце пробивает тучу. Его золотые вершины, подобные восходу солнца, с киннарами и великими змеями словно чертили небо; поднявшиеся золотые вершины сделали пространство золотосияющим, похожим на оружие. Эта лучшая гора со своими самосветящимися вершинами стала подобна сотне солнц. Хануман увидел перед собой в солёной воде поднявшуюся гору и решил: «Это препятствие». Великоскорый великий обезьяна сбил её грудью, как ветер сбивает тучу. Но Майнака, сбитый Хануманом, понял скорость обезьяны и возрадовался. Приняв человеческий облик и стоя на своей вершине, гора с радостным сердцем сказала герою, остановившемуся в небе: «О лучший ванара, ты совершил трудное дело. Опустись на мои вершины и отдохни как желаешь. Океан был увеличен рождёнными в роде Рагхавы; теперь океан почитает тебя, занятого благом Рамы. За сделанное следует воздавать — это вечная дхарма. Поэтому он, желая отплатить, достоин твоего уважения. Ради тебя он побудил меня из почтения: пусть эта обезьяна, перепрыгнувшая сто йоджан, отдохнёт на твоих склонах и потом продолжит путь. О тигр среди хари, остановись, отдохни на мне и иди дальше. Здесь много ароматных и вкусных клубней, кореньев и плодов; вкусив их, лучший хари, ты продолжишь путь отдохнувшим. У нас с тобой тоже есть связь, известная в трёх мирах и полная великого достоинства. О сын Марута, среди быстрых прыгунов я считаю тебя главным. Даже обычный гость достоин почитания от того, кто хочет знать дхарму; что же говорить о таком, как ты? Ты сын великодушного Марута, лучшего из богов, и равен ему скоростью. Когда почитают тебя, знающий дхарму, почитание получает Марут; поэтому я должен почтить тебя. Услышь и причину. Прежде, в Крита-югу, горы были крылатыми; они ходили во все стороны со скоростью Гаруды и ветра. Когда они летали, сонмы богов вместе с риши и все существа пришли в страх, опасаясь их падения. Тогда разгневанный Тысячеокий Шатакрату тысячами отсекал крылья гор ваджрой. Царь богов приблизился ко мне, подняв ваджру, но великодушный ветер внезапно бросил меня в эту солёную воду. О лучший прыгун, твой отец защитил меня здесь: мои крылья были сохранены, и я остался цел. Поэтому я почитаю тебя, ведь Марут почитаем мной; через тебя у меня есть эта достойная связь. В этом деле океана и моём деле ты должен с радостным сердцем принять нашу любовь. Освободи усталость, прими почитание и уважай нашу привязанность: я рад увидеть тебя». Лучший обезьяна ответил горе: «Я рад; гостеприимство оказано. Пусть огорчение уйдёт. Время моего дела спешит, день проходит, и я дал обет: мне нельзя останавливаться посреди пути». Сказав так, бык среди хари коснулся горы рукой и, словно улыбаясь, вошёл в небо и продолжил путь. Сын ветра был с уважением провожаем горой и океаном и почтён надлежащими благословениями. Затем он взлетел высоко, оставил гору и великий океан, принял путь своего отца и пошёл по чистому небу. Снова поднявшись ввысь и глядя на ту гору, сын Ваю шёл по безопорному чистому небу. Увидев второе чрезвычайно трудное деяние Ханумана, все боги, сиддхи и высшие риши восхвалили его. Божества, стоявшие там, обрадовались его делу, и сам Тысячеокий Васава, Шачипати, с довольством и дрожью в голосе сказал золотому Сунабхе, лучшей горе: «О Хираньянабха, царь гор, я очень доволен тобой. Я дарую тебе бесстрашие: стой, кроткий, как желаешь. Ты оказал великую помощь доблестному Хануману, бесстрашному даже перед опасностью, который пересекает сто йоджан. Этот хари идёт как посол Рамы, сына Дашаратхи; ты почтил его, и я крепко доволен тобой». Увидев довольного владыку богов Шатакрату, лучшая гора обрела великую радость. Получив дар, она осталась стоять, а Хануман в мгновение продолжил путь через океан.

Версия

90b0af4cb8e5 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU
ПредыдущийСтих 5.1.76-88

Листайте стихи клавишами