VedawordВедическая библиотека
Поиск
Войти
Рамаяна
Равана выходит в бой и смиряется Рамой6.47.11-31
1774 / 2464
Рамаяна · 6.47.11-31
॥
Деванагари

तद् राक्षसानीकम् अतिप्रचण्डम्; आलोक्य रामो भुजगेन्द्रबाहुः । विभीषणं शस्त्रभृतां वरिष्ठम्; उवाच सेनानुगतः पृथुश्रीः ॥
नानापताकाध्वजशस्त्रजुष्टं; प्रासासिशूलायुधचक्रजुष्टम् । सैन्यं नगेन्द्रोपमनागजुष्टं; कस्येदम् अक्षोभ्यम् अभीरुजुष्टम् ॥
ततस् तु रामस्य निशम्य वाक्यं; विभीषणः शक्रसमानवीर्यः । शशंस रामस्य बलप्रवेकं; महात्मनां राक्षसपुंगवानाम् ॥
यो ऽसौ गजस्कन्धगतो महात्मा; नवोदितार्कोपमताम्रवक्त्रः । प्रकम्पयन् नागशिरो ऽभ्युपैति ह्य्; अकम्पनं त्व् एनम् अवेहि राजन् ॥
यो ऽसौ रथस्थो मृगराजकेतुर्; धून्वन् धनुः शक्रधनुःप्रकाशम् । करीव भात्य् उग्रविवृत्तदंष्ट्रः; स इन्द्रजिन् नाम वरप्रधानः ॥
यश् चैष विन्ध्यास्तमहेन्द्रकल्पो; धन्वी रथस्थो ऽतिरथो ऽतिवीर्यः । विस्फारयंश् चापम् अतुल्यमानं; नाम्नातिकायो ऽतिविवृद्धकायः ॥
यो ऽसौ नवार्कोदितताम्रचक्षुर्; आरुह्य घण्टानिनदप्रणादम् । गजं खरं गर्जति वै महात्मा; महोदरो नाम स एष वीरः ॥
यो ऽसौ हयं काञ्चनचित्रभाण्डम्; आरुह्य संध्याभ्रगिरिप्रकाशम् । प्रासं समुद्यम्य मरीचिनद्धं; पिशाच एषाशनितुल्यवेगः ॥
यश् चैष शूलं निशितं प्रगृह्य; विद्युत्प्रभं किंकरवज्रवेगम् । वृषेन्द्रम् आस्थाय गिरिप्रकाशम्; आयाति सो ऽसौ त्रिशिरा यशस्वी ॥
असौ च जीमूतनिकाश रूपः; कुम्भः पृथुव्यूढसुजातवक्षाः । समाहितः पन्नगराजकेतुर्; विस्फारयन् भाति धनुर् विधून्वन् ॥
यश् चैष जाम्बूनदवज्रजुष्टं; दीप्तं सधूमं परिघं प्रगृह्य । आयाति रक्षोबलकेतुभूतः; सो ऽसौ निकुम्भो ऽद्भुतघोरकर्मा ॥
यश् चैष चापासिशरौघजुष्टं; पताकिनं पावकदीप्तरूपम् । रथं समास्थाय विभात्य् उदग्रो; नरान्तको ऽसौ नगशृङ्गयोधी ॥
यश् चैष नानाविधघोररूपैर्; व्याघ्रोष्ट्रनागेन्द्रमृगेन्द्रवक्त्रैः । भूतैर् वृतो भाति विवृत्तनेत्रैः; सो ऽसौ सुराणाम् अपि दर्पहन्ता ॥
यत्रैतद् इन्दुप्रतिमं विभातिच्; छत्त्रं सितं सूक्ष्मशलाकम् अग्र्यम् । अत्रैष रक्षोऽधिपतिर् महात्मा; भूतैर् वृतो रुद्र इवावभाति ॥
असौ किरीटी चलकुण्डलास्यो; नागेन्द्रविन्ध्योपमभीमकायः । महेन्द्रवैवस्वतदर्पहन्ता; रक्षोऽधिपः सूर्य इवावभाति ॥
प्रत्युवाच ततो रामो विभीषणम् अरिंदमम् । अहो दीप्तो महातेजा रावणो राक्षसेश्वरः ॥
आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यो रश्मिभिर् भाति रावणः । सुव्यक्तं लक्षये ह्य् अस्य रूपं तेजःसमावृतम् ॥
देवदानववीराणां वपुर् नैवंविधं भवेत् । यादृशं राक्षसेन्द्रस्य वपुर् एतत् प्रकाशते ॥
सर्वे पर्वतसंकाशाः सर्वे पर्वतयोधिनः । सर्वे दीप्तायुधधरा योधश् चास्य महौजसः ॥
