VedawordВедическая библиотека
Поиск
Войти
Говинда-бхашья
Пада 4.34.3.3
523 / 558
Говинда-бхашья · 4.3.3
॥
Деванагари

तडितो ऽधि वरुणः सम्बन्धात्

Транслитерация (IAST)

taḍito 'dhi varuṇaḥ sambandhāt

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तटितःtaṭitaḥмолнии; taṭit, отложительный падеж; после молнии
अधिadhiнад; наречие; выше неё
वरुणःvaruṇaḥВаруна; имя божества вод; его ставят сюда
संबन्धात्saṃbandhātпо связи; saṃbandha, отложительный падеж; молния и воды — родня
Литературный перевод

ВАРУНА — НАД МОЛНИЕЙ: по связи [молнии и владыки вод]; за ним — Индра и Праджапати.

Говинда-бхашья Баладевы Видьябхушаны
॥
Деванагари

स वरुण-लोकं स इन्द्र-लोकं स प्रजापति-लोकम् इत्य् अत्र विचारः । इह श्रुतो वरुण-लोकोऽर्चिर्-आदि-पर्वतया सन्निवेश्यो न वेति विषये वायोर् इवास्य व्यवस्थापकाभावान् नेति प्राप्ते—

तडितोऽधि वरुणः सम्बन्धात् ॥

चन्द्रमसो विद्युतम् इत्य् उक्तायास् तडितोऽध्युपरिष्टाद् असौ वरुणो निवेश्यः । कुतः ? सम्बन्धात् । तडिद्-वरुणयोः सम्बन्ध-सत्त्वात् । विद्युत्-पूर्विका हि वृष्टिर् भवति । यथा हि विशाला विद्युतस् तीव्र-स्तनित-निर्घोषा जीमूतोदरे नृत्यन्त्य् अथापः प्रपतन्ति विद्योतते स्तनयति वर्षिष्यति वै [छा.उ. 7.11.1] इति श्रवणात् । स्व-सम्बन्धि-वृष्टि-गत-नीराधिपतित्वेन वरुणस्य तडिता सम्बन्धः प्रसिद्धः । वरुणाद् उपरि तु इन्द्र-प्रजापत्योर् निवेशः । स्थानान्तराभावात् पाठ-सामर्थ्याच् च । तद् एवम् अर्चिर्-आदि-प्रजापत्य्-अन्ता द्वादश-पर्वा त्रयोदश-पर्वा वा ब्रह्म-लोक-पद्धतिर् इति सिद्धम् ॥3॥

Транслитерация (IAST)

sa varuṇa-lokaṁ sa indra-lokaṁ sa prajāpati-lokam ity atra vicāraḥ | iha śruto varuṇa-loko'rcir-ādi-parvatayā sanniveśyo na veti viṣaye vāyor ivāsya vyavasthāpakābhāvān neti prāpte—

taḍito'dhi varuṇaḥ sambandhāt ||

candramaso vidyutam ity uktāyās taḍito'dhyupariṣṭād asau varuṇo niveśyaḥ | kutaḥ ? sambandhāt | taḍid-varuṇayoḥ sambandha-sattvāt | vidyut-pūrvikā hi vṛṣṭir bhavati | yathā hi viśālā vidyutas tīvra-stanita-nirghoṣā jīmūtodare nṛtyanty athāpaḥ prapatanti vidyotate stanayati varṣiṣyati vai [chā.u. 7.11.1] iti śravaṇāt | sva-sambandhi-vṛṣṭi-gata-nīrādhipatitvena varuṇasya taḍitā sambandhaḥ prasiddhaḥ | varuṇād upari tu indra-prajāpatyor niveśaḥ | sthānāntarābhāvāt pāṭha-sāmarthyāc ca | tad evam arcir-ādi-prajāpaty-antā dvādaśa-parvā trayodaśa-parvā vā brahma-loka-paddhatir iti siddham ||3||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सः वरुण-लोकम् सः इन्द्र-लोकम् सः प्रजापति-लोकम् इति अत्र विचारःsaḥ varuṇa-lokam saḥ indra-lokam saḥ prajāpati-lokam iti atra vicāraḥразбор о «мире Варуны, Индры, Праджапати»; vicāra
इह श्रुतः वरुण-लोकःiha śrutaḥ varuṇa-lokaḥслышанный мир ВАРУНЫ; Varuṇa
अर्चिः-आदि-पर्वतया सन्निवेश्यः न वा इति विषयेarciḥ-ādi-parvatayā sanniveśyaḥ na vā iti viṣayeвстраивать ли звеном пути света?; parvan
वायोः इव अस्य व्यवस्थापक-अभावात् न इति प्राप्तेvāyoḥ iva asya vyavasthāpaka-abhāvāt na iti prāpte«расстановщика, как у ветра, нет»; при полученном; prāpta
तडितः अधि वरुणः सम्बन्धात्taḍitaḥ adhi varuṇaḥ sambandhāt«над молнией — Варуна: по связи»; сутра 4.3.3
चन्द्रमसः विद्युतम् इति उक्तायाः तडितःcandramasaḥ vidyutam iti uktāyāḥ taḍitaḥНАД МОЛНИЕЙ («из луны — в молнию»); taḍit!
अधि उपरिष्टात् असौ वरुणः निवेश्यःadhi upariṣṭāt asau varuṇaḥ niveśyaḥсверху — встраивай Варуну; adhi
कुतः सम्बन्धात्kutaḥ sambandhātпочему? — по связи; sambandha
तडित्-वरुणयोः सम्बन्ध-सत्त्वात्taḍit-varuṇayoḥ sambandha-sattvātмолния и Варуна СВЯЗАНЫ:; sattva
विद्युत्-पूर्विका हि वृष्टिः भवतिvidyut-pūrvikā hi vṛṣṭiḥ bhavatiДОЖДЬ ПРЕДВАРЯЕТСЯ МОЛНИЕЙ; vṛṣṭi!
यथा हिyathā hiкак [речёт шрути]:; yathā
विशालाः विद्युतः तीव्र-स्तनित-निर्घोषाःviśālāḥ vidyutaḥ tīvra-stanita-nirghoṣāḥ«широкие молнии с грозным рокотом грома»; stanita!
जीमूत-उदरे नृत्यन्तिjīmūta-udare nṛtyanti«ПЛЯШУТ ВО ЧРЕВЕ ТУЧИ —»; nṛtyanti!!
अथ आपः प्रपतन्तिatha āpaḥ prapatanti«и падают воды:»; āpaḥ
विद्योतते स्तनयति वर्षिष्यति वै इति श्रवणात्vidyotate stanayati varṣiṣyati vai iti śravaṇāt«блистает, гремит — будет дождь!»; Чхандогья 7.11.1
स्व-सम्बन्धि-वृष्टि-गत-नीर-अधिपतित्वेनsva-sambandhi-vṛṣṭi-gata-nīra-adhipatitvenaкак владыка вод дождя, с ним связанного,; nīra-adhipati
वरुणस्य तडिता सम्बन्धः प्रसिद्धःvaruṇasya taḍitā sambandhaḥ prasiddhaḥВаруна с молнией связан общеведомо; prasiddha
वरुणात् उपरि तु इन्द्र-प्रजापत्योः निवेशःvaruṇāt upari tu indra-prajāpatyoḥ niveśaḥнад Варуной же — Индра и Праджапати:; Indra-Prajāpati
स्थान-अन्तर-अभावात् पाठ-सामर्थ्यात् चsthāna-antara-abhāvāt pāṭha-sāmarthyāt caиного места нет, и порядок чтения [велит]; pāṭha
तत् एवम्tat evamитак:; evam
अर्चिः-आदि-प्रजापति-अन्ताarciḥ-ādi-prajāpati-antāот света до Праджапати —; anta
द्वादश-पर्वा त्रयोदश-पर्वा वाdvādaśa-parvā trayodaśa-parvā vāДВЕНАДЦАТИ- иль ТРИНАДЦАТИЗВЕННАЯ; dvādaśa-parvan!!
ब्रह्म-लोक-पद्धतिः इति सिद्धम्brahma-loka-paddhatiḥ iti siddhamстезя в брахма-локу: доказано; paddhati
Перевод комментария

Куда Варуну? При полученном —

«Над молнией — Варуна: по связи».

Варуна — НАД МОЛНИЕЙ: они связаны: дождь предваряется молнией («широкие молнии ПЛЯШУТ ВО ЧРЕВЕ ТУЧИ — и падают воды»), а Варуна — владыка вод. Над ним — Индра и Праджапати. Итог: стезя в брахма-локу — ДВЕНАДЦАТИ- иль ТРИНАДЦАТИЗВЕННАЯ.

Версия

32aca91fc04c · опубликовано 27 июл. 2026 г., 05:38:32 UTC

Доступно наRU
ПредыдущийСтих 4.3.2

Листайте стихи клавишами