Вишну-пурана
Арена Матхуры и смерть Камсы5.20.32-43
919 / 1027
Вишну-пурана · 5.20.32-43
Деванагари

ततः कुवलयापीडो महामात्रप्रचोदितः । अभ्यधावत वेगेन हन्तुं गोपकुमारकौ ।
हाहाकारो महाञ्जज्ञे रङ्गमध्ये द्विजोत्तम । बलदेवो ऽनुजं दृष्ट्वा वचनं चेदम् अब्रवीत् ।
हन्तव्यो हि महाभाग नागो ऽयं शत्रुचोदितः ।
इत्युक्तःसो ऽग्रजेनाथ बलदेवेन वै द्विज । सिंहनादं ततश्चक्रे माधवः परवीरहा ।
करेण करमकृष्य तस्य केशिनिषूदनः । भ्रमयामास तं शैरिर् ऐरावतसमं बले ।
ईशोपि सर्वजगतां बाललीलानुसारतः । क्रीडित्वा सुचिरं कृष्णः कदिरन्तपदान्तरे ।
उत्पाट्य वामदन्तं तु दक्षिणेनैव पाणिना । ताडयामास यन्तारं तस्यासीच्छतधा शिरः ।
दक्षिण दन्तमुत्पाट्य बलभद्रो ऽपि तत्क्षणात् । स रोषस्तेन पार्श्वस्थान् गजपालानपोथयत् ।
ततस्तूत्प्लुत्य वेगेन रौहिणेयो महाबलः । जघान वामपादेन मस्तके हस्तिनं रुषा ।
स पपात हतस्तेन बलभद्रेण लीलया । सहस्राक्षेण वज्रेण ताडितः पर्वतो यथा ।
हत्वा कुवलयापीडं हस्त्यारोहप्रचोदितम् । मदासृगनुलिप्ताङ्गौ हस्तिदन्तवरायुधौ ।
मृगमध्ये यथा सिंहौ गर्वलीलावलोकिनौ । प्रविष्टौ सुमहारङ्गं बलभद्रजनार्दनौ ।

Транслитерация (IAST)