भाति राक्षसराजो ऽसौ प्रदीप्तैर् भीमविक्रमैः । भूतैः परिवृतस् तीक्ष्णैर् देहवद्भिर् इवान्तकः ॥
एवम् उक्त्वा ततो रामो धनुर् आदाय वीर्यवान् । लक्ष्मणानुचरस् तस्थौ समुद्धृत्य शरोत्तमम् ॥

Транслитерация (IAST)

tad rākṣasānīkam atipracaṇḍam; ālokya rāmo bhujagendrabāhuḥ | vibhīṣaṇaṃ śastrabhṛtāṃ variṣṭham; uvāca senānugataḥ pṛthuśrīḥ ||
nānāpatākādhvajaśastrajuṣṭaṃ; prāsāsiśūlāyudhacakrajuṣṭam | sainyaṃ nagendropamanāgajuṣṭaṃ; kasyedam akṣobhyam abhīrujuṣṭam ||
tatas tu rāmasya niśamya vākyaṃ; vibhīṣaṇaḥ śakrasamānavīryaḥ | śaśaṃsa rāmasya balapravekaṃ; mahātmanāṃ rākṣasapuṃgavānām ||
yo 'sau gajaskandhagato mahātmā; navoditārkopamatāmravaktraḥ | prakampayan nāgaśiro 'bhyupaiti hy; akampanaṃ tv enam avehi rājan ||
yo 'sau rathastho mṛgarājaketur; dhūnvan dhanuḥ śakradhanuḥprakāśam | karīva bhāty ugravivṛttadaṃṣṭraḥ; sa indrajin nāma varapradhānaḥ ||
yaś caiṣa vindhyāstamahendrakalpo; dhanvī rathastho 'tiratho 'tivīryaḥ | visphārayaṃś cāpam atulyamānaṃ; nāmnātikāyo 'tivivṛddhakāyaḥ ||
yo 'sau navārkoditatāmracakṣur; āruhya ghaṇṭāninadapraṇādam | gajaṃ kharaṃ garjati vai mahātmā; mahodaro nāma sa eṣa vīraḥ ||
yo 'sau hayaṃ kāñcanacitrabhāṇḍam; āruhya saṃdhyābhragiriprakāśam | prāsaṃ samudyamya marīcinaddhaṃ; piśāca eṣāśanitulyavegaḥ ||
yaś caiṣa śūlaṃ niśitaṃ pragṛhya; vidyutprabhaṃ kiṃkaravajravegam | vṛṣendram āsthāya giriprakāśam; āyāti so 'sau triśirā yaśasvī ||
asau ca jīmūtanikāśa rūpaḥ; kumbhaḥ pṛthuvyūḍhasujātavakṣāḥ | samāhitaḥ pannagarājaketur; visphārayan bhāti dhanur vidhūnvan ||
yaś caiṣa jāmbūnadavajrajuṣṭaṃ; dīptaṃ sadhūmaṃ parighaṃ pragṛhya | āyāti rakṣobalaketubhūtaḥ; so 'sau nikumbho 'dbhutaghorakarmā ||
yaś caiṣa cāpāsiśaraughajuṣṭaṃ; patākinaṃ pāvakadīptarūpam | rathaṃ samāsthāya vibhāty udagro; narāntako 'sau nagaśṛṅgayodhī ||
yaś caiṣa nānāvidhaghorarūpair; vyāghroṣṭranāgendramṛgendravaktraiḥ | bhūtair vṛto bhāti vivṛttanetraiḥ; so 'sau surāṇām api darpahantā ||
yatraitad indupratimaṃ vibhātic; chattraṃ sitaṃ sūkṣmaśalākam agryam | atraiṣa rakṣo'dhipatir mahātmā; bhūtair vṛto rudra ivāvabhāti ||
asau kirīṭī calakuṇḍalāsyo; nāgendravindhyopamabhīmakāyaḥ | mahendravaivasvatadarpahantā; rakṣo'dhipaḥ sūrya ivāvabhāti ||
pratyuvāca tato rāmo vibhīṣaṇam ariṃdamam | aho dīpto mahātejā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ ||
