Рамаяна
Хануман рассказывает о своём поручении5.56.90-108
1568 / 2464
Рамаяна · 5.56.90-108
Деванагари

तच् छ्रुत्वा करुणं वाक्यं क्रोधो माम् अभ्यवर्तत । उत्तरं च मया दृष्टं कार्यशेषम् अनन्तरम् ॥
ततो ऽवर्धत मे कायस् तदा पर्वतसंनिभः । युद्धकाङ्क्षी वनं तच् च विनाशयितुम् आरभे ॥
तद् भग्नं वनषण्डं तु भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम् । प्रतिबुद्धा निरीक्षन्ते राक्षस्यो विकृताननाः ॥
मां च दृष्ट्वा वने तस्मिन् समागम्य ततस् ततः । ताः समभ्यागताः क्षिप्रं रावणायाचचक्षिरे ॥
राजन् वनम् इदं दुर्गं तव भग्नं दुरात्मना । वानरेण ह्य् अविज्ञाय तव वीर्यं महाबल ॥
दुर्बुद्धेस् तस्य राजेन्द्र तव विप्रियकारिणः । वधम् आज्ञापय क्षिप्रं यथासौ विलयं व्रजेत् ॥
तच् छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रेण विसृष्टा भृशदुर्जयाः । राक्षसाः किंकरा नाम रावणस्य मनोऽनुगाः ॥
तेषाम् अशीतिसाहस्रं शूलमुद्गरपाणिनाम् । मया तस्मिन् वनोद्देशे परिघेण निषूदितम् ॥
तेषां तु हतशेषा ये ते गता लघुविक्रमाः । निहतं च मया सैन्यं रावणायाचचक्षिरे ॥
ततो मे बुद्धिर् उत्पन्ना चैत्यप्रासादम् आक्रमम् ॥
तत्रस्थान् राक्षसान् हत्वा शतं स्तम्भेन वै पुनः । ललाम भूतो लङ्काया मया विध्वंसितो रुषा ॥
ततः प्रहस्तस्य सुतं जम्बुमालिनम् आदिशत् ॥
तम् अहं बलसंपन्नं राक्षसं रणकोविदम् । परिघेणातिघोरेण सूदयामि सहानुगम् ॥
तच् छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस् तु मन्त्रिपुत्रान् महाबलान् । पदातिबलसंपन्नान् प्रेषयाम् आस रावणः । परिघेणैव तान् सर्वान् नयामि यमसादनम् ॥
मन्त्रिपुत्रान् हताञ् श्रुत्वा समरे लघुविक्रमान् । पञ्चसेनाग्रगाञ् शूरान् प्रेषयाम् आस रावणः । तान् अहं सह सैन्यान् वै सर्वान् एवाभ्यसूदयम् ॥
ततः पुनर् दशग्रीवः पुत्रम् अक्षं महाबलम् । बहुभी राकसैः सार्धं प्रेषयाम् आस संयुगे ॥
तं तु मन्दोदरी पुत्रं कुमारं रणपण्डितम् । सहसा खं समुत्क्रान्तं पादयोश् च गृहीतवान् । चर्मासिनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम् ॥
तम् अक्षम् आगतं भग्नं निशम्य स दशाननः । तत इन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणः सुतम् । व्यादिदेश सुसंक्रुद्धो बलिनं युद्धदुर्मदम् ॥
तस्याप्य् अहं बलं सर्वं तं च राक्षसपुंगवम् । नष्टौजसं रणे कृत्वा परं हर्षम् उपागमम् ॥

Транслитерация (IAST)

tac chrutvā karuṇaṃ vākyaṃ krodho mām abhyavartata | uttaraṃ ca mayā dṛṣṭaṃ kāryaśeṣam anantaram ||
tato 'vardhata me kāyas tadā parvatasaṃnibhaḥ | yuddhakāṅkṣī vanaṃ tac ca vināśayitum ārabhe ||
tad bhagnaṃ vanaṣaṇḍaṃ tu bhrāntatrastamṛgadvijam | pratibuddhā nirīkṣante rākṣasyo vikṛtānanāḥ ||
māṃ ca dṛṣṭvā vane tasmin samāgamya tatas tataḥ | tāḥ samabhyāgatāḥ kṣipraṃ rāvaṇāyācacakṣire ||
rājan vanam idaṃ durgaṃ tava bhagnaṃ durātmanā | vānareṇa hy avijñāya tava vīryaṃ mahābala ||
durbuddhes tasya rājendra tava vipriyakāriṇaḥ | vadham ājñāpaya kṣipraṃ yathāsau vilayaṃ vrajet ||
tac chrutvā rākṣasendreṇa visṛṣṭā bhṛśadurjayāḥ | rākṣasāḥ kiṃkarā nāma rāvaṇasya mano'nugāḥ ||
teṣām aśītisāhasraṃ śūlamudgarapāṇinām | mayā tasmin vanoddeśe parigheṇa niṣūditam ||
