अभिषिच्याधिराज्ये तु पृथुं वैन्यं पितामहः ततः क्रमेण राज्यानि व्यादेष्टुम् उपचक्रमे ॥
द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्रग्रहयोस् तथा यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत् ॥
अपां तु वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं पतिम् आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनाम् अथ पावकम् ॥
प्रजापतीनां दक्षं तु मरुताम् अथ वासवम् दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादम् अमितौजसम् ॥
वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्ये ऽभ्यषेचयत् यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां तथैव च ॥
सर्वभूतपिशाचानाम् गिरीशं शूलपाणिनम् शैलानां हिमवन्तं च नदीनाम् अथ सागरम् ॥
गन्धर्वाणाम् अधिपतिं चक्रे चित्ररथं प्रभुः नागानां वासुकिं चक्रे सर्पाणाम् अथ तक्षकम् ॥
वारणानां च राजानम् ऐरावतम् अथादिशत् उच्चैःश्रवसम् अश्वानां गरुडं चैव पक्षिणाम् ॥
मृगाणाम् अथ शार्दूलं गोवृषं तु गवाम् अपि वनस्पतीनां राजानं प्लक्षम् एवाभ्यषेचयत् ॥
एवं विभज्य राज्यानि क्रमेण स पितामहः दिशां पालान् अथ ततः स्थापयामास भारत ॥
पूर्वस्यां दिशि पुत्रं तु वैराजस्य प्रजापतेः दिशापालं सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् ॥
दक्षिणस्यां महात्मानं कर्दमस्य प्रजापतेः पुत्रं शङ्खपदं नाम राजानं सो ऽभ्यषेचयत् ॥
पश्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम् केतुमन्तं महात्मानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् ॥
तथा हिरण्यलोमानं पर्जन्यस्य प्रजापतेः उदीच्यां दिशि दुर्धर्षं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् ॥
तैर् इयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना यथाप्रदेशम् अद्यापि धर्मेण परिपाल्यते ॥
राजसूयाभिषिक्तश् च पृथुर् एभिर् नराधिपैः वेददृष्टेन विधिना राजराज्येन राजभिः ॥
ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे ऽमिततेजसि वैवस्वताय मनवे पृथिवीराज्यम् आदिशत् ॥
तस्य विस्तरम् आख्यास्ये मनोर् वैवस्वतस्य ह तवानुकूल्याद् राजेन्द्र यदि शुश्रूषसे ऽनघ महद्द् ह्य् एतद् अधिष्ठानं पुराणे परिनिष्ठितम् ॥
abhiṣicyādhirājye tu pṛthuṃ vainyaṃ pitāmahaḥ tataḥ krameṇa rājyāni vyādeṣṭum upacakrame ||
dvijānāṃ vīrudhāṃ caiva nakṣatragrahayos tathā yajñānāṃ tapasāṃ caiva somaṃ rājye 'bhyaṣecayat ||
apāṃ tu varuṇaṃ rājye rājñāṃ vaiśravaṇaṃ patim ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ vasūnām atha pāvakam ||
prajāpatīnāṃ dakṣaṃ tu marutām atha vāsavam daityānāṃ dānavānāṃ ca prahlādam amitaujasam ||
vaivasvataṃ pitṝṇāṃ ca yamaṃ rājye 'bhyaṣecayat yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca pārthivānāṃ tathaiva ca ||
sarvabhūtapiśācānām girīśaṃ śūlapāṇinam śailānāṃ himavantaṃ ca nadīnām atha sāgaram ||
gandharvāṇām adhipatiṃ cakre citrarathaṃ prabhuḥ nāgānāṃ vāsukiṃ cakre sarpāṇām atha takṣakam ||
vāraṇānāṃ ca rājānam airāvatam athādiśat uccaiḥśravasam aśvānāṃ garuḍaṃ caiva pakṣiṇām ||
mṛgāṇām atha śārdūlaṃ govṛṣaṃ tu gavām api vanaspatīnāṃ rājānaṃ plakṣam evābhyaṣecayat ||
evaṃ vibhajya rājyāni krameṇa sa pitāmahaḥ diśāṃ pālān atha tataḥ sthāpayāmāsa bhārata ||
pūrvasyāṃ diśi putraṃ tu vairājasya prajāpateḥ diśāpālaṃ sudhanvānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat ||
dakṣiṇasyāṃ mahātmānaṃ kardamasya prajāpateḥ putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma rājānaṃ so 'bhyaṣecayat ||
paścimasyāṃ diśi tathā rajasaḥ putramacyutam ketumantaṃ mahātmānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat ||
tathā hiraṇyalomānaṃ parjanyasya prajāpateḥ udīcyāṃ diśi durdharṣaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat ||
tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa paripālyate ||
rājasūyābhiṣiktaś ca pṛthur ebhir narādhipaiḥ vedadṛṣṭena vidhinā rājarājyena rājabhiḥ ||
tato manvantare 'tīte cākṣuṣe 'mitatejasi vaivasvatāya manave pṛthivīrājyam ādiśat ||
tasya vistaram ākhyāsye manor vaivasvatasya ha tavānukūlyād rājendra yadi śuśrūṣase 'nagha mahadd hy etad adhiṣṭhānaṃ purāṇe pariniṣṭhitam ||
Вайшампаяна сказал: «Помазав Притху Вайнью на верховное царство, Питамаха затем начал по порядку распределять владычества. Над дваждырождёнными, растениями, накшатрами, планетами, жертвами и аскезами он помазал Сому. Над водами он поставил Варуну, над царями — Вайшравану, над Адитьями — Вишну, над Васу — Павака. Над Праджапати он поставил Дакшу, над Марутами — Васаву, над дайтьями и данавами — Прахладу неизмеримой силы. Над предками он помазал Вайвасвату Яму; над якшами, ракшасами и также земными царями — их владык. Над всеми существами и пишачами он поставил Гиришу, держащего копьё; над горами — Химаванта, над реками — океан. Владыкой гандхарвов он сделал Читраратху, над нагами поставил Васуки, над змеями — Такшаку. Царём слонов он назначил Айравату, над конями — Уччайхшраваса, над птицами — Гаруду. Над зверями он поставил тигра, над коровами — быка, а царём деревьев помазал плакшу. Так разделив царства, Питамаха затем, о Бхарата, установил хранителей сторон света. В восточной стороне он помазал царём Судханвана, сына Праджапати Вайраджи; в южной — великодушного Шанкхападу, сына Праджапати Кардамы; в западной — непоколебимого Кетуманта, сына Раджаса; в северной — неприступного Хираньяломана, сына Праджапати Парджаньи. Ими вся эта земля с семью островами и городами по своим областям и доныне охраняется по дхарме. Притху, помазанный раджасуей этими владыками людей, правит по ведическому установлению и царскому порядку. Затем, когда прошла безмерно сияющая Чакшуша-манвантара, он поручил земное царство Вайвасвате Ману. Если ты, безгрешный царь царей, хочешь слушать, я из расположения к тебе подробно расскажу об этом Вайвасвата Ману: велико это основание, утверждённое в древнем предании».
8da573b92a55 · 发布于 2026年6月22日 03:30:31 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
После перечисления родов текст показывает, что творение нуждается в управлении. Каждому классу существ и сил назначается владыка: жертвам, богам, горам, рекам, нагам, птицам, деревьям и сторонам света. Мир держится не хаотической силой, а распределённой ответственностью, где власть должна служить дхарме.