āditya iva duṣprekṣyo raśmibhir bhāti rāvaṇaḥ | suvyaktaṃ lakṣaye hy asya rūpaṃ tejaḥsamāvṛtam ||
devadānavavīrāṇāṃ vapur naivaṃvidhaṃ bhavet | yādṛśaṃ rākṣasendrasya vapur etat prakāśate ||
sarve parvatasaṃkāśāḥ sarve parvatayodhinaḥ | sarve dīptāyudhadharā yodhaś cāsya mahaujasaḥ ||
bhāti rākṣasarājo 'sau pradīptair bhīmavikramaiḥ | bhūtaiḥ parivṛtas tīkṣṇair dehavadbhir ivāntakaḥ ||
evam uktvā tato rāmo dhanur ādāya vīryavān | lakṣmaṇānucaras tasthau samuddhṛtya śarottamam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तत् राक्षसानीकम् अतिप्रचण्डम्tat rākṣasānīkam atipracaṇḍamто крайне свирепое войско ракшасов
आलोक्य रामः भुजगेन्द्रबाहुःālokya rāmaḥ bhujagendrabāhuḥувидев, Рама с руками как цари змей
विभीषणम् शस्त्रभृताम् वरिष्ठम्vibhīṣaṇam śastrabhṛtām variṣṭhamВибхишане, лучшему из носящих оружие
उवाच सेनानुगतः पृथुश्रीःuvāca senānugataḥ pṛthuśrīḥсказал, сопровождаемый войском, широкославный
नानापताकाध्वजशस्त्रजुष्टम्nānāpatākādhvajaśastrajuṣṭamукрашенное разными стягами, знамёнами и оружием
प्रासासिशूलायुधचक्रजुष्टम्prāsāsiśūlāyudhacakrajuṣṭamоснащённое прасами, мечами, копьями и дисками
सैन्यम् नगेन्द्रोपमनागजुष्टम्sainyam nagendropamanāgajuṣṭamвойско со слонами, подобными царям гор
कस्य इदम् अक्षोभ्यम् अभीरुजुष्टम्kasya idam akṣobhyam abhīrujuṣṭamчьё это непоколебимое, окружённое бесстрашными
ततः तु रामस्य निशम्य वाक्यम्tataḥ tu rāmasya niśamya vākyamзатем, услышав слово Рамы
विभीषणः शक्रसमानवीर्यःvibhīṣaṇaḥ śakrasamānavīryaḥВибхишана, равный Индре доблестью
शशंस रामस्य बलप्रवेकम्śaśaṃsa rāmasya balapravekamназвал Раме лучшие силы
महात्मनाम् राक्षसपुंगवानाम्mahātmanām rākṣasapuṃgavānāmвеликих душ, быков среди ракшасов
यः असौ गजस्कन्धगतः महात्माyaḥ asau gajaskandhagataḥ mahātmāтот великий, сидящий на спине слона
नवोदितार्कोपमताम्रवक्त्रःnavoditārkopamatāmravaktraḥс медным лицом, подобным нововосходящему солнцу
प्रकम्पयन् नागशिरः अभ्युपैति हिprakampayan nāgaśiraḥ abhyupaiti hiидёт, сотрясая голову слона
अकम्पनम् तु एनम् अवेहि राजन्akampanam tu enam avehi rājanзнай, о царь, что это Акампана
यः असौ रथस्थः मृगराजकेतुःyaḥ asau rathasthaḥ mṛgarājaketuḥтот, стоящий на колеснице с львиным знаменем
धून्वन् धनुः शक्रधनुःप्रकाशम्dhūnvan dhanuḥ śakradhanuḥprakāśamсотрясая лук, сияющий как радуга Индры
करी इव भाति उग्रविवृत्तदंष्ट्रःkarī iva bhāti ugravivṛttadaṃṣṭraḥсияет как слон, с грозно раскрытыми клыками