teṣāṃ tu hataśeṣā ye te gatā laghuvikramāḥ | nihataṃ ca mayā sainyaṃ rāvaṇāyācacakṣire ||
tato me buddhir utpannā caityaprāsādam ākramam ||
tatrasthān rākṣasān hatvā śataṃ stambhena vai punaḥ | lalāma bhūto laṅkāyā mayā vidhvaṃsito ruṣā ||
tataḥ prahastasya sutaṃ jambumālinam ādiśat ||
tam ahaṃ balasaṃpannaṃ rākṣasaṃ raṇakovidam | parigheṇātighoreṇa sūdayāmi sahānugam ||
tac chrutvā rākṣasendras tu mantriputrān mahābalān | padātibalasaṃpannān preṣayām āsa rāvaṇaḥ | parigheṇaiva tān sarvān nayāmi yamasādanam ||
mantriputrān hatāñ śrutvā samare laghuvikramān | pañcasenāgragāñ śūrān preṣayām āsa rāvaṇaḥ | tān ahaṃ saha sainyān vai sarvān evābhyasūdayam ||
tataḥ punar daśagrīvaḥ putram akṣaṃ mahābalam | bahubhī rākasaiḥ sārdhaṃ preṣayām āsa saṃyuge ||
taṃ tu mandodarī putraṃ kumāraṃ raṇapaṇḍitam | sahasā khaṃ samutkrāntaṃ pādayoś ca gṛhītavān | carmāsinaṃ śataguṇaṃ bhrāmayitvā vyapeṣayam ||
tam akṣam āgataṃ bhagnaṃ niśamya sa daśānanaḥ | tata indrajitaṃ nāma dvitīyaṃ rāvaṇaḥ sutam | vyādideśa susaṃkruddho balinaṃ yuddhadurmadam ||
tasyāpy ahaṃ balaṃ sarvaṃ taṃ ca rākṣasapuṃgavam | naṣṭaujasaṃ raṇe kṛtvā paraṃ harṣam upāgamam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तत् श्रुत्वाtat śrutvāэто услышав
करुणम् वाक्यम्karuṇam vākyamжалостную речь
क्रोधः माम्krodhaḥ māmгнев меня
अभ्यवर्ततabhyavartataохватил
उत्तरम् च मयाuttaram ca mayāи дальнейшее мною
दृष्टम्dṛṣṭamувидено
कार्यशेषम् अनन्तरम्kāryaśeṣam anantaramоставшееся дело затем
ततः अवर्धतtataḥ avardhataзатем вырос
मे कायःme kāyaḥмоё тело
तदाtadāтогда
पर्वतसंनिभःparvatasaṃnibhaḥподобное горе
युद्धकाङ्क्षीyuddhakāṅkṣīжелающий боя
वनम् तत् चvanam tat caи ту рощу
विनाशयितुम् आरभेvināśayitum ārabheначал уничтожать
तत् भग्नम्tat bhagnamта разбитая
वनषण्डम् तुvanaṣaṇḍam tuлесная чаща же
भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम्bhrāntatrastamṛgadvijamсо сбитыми, испуганными зверями и птицами
प्रतिबुद्धाःpratibuddhāḥпроснувшиеся
निरीक्षन्तेnirīkṣanteсмотрели
राक्षस्यः विकृताननाःrākṣasyaḥ vikṛtānanāḥракшаси с уродливыми лицами
माम् च दृष्ट्वाmām ca dṛṣṭvāи меня увидев
वने तस्मिन्vane tasminв том лесу
समागम्यsamāgamyaсобравшись
ततः ततःtataḥ tataḥотсюда и оттуда
ताःtāḥони
समभ्यागताः क्षिप्रम्samabhyāgatāḥ kṣipramбыстро пришли
रावणाय आचचक्षिरेrāvaṇāya ācacakṣireРаване сообщили
राजन्rājanо царь
वनम् इदम् दुर्गम्vanam idam durgamэтот неприступный лес
तव भग्नम्tava bhagnamтвой разрушен
दुरात्मना वानरेणdurātmanā vānareṇaзлонравным ванарой
हि अविज्ञायhi avijñāyaведь не узнав
तव वीर्यम्tava vīryamтвою доблесть
महाबलmahābalaо великосильный
दुर्बुद्धेः तस्यdurbuddheḥ tasyaтого дурного разумом
राजेन्द्रrājendraо владыка царей
तव विप्रियकारिणःtava vipriyakāriṇaḥтвоего неприятное делающего
वधम् आज्ञापयvadham ājñāpayaказнь прикажи
क्षिप्रम्kṣipramбыстро
यथा असौyathā asauчтобы он
विलयम् व्रजेत्vilayam vrajetк гибели пришёл
तत् श्रुत्वाtat śrutvāэто услышав
