फलत्रिकामृतासातिक्ताभूनिम्बनिम्बजः । क्वाथः क्षौद्रयुतो हन्यात्पाण्डुरोगं सकामलम्
त्रिवृच्च त्रिफला श्यामा पिप्पली शर्कग मधु । मोदकः सन्निपातान्तो रक्तपित्तज्वरापहः
वासायां विद्यमानायामाशायां जीवितस्य च । रक्तपित्ती क्षयी कासी किमर्थमवसीदति
आटरूपकमृद्वीकापथ्याक्वाथः सशर्करः । क्षौद्राढ्यः कासनिः श्वासरक्तपित्तनिबर्हणः
वासारसः खण्डमधुयुतः पीतो ऽथरक्तजित् । सल्लकीबदरीजम्बुप्रियालाम्रार्जुनं धवः । पीतं क्षीरञ्च मध्वाढ्यं पृथक्छोणितवारणम्
समूलफलपत्राया निर्गुण्ड्याः स्वरसैर्घृतम् । सिद्धं पीत्वा क्षयक्षीणी निर्व्यादिर्भाति देववत्
हरीतकी कणा शुण्ठी मरिचं गुडसंयुतम् । कासघ्नो मोदकः प्रोक्तस्तृष्णारोचकनाशनः
कण्टकारिगुडूचीभ्यां पृथक्त्रिंशत्पले रसे । प्रस्थं सिद्धं घृतं स्याच्च कासनुद्वह्निदापनम्
कृष्णा धात्री शिता शुण्ठी हक्काघ्नी मधुसंयुता । हिक्काश्वासी पिवेद्भार्ङ्गो सविश्वामुष्णवारिणा
तैलाक्तं स्वरभेदे वा खादिरं धारयेन्मुखे । पथ्यां पिप्पलिकायुक्तां संयुक्तां नागरेण वा
विडङ्गत्रिलाचूर्णं छर्दिहृन्मधुना सह । आम्रजम्बूकषायं वा पिबोन्माक्षिकसंयुतम्
phalatrikāmṛtāsātiktābhūnimbanimbajaḥ / kvāthaḥ kṣaudrayuto hanyātpāṇḍurogaṃ sakāmalam
trivṛcca triphalā śyāmā pippalī śarkaga madhu / modakaḥ sannipātānto raktapittajvarāpahaḥ
vāsāyāṃ vidyamānāyāmāśāyāṃ jīvitasya ca / raktapittī kṣayī kāsī kimarthamavasīdati
āṭarūpakamṛdvīkāpathyākvāthaḥ saśarkaraḥ / kṣaudrāḍhyaḥ kāsaniḥ śvāsaraktapittanibarhaṇaḥ
vāsārasaḥ khaṇḍamadhuyutaḥ pīto 'tharaktajit / sallakībadarījambupriyālāmrārjunaṃ dhavaḥ / pītaṃ kṣīrañca madhvāḍhyaṃ pṛthakchoṇitavāraṇam
samūlaphalapatrāyā nirguṇḍyāḥ svarasairghṛtam / siddhaṃ pītvā kṣayakṣīṇī nirvyādirbhāti devavat
harītakī kaṇā śuṇṭhī maricaṃ guḍasaṃyutam / kāsaghno modakaḥ proktastṛṣṇārocakanāśanaḥ
kaṇṭakāriguḍūcībhyāṃ pṛthaktriṃśatpale rase / prasthaṃ siddhaṃ ghṛtaṃ syācca kāsanudvahnidāpanam
kṛṣṇā dhātrī śitā śuṇṭhī hakkāghnī madhusaṃyutā / hikkāśvāsī pivedbhārṅgo saviśvāmuṣṇavāriṇā
tailāktaṃ svarabhede vā khādiraṃ dhārayenmukhe / pathyāṃ pippalikāyuktāṃ saṃyuktāṃ nāgareṇa vā
viḍaṅgatrilācūrṇaṃ chardihṛnmadhunā saha / āmrajambūkaṣāyaṃ vā pibonmākṣikasaṃyutam
Отвар из трипхалы, гудучи, тикты, бхунимбы и нима с мёдом губит бледную немочь с желтухою. Тривритта, трипхала, шьяма, пиппали, сахар и мёд — шарик, кладущий конец сочетанию дош и уносящий «кровь-жёлчь» и жар. Когда есть васака и есть надежда на жизнь, зачем страдающему «кровью-жёлчью», чахоточному и кашляющему падать духом? Отвар из атарупаки, винограда и харитаки с сахаром, обильный мёдом, истребляет кашель, одышку и «кровь-жёлчь». Сок васаки с сахаром и мёдом, выпитый, побеждает кровь. Саллаки, бадари, джамбу, приял, манго, арджуна и дхава — выпитое молоко, обильное мёдом, порознь с каждым отвращает кровь. Топлёное масло, приготовленное с соками ниргунди — с корнем, плодом и листом, — выпив, истощённый чахоткою сияет без недуга, как бог. Харитаки, пиппали, сухой имбирь и перец с патокой — шарик, названный губящим кашель, жажду и отвращение к пище. В соке кантакари и гудучи, по тридцати пал каждого, сваренная простха топлёного масла гонит кашель и разжигает огонь. Пиппали, амалаки, сахар и сухой имбирь с мёдом губят икоту; страдающий икотой и одышкой да пьёт бхаранги с сухим имбирём и горячей водою. При утрате голоса да держит он во рту кхадиру, смоченную маслом, или харитаки с пиппали, или соединённую с сухим имбирём. Порошок виданги и трилы с мёдом уносит рвоту; или да пьёт он отвар манго и джамбу с мёдом.
f7a997289e25 · 发布于 2026年9月2日 17:43:45 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Посреди перечня стоит прямое обращение к больному: когда есть васака и есть надежда на жизнь, зачем падать духом? Ободрение включено в предписание наравне с составом.
Семь древесных средств названы одним рядом и применяются «порознь с каждым» — врачу оставлен выбор по тому, что окажется под рукою. Такая оговорка повторяется в главе не раз.
При утрате голоса средство держат во рту, а не пьют. Способ приёма подобран к месту недуга, и потому одна и та же харитаки здесь работает иначе.