सः इन्द्रजित् नाम वरप्रधानःsaḥ indrajit nāma varapradhānaḥэто Индраджит, главный среди получивших дары
यः च एष विन्ध्यास्तमहेन्द्रकल्पःyaḥ ca eṣa vindhyāstamahendrakalpaḥа этот, подобный Виндхье, Асте и Махендре
धन्वी रथस्थः अतिरथः अतिवीर्यःdhanvī rathasthaḥ atirathaḥ ativīryaḥлучник на колеснице, великий колесничий, очень доблестный
विस्फारयन् चापम् अतुल्यमानम्visphārayan cāpam atulyamānamнатягивающий несравненный лук
नाम्ना अतिकायः अतिविवृद्धकायःnāmnā atikāyaḥ ativivṛddhakāyaḥпо имени Атикая, с чрезмерно огромным телом
यः असौ नवार्कोदितताम्रचक्षुःyaḥ asau navārkoditatāmracakṣuḥтот, с глазами медными как новое солнце
आरुह्य घण्टानिनदप्रणादम्āruhya ghaṇṭāninadapraṇādamвзойдя на грохочущего колоколами
गजम् खरम् गर्जति वै महात्माgajam kharam garjati vai mahātmāна злого слона, великий рычит
महोदरः नाम सः एष वीरःmahodaraḥ nāma saḥ eṣa vīraḥэто герой по имени Маходара
यः असौ हयम् काञ्चनचित्रभाण्डम्yaḥ asau hayam kāñcanacitrabhāṇḍamтот, на коне с пёстрой золотой сбруей
आरुह्य संध्याभ्रगिरिप्रकाशम्āruhya saṃdhyābhragiriprakāśamвзойдя, сияющий как вечерняя туча и гора
प्रासम् समुद्यम्य मरीचिनद्धम्prāsam samudyamya marīcinaddhamподняв прасу, оплетённую лучами
पिशाचः एष अशनितुल्यवेगःpiśācaḥ eṣa aśanitulyavegaḥэто Пишача, равный молнии скоростью
यः च एषyaḥ ca eṣaа этот
शूलम् निशितम् प्रगृह्यśūlam niśitam pragṛhyaвзяв острое копьё
विद्युत्प्रभम् किंकरवज्रवेगम्vidyutprabham kiṃkaravajravegamсияющее как молния, стремительное как ваджра слуги
वृषेन्द्रम् आस्थाय गिरिप्रकाशम्vṛṣendram āsthāya giriprakāśamвзойдя на быка, сияющего как гора
आयाति सः असौ त्रिशिरा यशस्वीāyāti saḥ asau triśirā yaśasvīидёт тот славный Триширас
असौ च जीमूतनिकाश रूपःasau ca jīmūtanikāśa rūpaḥа тот обликом подобен туче
कुम्भः पृथुव्यूढसुजातवक्षाःkumbhaḥ pṛthuvyūḍhasujātavakṣāḥКумбха, с широкой, мощной, прекрасной грудью
समाहितः पन्नगराजकेतुःsamāhitaḥ pannagarājaketuḥсосредоточенный, со знаменем царя змей
विस्फारयन् भाति धनुः विधून्वन्visphārayan bhāti dhanuḥ vidhūnvanсияет, натягивая и сотрясая лук
यः च एष जाम्बूनदवज्रजुष्टम्yaḥ ca eṣa jāmbūnadavajrajuṣṭamа этот, с украшенным золотом и алмазом
दीप्तम् सधूमम् परिघम् प्रगृह्यdīptam sadhūmam parigham pragṛhyaпылающим дымящимся паригхой в руках
आयाति रक्षोबलकेतुभूतःāyāti rakṣobalaketubhūtaḥидёт как знамя силы ракшасов
सः असौ निकुम्भः अद्भुतघोरकर्माsaḥ asau nikumbhaḥ adbhutaghorakarmāэто Никумбха, удивительно страшный в делах
यः च एष चापासिशरौघजुष्टम्yaḥ ca eṣa cāpāsiśaraughajuṣṭamа этот, с луком, мечом и потоками стрел
पताकिनम् पावकदीप्तरूपम्patākinam pāvakadīptarūpamна знаменосной, огненно сияющей
रथम् समास्थाय विभाति उदग्रःratham samāsthāya vibhāti udagraḥколеснице стоит и сияет, высокий
नरान्तकः असौ नगशृङ्गयोधीnarāntakaḥ asau nagaśṛṅgayodhīэто Нарантака, боец с горной вершиной
यः च एष नानाविधघोररूपैःyaḥ ca eṣa nānāvidhaghorarūpaiḥа этот, разными страшными видами
व्याघ्रोष्ट्रनागेन्द्रमृगेन्द्रवक्त्रैःvyāghroṣṭranāgendramṛgendravaktraiḥс лицами тигров, верблюдов, царей слонов и зверей
भूतैः वृतः भाति विवृत्तनेत्रैःbhūtaiḥ vṛtaḥ bhāti vivṛttanetraiḥсияет, окружённый существами с раскрытыми глазами
सः असौ सुराणाम् अपि दर्पहन्ताsaḥ asau surāṇām api darpahantāэто тот, кто сокрушает гордость даже богов
यत्र एतत् इन्दुप्रतिमम् विभातिyatra etat indupratimam vibhātiгде сияет этот подобный луне
छत्रम् सितम् सूक्ष्मशलाकम् अग्र्यम्chatram sitam sūkṣmaśalākam agryamбелый зонт, превосходный, с тонкими спицами
अत्र एष रक्षोऽधिपतिः महात्माatra eṣa rakṣo'dhipatiḥ mahātmāтам этот великий владыка ракшасов
भूतैः वृतः रुद्रः इव अवभातिbhūtaiḥ vṛtaḥ rudraḥ iva avabhātiсияет, окружённый существами, как Рудра
असौ किरीटी चलकुण्डलास्यःasau kirīṭī calakuṇḍalāsyaḥтот в короне, с лицом и качающимися серьгами
नागेन्द्रविन्ध्योपमभीमकायःnāgendravindhyopamabhīmakāyaḥсо страшным телом, подобным царю змей и Виндхье
महेन्द्रवैवस्वतदर्पहन्ताmahendravaivasvatadarpahantāсокрушитель гордости Махендры и Вайвасваты
रक्षोऽधिपः सूर्यः इव अवभातिrakṣo'dhipaḥ sūryaḥ iva avabhātiвладыка ракшасов сияет как солнце
प्रत्युवाच ततः रामःpratyuvāca tataḥ rāmaḥзатем Рама ответил
विभीषणम् अरिंदमम्vibhīṣaṇam ariṃdamamВибхишане, победителю врагов
अहो दीप्तः महातेजाःaho dīptaḥ mahātejāḥо, как сияет великосияющий
रावणः राक्षसेश्वरःrāvaṇaḥ rākṣaseśvaraḥРавана, владыка ракшасов
आदित्यः इव दुष्प्रेक्ष्यःādityaḥ iva duṣprekṣyaḥтрудный для взгляда как солнце
रश्मिभिः भाति रावणःraśmibhiḥ bhāti rāvaṇaḥРавана сияет лучами
सुव्यक्तम् लक्षये हि अस्यsuvyaktam lakṣaye hi asyaочень ясно я различаю его
रूपम् तेजःसमावृतम्rūpam tejaḥsamāvṛtamоблик, покрытый сиянием
देवदानववीराणाम्devadānavavīrāṇāmгероев богов и данавов
वपुः न एवंविधम् भवेत्vapuḥ na evaṃvidham bhavetтело не бывает таким
यादृशम् राक्षसेन्द्रस्यyādṛśam rākṣasendrasyaкаким у царя ракшасов
वपुः एतत् प्रकाशतेvapuḥ etat prakāśateэто тело сияет
सर्वे पर्वतसंकाशाःsarve parvatasaṃkāśāḥвсе подобны горам
सर्वे पर्वतयोधिनःsarve parvatayodhinaḥвсе сражаются горами
सर्वे दीप्तायुधधराःsarve dīptāyudhadharāḥвсе держат пылающее оружие
योधाः च अस्य महौजसःyodhāḥ ca asya mahaujasaḥи воины его очень могучи
भाति राक्षसराजः असौbhāti rākṣasarājaḥ asauсияет этот царь ракшасов
प्रदीप्तैः भीमविक्रमैःpradīptaiḥ bhīmavikramaiḥс пылающими, страшными доблестью
भूतैः परिवृतः तीक्ष्णैःbhūtaiḥ parivṛtaḥ tīkṣṇaiḥокружённый свирепыми существами
देहवद्भिः इव अन्तकःdehavadbhiḥ iva antakaḥсловно Антака, принявший тела
एवम् उक्त्वा ततः रामःevam uktvā tataḥ rāmaḥсказав так, затем Рама
धनुः आदाय वीर्यवान्dhanuḥ ādāya vīryavānвзял лук, доблестный
लक्ष्मणानुचरः तस्थौlakṣmaṇānucaraḥ tasthauстоял, сопровождаемый Лакшманой
समुद्धृत्य शरोत्तमम्samuddhṛtya śarottamamподняв лучшую стрелу
Литературный перевод

Увидев крайне свирепое войско ракшасов, Рама, широкославный и сопровождаемый войском, спросил Вибхишану, лучшего из воинов: «Чьё это непоколебимое войско, украшенное стягами, знамёнами и оружием, оснащённое прасами, мечами, копьями, дисками и слонами, подобными царям гор?» Вибхишана, равный Индре доблестью, назвал Раме лучших из великих ракшасов: Акампану на слоне, Индраджита на колеснице с львиным знаменем, Атикая с огромным телом, Маходару на слоне, Пишачу на сияющем коне, славного Тришираса с копьём, Кумбху со знаменем царя змей, Никумбху с пылающей паригхой, Нарантаку на огненной колеснице и других страшных воинов. Затем он указал на белый луноподобный зонт и сказал, что там находится сам Равана, сияющий среди существ как Рудра. Рама ответил: «О, как сияет великосияющий Равана, владыка ракшасов! Он труден для взгляда как солнце; я ясно вижу его облик, покрытый сиянием. Даже у героев богов и данавов нет такого тела, как сияющее тело царя ракшасов. Все его воины подобны горам, сражаются горами и держат пылающее оружие. Он сияет среди свирепых существ, словно Антака, принявший тело». Сказав это, доблестный Рама взял лук, поднял лучшую стрелу и встал рядом с Лакшманой.

Версия

8f9d9dbfb3ed · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU
ПредыдущийСтих 6.47.1-10

Листайте стихи клавишами