tataḥ kuvalayāpīḍo mahāmātrapracoditaḥ / abhyadhāvata vegena hantuṃ gopakumārakau /
hāhākāro mahāñjajñe raṅgamadhye dvijottama / baladevo 'nujaṃ dṛṣṭvā vacanaṃ cedam abravīt /
hantavyo hi mahābhāga nāgo 'yaṃ śatrucoditaḥ /
ityuktaḥso 'grajenātha baladevena vai dvija / siṃhanādaṃ tataścakre mādhavaḥ paravīrahā /
kareṇa karamakṛṣya tasya keśiniṣūdanaḥ / bhramayāmāsa taṃ śairir airāvatasamaṃ bale /
īśopi sarvajagatāṃ bālalīlānusārataḥ / krīḍitvā suciraṃ kṛṣṇaḥ kadirantapadāntare /
utpāṭya vāmadantaṃ tu dakṣiṇenaiva pāṇinā / tāḍayāmāsa yantāraṃ tasyāsīcchatadhā śiraḥ /
dakṣiṇa dantamutpāṭya balabhadro 'pi tatkṣaṇāt / sa roṣastena pārśvasthān gajapālānapothayat /
tatastūtplutya vegena rauhiṇeyo mahābalaḥ / jaghāna vāmapādena mastake hastinaṃ ruṣā /
sa papāta hatastena balabhadreṇa līlayā / sahasrākṣeṇa vajreṇa tāḍitaḥ parvato yathā /
hatvā kuvalayāpīḍaṃ hastyārohapracoditam / madāsṛganuliptāṅgau hastidantavarāyudhau /
mṛgamadhye yathā siṃhau garvalīlāvalokinau / praviṣṭau sumahāraṅgaṃ balabhadrajanārdanau /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततःtataḥзатем
कुवलयापीडःkuvalayāpīḍaḥКувалаяпида
महा-मात्र-प्रचोदितःmahā-mātra-pracoditaḥпонуждаемый вожатым
अभ्यधावतabhyadhāvataринулся
वेगेनvegenaстремительно
हन्तुम्hantumубить
गोप-कुमारकौgopa-kumārakauпастушат
हाहा-कारःhāhā-kāraḥкрик «ах, ах»
महान्mahānвеликий
जज्ञेjajñeродился
रङ्ग-मध्येraṅga-madhyeпосреди арены
द्विज-उत्तमdvija-uttamaо лучший из дваждырождённых
बलदेवःbaladevaḥБаладева
अनुजम्anujamмладшего
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
वचनम्vacanamслово
caи
इदम्idamэто
अब्रवीत्abravītсказал
हन्तव्यःhantavyaḥдолжен быть убит
हिhiведь
महा-भागmahā-bhāgaо достойный
नागःnāgaḥслон
अयम्ayamэтот
शत्रु-चोदितःśatru-coditaḥпонуждаемый врагом
इतिitiтак
उक्तःuktaḥсказанный
सःsaḥон
अग्र-जेनagra-jenaстаршим братом
अथathaзатем
बलदेवेनbaladevenaБаладевою
वैvaiведь
द्विजdvijaо дваждырождённый
सिंह-नादम्siṃha-nādamльвиный клич
ततःtataḥзатем
चक्रेcakreсотворил
माधवःmādhavaḥМадхава
पर-वीर-हाpara-vīra-hāсокрушитель вражьих героев
करेणkareṇaрукою
करम्karamхобот
आकृष्यākṛṣyaпритянув
तस्यtasyaего
केशि-निषूदनःkeśi-niṣūdanaḥсокрушитель Кеши
भ्रमयाम् आसbhramayām āsaраскрутил
तम्tamего
शौरिःśauriḥШаури
ऐरावत-समम्airāvata-samamравного Айравате
बलेbaleпо силе
ईशःīśaḥвладыка
अपिapiхотя
सर्व-जगताम्sarva-jagatāmвсех миров
बाल-लीला-अनुसारतःbāla-līlā-anusārataḥследуя детской игре
क्रीडित्वाkrīḍitvāпоиграв
सु-चिरम्su-ciramвесьма долго
कृष्णःkṛṣṇaḥКришна
करिणःkariṇaḥслона
अन्तर-पद-अन्तरेantara-pada-antareмежду ног
उत्पाट्यutpāṭyaвырвав
वाम-दन्तम्vāma-dantamлевый бивень
तुtuже
दक्षिणेनdakṣiṇenaправою
एवevaже
पाणिनाpāṇināрукою
ताडयाम् आसtāḍayām āsaударил
यन्तारम्yantāramвожатого
तस्यtasyaего
आसीत्āsītстала
शतधाśatadhāна сто частей
शिरःśiraḥголова
दक्षिणम्dakṣiṇamправый
दन्तम्dantamбивень
उत्पाट्यutpāṭyaвырвав
बलभद्रःbalabhadraḥБалабхадра
अपिapiже
तत्-क्षणात्tat-kṣaṇātв тот же миг
स-रोषःsa-roṣaḥво гневе
तेनtenaим
पार्श्व-स्थान्pārśva-sthānстоявших рядом
गज-पालान्gaja-pālānслоновых сторожей
अपोथयत्apothayatперебил
ततःtataḥзатем
उत्प्लुत्यutplutyaвзметнувшись
वेगेनvegenaстремительно
रौहिणेयःrauhiṇeyaḥсын Рохини
महा-बलःmahā-balaḥвесьма сильный
जघानjaghānaударил
वाम-पादेनvāma-pādenaлевою ногою
मस्तकेmastakeпо темени
हस्तिनम्hastinamслона
रुषाruṣāв ярости
सःsaḥон
पपातpapātaпал
हतःhataḥубитый
तेनtenaтем
बलभद्रेणbalabhadreṇaБалабхадрою
लीलयाlīlayāиграючи
सहस्र-अक्षेणsahasra-akṣeṇaТысячеоким
वज्रेणvajreṇaваджрою
ताडितःtāḍitaḥпоражённая
पर्वतःparvataḥгора
यथाyathāкак
हत्वाhatvāубив
कुवलयापीडम्kuvalayāpīḍamКувалаяпиду
हस्ति-आरोह-प्रचोदितम्hasti-āroha-pracoditamпонуждаемого погонщиком
मद-असृक्-अनुलिप्त-अङ्गौmada-asṛk-anulipta-aṅgauс телами, вымазанными течкою и кровью
हस्ति-दन्त-वर-आयुधौhasti-danta-vara-āyudhauс лучшим оружием — бивнями слона
मृग-मध्येmṛga-madhyeсреди зверей
यथाyathāкак
सिंहौsiṃhauдва льва
गर्व-लीला-अवलोकिनौgarva-līlā-avalokinauвзирающие с горделивою игрою
प्रविष्टौpraviṣṭauвошли
सु-महा-रङ्गम्su-mahā-raṅgamна весьма великую арену
बलभद्र-जनार्दनौbalabhadra-janārdanauБалабхадра и Джанардана
Литературный перевод

Затем Кувалаяпида, понуждаемый вожатым, стремительно ринулся убить пастушат.

Великий крик «ах, ах» родился посреди арены, о лучший из дваждырождённых; а Баладева, увидев младшего, сказал это слово:

«Должен быть убит, о достойный, этот слон, понуждаемый врагом.»

Так сказанный старшим братом Баладевою, о дваждырождённый, Мадхава, сокрушитель вражьих героев, сотворил затем львиный клич.

И, притянув рукою хобот его, Шаури, сокрушитель Кеши, раскрутил его, равного Айравате по силе.

Хотя и владыка всех миров, Кришна, следуя детской игре, весьма долго играл меж ног слона;

и, вырвав левый бивень, правою рукою ударил вожатого — и голова его стала на сто частей.

И Балабхадра, вырвав в тот же миг правый бивень, во гневе перебил им стоявших рядом слоновых сторожей.

Затем весьма сильный сын Рохини, стремительно взметнувшись, в ярости ударил слона левою ногою по темени.

И он пал, убитый играючи тем Балабхадрою, — как гора, поражённая ваджрою Тысячеокого.

Убив Кувалаяпиду, понуждаемого погонщиком, с телами, вымазанными течкою и кровью, с лучшим оружием — бивнями слона,

Балабхадра и Джанардана вошли на весьма великую арену, взирающие с горделивою игрою, как два льва среди зверей.

Версия

1942d5df1b31 · опубликовано 22 авг. 2026 г., 08:47:05 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами