बभूवुस् तु यदोः पुत्राः पञ्च देवसुतोपमाः सहस्रदः पयोदश् च क्रोष्टा नीलो ऽञ्जिकस् तथा ॥
सहस्रदस्य दायादास् त्रयः परमधार्मिकाः हेहयश् च हयश् चैव राजन् वेणुहयस् तथा ॥
हेहयस्याभवत् पुत्रो धर्मनेत्र इति श्रुतः धर्मनेत्रस्य कान्तस् तु कान्तपुत्रास् ततो ऽभवन् ॥
कृतवीर्यः कृतौजाश् च कृतधन्वा तथैव च कृताग्निश् च चतुर्थो ऽभूत् कृतवीर्यात् तथार्जुनः ॥
यः स बाहुसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरो ऽभवत् जिगाय पृथिवीम् एको रथेनादित्यवर्चसा ॥
स हि वर्षशतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् दत्तम् आराधयाम् आस कार्तवीर्यो ऽत्रिसंभवम् ॥
तस्मै दत्तो वरान् प्रादाच् चतुरो भूरितेजसः पूर्वं बाहुसहस्रं तु प्रार्थितं परमं वरम् ॥
अधर्मे धीयमानस्य सद्भिः स्यान् मे निबर्हणम् उग्रेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैवानुरञ्जनम् ॥
संग्रामान् सुबहूञ् जित्वा हत्वा चारीन् सहस्रशः संग्रामे वर्तमानस्य वधं चाभ्यधिकाद् रणे ॥
तस्य बाहुसहस्रं तु युध्यतः किल भारत योगाद् योगेश्वरस्याग्रे प्रादुर्भवति मायया ॥
तेनेयं पृथिवी कृत्स्ना सप्तद्वीपा सपत्तना ससमुद्रा सनगरा उग्रेण विधिना जिता ॥
तेन सप्तसु द्वीपेषु सप्त यज्ञशतानि वै प्राप्तानि विधिना राज्ञा श्रूयन्ते जनमेजय ॥
सर्वे यज्ञा महाबाहो तस्यासन् भूरिदक्षिणाः सर्वे काञ्चनयूपाश् च सर्वे काञ्चनवेदयः ॥
सर्वे देवैर् महाराज विमानस्थैर् अलंकृताः गन्धर्वैर् अप्सरोभिश् च नित्यम् एवोपशोभिताः ॥
यस्य यज्ञे जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस् तथा वरीदासात्मजो विद्वान् महिम्ना तस्य विस्मितः ॥
न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति पार्थिवाः यज्ञैर् दानैस् तपोभिर् वा विक्रमेण श्रुतेन वा ॥
स हि सप्तसु द्वीपेषु खड्गी चर्मी शरासनी रथी द्वीपान् अनुचरन् योगी संदृश्यते नृभिः ॥
स भिक्षाम् अददाद् वीरः सप्त द्वीपान् विभावसोः यत्रापवस् तु तं क्रोधाच् छप्तवान् अर्जुनं विभुः ॥
यस्मान् न वर्जितम् इदं वनं ते मम हेहय तस्मात् ते दुष्करं कर्म कृतम् अन्यो हरिष्यति अर्जुनो नाम कौरव्यः पाण्डवः कुन्तिनन्दनः ॥
छित्त्वा बाहुसहस्रं ते प्रमथ्य तरसा बली तपस्वी ब्राह्मणश् च त्वां हनिष्यति स भार्गवः ॥
अनष्टद्रव्यता यस्य बभूवामित्रकर्शन प्रभावेण नरेन्द्रस्य प्रजा धर्मेण रक्षतः ॥
रामात् ततो ऽस्य मृत्युर् वै तस्य शापान् महामुनेः वरश् चैष हि कौरव्य स्वयम् एव वृतः पुरा ॥
तस्य पुत्रशतस्यासन् पञ्च शेषा महात्मनः कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो यशस्विनः ॥
शूरसेनश् च शूरश् च धृष्टोक्तः कृष्ण एव च जयध्वजश् च नाम्नासीद् आवन्त्यो नृपतिर् महान् कार्तवीर्यस्य तनया वीर्यवन्तो महारथाः ॥
जयध्वजस्य पुत्रस् तु तालजङ्घो महाबलः तस्य पुत्राः शताख्यास् तु तालजङ्घा इति श्रुताः ॥
तेषां कुले महाराज हेहयानां महात्मनाम् वीतिहोत्राः सुजाताश् च भोजाश् चावन्तयस् तथा ॥
तौण्डिकेरा इति ख्यातास् तालजङ्घास् तथैव च भरताश् च सुजाताश् च बहुत्वान् नानुकीर्तिताः ॥
वृषप्रभृतयो राजन् यादवाः पुण्यकर्मिणः वृषो वंशधरस् तत्र तस्य पुत्रो ऽभवन् मधुः मधोः पुत्रशतं त्व् आसीद् वृषणस् तस्य वंशभाक् ॥
वृषणाद् वृष्णयः सर्वे मधोस् तु माधवाः स्मृताः यादवा यदुना चाग्रे निरुच्यन्ते च हेहयाः ॥
babhūvus tu yadoḥ putrāḥ pañca devasutopamāḥ sahasradaḥ payodaś ca kroṣṭā nīlo 'ñjikas tathā ||
sahasradasya dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ hehayaś ca hayaś caiva rājan veṇuhayas tathā ||
hehayasyābhavat putro dharmanetra iti śrutaḥ dharmanetrasya kāntas tu kāntaputrās tato 'bhavan ||