राक्षसेन्द्रेणrākṣasendreṇaвладыкой ракшасов
विसृष्टाःvisṛṣṭāḥпосланы
भृशदुर्जयाःbhṛśadurjayāḥочень труднопобедимые
राक्षसाःrākṣasāḥракшасы
किंकराः नामkiṃkarāḥ nāmaпо имени Кинкары
रावणस्य मनोऽनुगाःrāvaṇasya mano'nugāḥследующие мысли Раваны
तेषाम्teṣāmиз них
अशीतिसाहस्रम्aśītisāhasramвосемьдесят тысяч
शूलमुद्गरपाणिनाम्śūlamudgarapāṇināmс копьями и палицами в руках
मयाmayāмною
तस्मिन् वनोद्देशेtasmin vanoddeśeв том месте леса
परिघेणparigheṇaжелезной дубиной
निषूदितम्niṣūditamубито
तेषाम् तुteṣām tuиз них же
हतशेषाः येhataśeṣāḥ yeкоторые остались от убитых
ते गताःte gatāḥони пошли
लघुविक्रमाःlaghuvikramāḥбыстрые в движении
निहतम् चnihatam caи убитое
मया सैन्यम्mayā sainyamмною войско
रावणाय आचचक्षिरेrāvaṇāya ācacakṣireРаване сообщили
ततः मेtataḥ meзатем у меня
बुद्धिः उत्पन्नाbuddhiḥ utpannāмысль возникла
चैत्यप्रासादम्caityaprāsādamсвятилищный дворец
आक्रमम्ākramamя захватил
तत्रस्थान् राक्षसान्tatrasthān rākṣasānнаходившихся там ракшасов
हत्वाhatvāубив
शतम्śatamсотню
स्तम्भेन वैstambhena vaiстолбом же
पुनःpunaḥснова
ललाम भूतः लङ्कायाःlalāma bhūtaḥ laṅkāyāḥукрашение Ланки
मया विध्वंसितःmayā vidhvaṃsitaḥмною разрушен
रुषाruṣāв гневе
ततःtataḥзатем
प्रहस्तस्य सुतम्prahastasya sutamсына Прахасты
जम्बुमालिनम्jambumālinamДжамбуМалина
आदिशत्ādiśatон назначил
तम् अहम्tam ahamего я
बलसंपन्नम्balasaṃpannamнаделённого силой
राक्षसम्rākṣasamракшаса
रणकोविदम्raṇakovidamискусного в битве
परिघेण अतिघोरेणparigheṇa atighoreṇaочень страшной дубиной
सूदयामिsūdayāmiубиваю
सहानुगम्sahānugamс сопровождающими
तत् श्रुत्वाtat śrutvāэто услышав
राक्षसेन्द्रः तुrākṣasendraḥ tuвладыка ракшасов же
मन्त्रिपुत्रान् महाबलान्mantriputrān mahābalānвеликосильных сыновей министров
पदातिबलसंपन्नान्padātibalasaṃpannānнаделённых пешим войском
प्रेषयाम् आस रावणःpreṣayām āsa rāvaṇaḥпослал Равана
परिघेण एवparigheṇa evaтой же дубиной
तान् सर्वान्tān sarvānих всех
नयामि यमसादनम्nayāmi yamasādanamотправляю в обитель Ямы
मन्त्रिपुत्रान् हतान्mantriputrān hatānсыновей министров убитыми
श्रुत्वाśrutvāуслышав
समरेsamareв битве
लघुविक्रमान्laghuvikramānбыстрых в подвиге
पञ्चसेनाग्रगान् शूरान्pañcasenāgragān śūrānпятерых военачальников героев
प्रेषयाम् आस रावणःpreṣayām āsa rāvaṇaḥпослал Равана
तान् अहम्tān ahamих я
सह सैन्यान् वैsaha sainyān vaiс войсками же
सर्वान् एवsarvān evaвсех именно
अभ्यसूदयम्abhyasūdayamубил
ततः पुनःtataḥ punaḥзатем снова
दशग्रीवःdaśagrīvaḥДесятиглавый
पुत्रम् अक्षम्putram akṣamсына Акшу
महाबलम्mahābalamвеликосильного
बहुभिः राक्षसैःbahubhiḥ rākṣasaiḥсо многими ракшасами
सार्धम्sārdhamвместе
प्रेषयाम् आसpreṣayām āsaпослал
संयुगेsaṃyugeв битву
तम् तुtam tuего же
मन्दोदरीपुत्रम्mandodarīputramсына Мандодари
कुमारम्kumāramцаревича
रणपण्डितम्raṇapaṇḍitamискусного в битве
सहसाsahasāвнезапно
खम् समुत्क्रान्तम्kham samutkrāntamв небо взлетевшего
पादयोः चpādayoḥ caи за ноги
गृहीतवान्gṛhītavānсхватил