kṛtavīryaḥ kṛtaujāś ca kṛtadhanvā tathaiva ca kṛtāgniś ca caturtho 'bhūt kṛtavīryāt tathārjunaḥ ||
yaḥ sa bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro 'bhavat jigāya pṛthivīm eko rathenādityavarcasā ||
sa hi varṣaśataṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram dattam ārādhayām āsa kārtavīryo 'trisaṃbhavam ||
tasmai datto varān prādāc caturo bhūritejasaḥ pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu prārthitaṃ paramaṃ varam ||
adharme dhīyamānasya sadbhiḥ syān me nibarhaṇam ugreṇa pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānurañjanam ||
saṃgrāmān subahūñ jitvā hatvā cārīn sahasraśaḥ saṃgrāme vartamānasya vadhaṃ cābhyadhikād raṇe ||
tasya bāhusahasraṃ tu yudhyataḥ kila bhārata yogād yogeśvarasyāgre prādurbhavati māyayā ||
teneyaṃ pṛthivī kṛtsnā saptadvīpā sapattanā sasamudrā sanagarā ugreṇa vidhinā jitā ||
tena saptasu dvīpeṣu sapta yajñaśatāni vai prāptāni vidhinā rājñā śrūyante janamejaya ||
sarve yajñā mahābāho tasyāsan bhūridakṣiṇāḥ sarve kāñcanayūpāś ca sarve kāñcanavedayaḥ ||
sarve devair mahārāja vimānasthair alaṃkṛtāḥ gandharvair apsarobhiś ca nityam evopaśobhitāḥ ||
yasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvo nāradas tathā varīdāsātmajo vidvān mahimnā tasya vismitaḥ ||
na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti pārthivāḥ yajñair dānais tapobhir vā vikrameṇa śrutena vā ||
sa hi saptasu dvīpeṣu khaḍgī carmī śarāsanī rathī dvīpān anucaran yogī saṃdṛśyate nṛbhiḥ ||
sa bhikṣām adadād vīraḥ sapta dvīpān vibhāvasoḥ yatrāpavas tu taṃ krodhāc chaptavān arjunaṃ vibhuḥ ||
yasmān na varjitam idaṃ vanaṃ te mama hehaya tasmāt te duṣkaraṃ karma kṛtam anyo hariṣyati arjuno nāma kauravyaḥ pāṇḍavaḥ kuntinandanaḥ ||
chittvā bāhusahasraṃ te pramathya tarasā balī tapasvī brāhmaṇaś ca tvāṃ haniṣyati sa bhārgavaḥ ||
anaṣṭadravyatā yasya babhūvāmitrakarśana prabhāveṇa narendrasya prajā dharmeṇa rakṣataḥ ||
rāmāt tato 'sya mṛtyur vai tasya śāpān mahāmuneḥ varaś caiṣa hi kauravya svayam eva vṛtaḥ purā ||
tasya putraśatasyāsan pañca śeṣā mahātmanaḥ kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno yaśasvinaḥ ||
śūrasenaś ca śūraś ca dhṛṣṭoktaḥ kṛṣṇa eva ca jayadhvajaś ca nāmnāsīd āvantyo nṛpatir mahān kārtavīryasya tanayā vīryavanto mahārathāḥ ||
jayadhvajasya putras tu tālajaṅgho mahābalaḥ tasya putrāḥ śatākhyās tu tālajaṅghā iti śrutāḥ ||
teṣāṃ kule mahārāja hehayānāṃ mahātmanām vītihotrāḥ sujātāś ca bhojāś cāvantayas tathā ||
tauṇḍikerā iti khyātās tālajaṅghās tathaiva ca bharatāś ca sujātāś ca bahutvān nānukīrtitāḥ ||
vṛṣaprabhṛtayo rājan yādavāḥ puṇyakarmiṇaḥ vṛṣo vaṃśadharas tatra tasya putro 'bhavan madhuḥ madhoḥ putraśataṃ tv āsīd vṛṣaṇas tasya vaṃśabhāk ||
vṛṣaṇād vṛṣṇayaḥ sarve madhos tu mādhavāḥ smṛtāḥ yādavā yadunā cāgre nirucyante ca hehayāḥ ||
«У Яду было пятеро сыновей, подобных сыновьям богов: Сахасрада, Пайода, Крошта, Нила и Анджика. У Сахасрады были трое наследников, чрезвычайно праведных: Хехая, Хая и Венухая, о царь. У Хехаи родился сын, известный как Дхарманетра; у Дхарманетры был Канта, а затем появились сыновья Канты: Критавирья, Критауджас, Критадханван и четвёртый Критагни; от Критавирьи произошёл Арджуна. Он, став владыкой семи двип и обладая тысячью рук, один покорил землю на колеснице, сияющей как солнце. Картавирья сто лет совершал крайне трудный тапас и умилостивил Датту, рождённого от Атри. Датта, обладающий великим сиянием, даровал ему четыре дара; первым высшим даром он попросил тысячу рук. Затем он попросил, чтобы, если его ум склонится к адхарме, благие люди могли его остановить; чтобы, покорив землю грозной силой, он радовал её именно дхармой; и чтобы, победив множество битв и убив тысячи врагов, он погиб в сражении от превосходящего противника. Когда он сражался, о Бхарата, его тысяча рук являлась перед владыкой йоги силой йоги и майи. Им была покорена вся эта земля с семью двипами, городами, морями и поселениями, суровым способом. Рассказывают, о Джанамеджая, что на семи двипах этот царь по правилу совершил семь сотен жертв. Все его жертвы, о могучерукий, были с обильной дакшиной, золотыми жертвенными столбами и золотыми алтарями; все они, о великий царь, были украшены богами, пребывающими в виманах, и постоянно сияли гандхарвами и апсарами. В его жертве гандхарва Нарада также спел гатху, и мудрый сын Варидасы, поражённый его величием, говорил: “Едва ли земные цари достигнут пути Картавирьи жертвами, дарами, тапасом, доблестью или знанием. Он на семи двипах, с мечом, щитом и луком, как колесничий, обходящий острова, людям видится словно йогин”. Этот герой отдал семь двип в подаяние Вибхавасу; там же могучий Апава в гневе проклял Арджуну: “Так как ты, Хехая, не пощадил это моё лесное обиталище, то трудное дело, которое ты совершил, отнимет другой. О Кауравья, Арджуна по имени, Пандава, сын Кунти, и тот подвижник-брахман, Бхаргава, отрубив твою тысячу рук и сокрушив тебя силой, убьёт тебя”. У этого царя, защищавшего подданных дхармой, имущество не пропадало, о сокрушитель врагов. Поэтому его смерть от Рамы произошла по проклятию великого муни; и этот дар, о Кауравья, был прежде избран им самим. Из его сотни сыновей осталось пятеро махатм: обученные оружию, сильные, героические, праведнодушные и славные — Шурасена, Шура, Дхриштокта, Кришна и великий царь Аванти по имени Джаядхваджа. Сыном Джаядхваджи был могучий Таладжангха. Его сыновья, числом сто, известны как Таладжангхи. В роду этих великодушных Хехаев, о великий царь, были Витихотры, Суджаты, Бходжи, Авантийцы, Таундикеры, Таладжангхи, Бхараты и другие Суджаты; из-за многочисленности они не перечислены подробно. Вриша и другие Ядавы были праведно действующими; там Вриша был продолжателем рода, его сыном стал Мадху. У Мадху было сто сыновей, а Вришана стал наследником его линии. От Вришаны произошли все Вришни, а Мадхавы считаются потомками Мадху. Так прежде от Яду описываются Ядавы, а также Хехаи».
23dcdb8ee212 · 发布于 2026年6月22日 03:30:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
История Картавирьи Арджуны — вершина царской мощи и одновременно указание на её предел. Даже царь с тысячей рук, дарами Даттатреи и властью над землёй принимает условие смерти от более высокой силы; дхарма выше могущества.