चर्मासिनम्carmāsinamсо щитом и мечом
शतगुणम्śataguṇamсто раз
भ्रामयित्वाbhrāmayitvāраскрутив
व्यपेषयम्vyapeṣayamраздавил
तम् अक्षम्tam akṣamтого Акшу
आगतम् भग्नम्āgatam bhagnamпришедшего разбитым
निशम्यniśamyaуслышав
सः दशाननःsaḥ daśānanaḥтот Десятиглавый
ततःtataḥзатем
इन्द्रजितम् नामindrajitam nāmaпо имени Индраджит
द्वितीयम् सुतम्dvitīyam sutamвторого сына
रावणःrāvaṇaḥРавана
व्यादिदेशvyādideśaназначил
सुसंक्रुद्धःsusaṃkruddhaḥочень разгневанный
बलिनम्balinamсильного
युद्धदुर्मदम्yuddhadurmadamнеукротимого в бою
तस्य अपिtasya apiего также
अहम् बलम् सर्वम्aham balam sarvamя всё войско
तम् चtam caи того
राक्षसपुंगवम्rākṣasapuṃgavamлучшего ракшаса
नष्टौजसम्naṣṭaujasamлишённым силы
रणे कृत्वाraṇe kṛtvāв битве сделав
परम् हर्षम्param harṣamвысшую радость
उपागमम्upāgamamобрёл
Литературный перевод

«Услышав её жалостную речь, я был охвачен гневом и увидел дальнейшее оставшееся дело. Тогда моё тело выросло и стало подобно горе; желая боя, я начал уничтожать ту рощу. Проснувшиеся уродливые ракшаси смотрели на разбитую лесную чащу, где в смятении метались испуганные звери и птицы. Увидев меня в лесу, они собрались отовсюду, быстро пришли к Раване и сообщили: “О царь, этот неприступный твой лес разрушен злонравным ванарой, который не понял твоей доблести, о великосильный. О владыка царей, прикажи быстро казнить этого дурного разумом, делающего тебе неприятное, чтобы он пришёл к гибели”. Услышав это, владыка ракшасов послал очень труднопобедимых ракшасов по имени Кинкары, следующих мысли Раваны. Восемьдесят тысяч из них, с копьями и палицами в руках, я убил в том месте леса железной дубиной. Те, кто остались после избиения, быстро пошли и сообщили Раване, что войско убито мною. Затем у меня возникла мысль захватить святилищный дворец. Убив находившихся там сто ракшасов столбом, я в гневе разрушил то, что было украшением Ланки. Затем он назначил сына Прахасты, Джамбумалина. Этого сильного ракшаса, искусного в битве, я убил вместе с сопровождающими очень страшной дубиной. Услышав это, Равана послал великосильных сыновей министров, наделённых пешим войском; той же дубиной я всех их отправил в обитель Ямы. Услышав, что быстрые в подвиге сыновья министров убиты в битве, Равана послал пятерых героев-военачальников; всех их вместе с войсками я убил. Затем Десятиглавый снова послал в бой своего великосильного сына Акшу со многими ракшасами. Этого царевича, сына Мандодари, искусного в битве, я внезапно схватил за ноги, когда он взлетел в небо со щитом и мечом, раскрутил сто раз и разбил. Услышав, что Акша пришёл к гибели, очень разгневанный Десятиглавый назначил своего второго сына, сильного Индраджита, неукротимого в бою. И его войско, и самого лучшего ракшаса я лишил силы в битве и обрёл высшую радость».

Версия

a11bd25d60b5 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами