ततश् च प्रातः कुतस्त्योऽपि भोः कण्ठलम्बितश्रीशालग्रामशिलासुन्दरसम्पुटो लघुलघूच्चारितश्रीकृष्णनामामृतास्वादप्रतिक्षणलोलितरसनः प्रेक्ष्यमाण एव दुर्भगं माम् उल्लासयसि कस्मिंश्चिद् अर्थे तत् कथय कुत्र कुत्र वा तीर्थे भ्रमणं केषां दृष्ट्या केषां वा भगवदनुभवानाम् आसदीभवन्न् आत्मानम् अन्यं चाकृतार्थयः । इत्य् उद्भावितसंलापामृतपानयापितकतिपयक्षणः पुनर् अन्यतो गत्वा भोः कक्षनिक्षिप्तमनोहरपुस्तकविलक्षणया श्रिया विद्वान् एवानुमीयसे तद् व्याचक्ष्व दशमस्कन्धीयं पद्यम् एकं जीवय श्रुतिचातकीं तदर्थामृतवृष्ट्या इति तद्व्याख्यया रोमाञ्चितगात्रः पुनर् अन्यतो गत्वा हन्ताधुनैवाहं कृतार्थी भविष्यामि यद् इयं सभैव सद्य एव मम समस्तदुष्कृतध्वंसिनीति विरचितदण्डवदवनिप्रणिपातपुरःसरप्रणतिविनतिकः तत्सभामुकुटमणिना महाभागवतवर्येण परमविदुषा सरसम् आद्रियमाणः सङ्कुचिततनुस् तदन्तिककृतोपवेश एव भोस् त्रिभुवनजीवभवनमहाभवरोगभिषक्शिरोमणे धृत्वैव धमनीम् अधमस्यापि मे महादीनस्य निरूपय रुजं समादिशस्व पथ्यौषधे केनापि प्रयुक्तेन महारसायनेन मदभीप्सितां पुष्टिम् अपि सम्पादयेति सास्रं याचमानस् तत्कृपावलोकमधुरवाङ्मयामृतनिःस्यन्दनन्दितस् तच्चरणपरिचरणनीतपञ्चषड्वासरः सरसम् अटन्न् अपि कदाचिद् अटवीं यदि मयि वर्तते कृष्णस्य कृपावलोकस् तदायं दूरतः पुरोऽवलोक्यमानः कृष्णसारस् त्रिचतुराणि पदानि मदभिमुखम् आयातु न चेन् मां पृष्ठीकरोत्व् इति नैसर्गिकीर् अपि मृगपशुपक्षिचेष्टास् तदनुग्रहनिग्रहलिङ्गतयैव जानन् ग्रामोपशल्येऽपि खेलतो विप्रबालकान् सनकादीन् इव किम् अहं व्रजेन्द्रकुमारं प्राप्स्यामि इति स्पृष्ट्वा तद्दत्तम् उत्तरं मेति मुग्धाक्षरं दुर्बोधार्थतया सुबोधार्थतया वा परामृष्य स्वगृहमध्यमध्यास्यापि महाधनगृध्नुः कृपणवणिग् इव क्वाहं यामि, किं करोमि केन व्यापारेण मे तदभीष्टवस्तुजातं हस्तगतं स्याद् इति परिम्लानवदनश् चिन्तयन् स्वपन् उत्तिष्ठन् उपविशन् परिजनैः कारणं पृच्छ्यमानोऽपि कदाचिन् मूक इव कदाचिद् अवहित्थाम् आलम्बमानः साम्प्रतम् अभूद् अयं छन्नबुद्धिर् इति बन्धुभिः स्वभावत एवायं जड इति प्रतिवेशिभिर् अज्ञैर् मूर्ख इति मीमांसकैः भ्रान्त इति वेदान्तिभिः भ्रष्ट इति कर्मिभिर् अहो महासारं वस्तु समधिगतम् इति भक्तैर् दाम्भिक इति तत्रापराधिभिः परामृष्यमाणो मानापमानविचारविधुरो भगवदासक्तिस्वर्धुनीप्रवाहपतित एव चेष्टते भक्त इति
tataś ca prātaḥ kutastyo'pi bhoḥ kaṇṭha-lambita-śrī-śālagrāma-śilā-sundara-sampuṭo laghu-laghūccārita-śrī-kṛṣṇa-nāmāmṛtāsvāda-pratikṣaṇa-lolita-rasanaḥ prekṣyamāṇa eva durbhagaṁ mām ullāsayasi kasmiṁścid arthe tat kathaya kutra kutra vā tīrthe bhramaṇaṁ keṣāṁ dṛṣṭyā keṣāṁ vā bhagavad-anubhavānām āsadībhavann ātmānam anyaṁ cākṛtārthayaḥ | ity udbhāvita-saṁlāpāmṛta-pāna-yāpita-katipaya-kṣaṇaḥ punar anyato gatvā bhoḥ kakṣa-nikṣipta-manohara-pustaka-vilakṣaṇayā śriyā vidvān evānumīyase tad vyācakṣva daśama-skandhīyaṁ padyam ekaṁ jīvaya śruti-cātakīṁ tad-arthāmṛta-vṛṣṭyā iti tad-vyākhyayā romāñcita-gātraḥ punar anyato gatvā hantādhunaivāhaṁ kṛtārthī bhaviṣyāmi yad iyaṁ sabhaiva sadya eva mama samasta-duṣkṛta-dhvaṁsinīti viracita-daṇḍavad-avani-praṇipāta-puraḥsara-praṇati-vinatikaḥ tat-sabhā-mukuṭamaṇinā mahā-bhāgavata-varyeṇa parama-viduṣā sarasam ādriyamāṇaḥ saṅkucita-tanus tad-antika-kṛtopaveśa eva bhos tribhuvana-jīva-bhavana-mahā-bhava-roga-bhiṣak-śiromaṇe dhṛtvaiva dhamanīm adhamasyāpi me mahā-dīnasya nirūpaya rujaṁ samādiśasva pathyauṣadhe kenāpi prayuktena mahā-rasāyanena mad-abhīpsitāṁ puṣṭim api sampādayeti sāsraṁ yācamānas tat-kṛpāvaloka-madhura-vāṅ-mayāmṛta-niḥsyandananditas tac-caraṇa-paricaraṇa-nīta-pañca-ṣaḍ-vāsaraḥ sarasam aṭann api kadācid aṭavīṁ yadi mayi vartate kṛṣṇasya kṛpāvalokas tadāyaṁ dūrataḥ puro'valokyamānaḥ kṛṣṇa-sāras tri-caturāṇi padāni mad-abhimukham āyātu na cen māṁ pṛṣṭhīkarotv iti naisargikīr api mṛga-paśu-pakṣi-ceṣṭās tad-anugraha-nigraha-liṅgatayaiva jānan grāmopaśalye'pi khelato vipra-bālakān sanakādīn iva kim ahaṁ vrajendra-kumāraṁ prāpsyāmi iti spṛṣṭvā tad-dattam uttaraṁ meti mugdhākṣaraṁ durbodhārthatayā subodhārthatayā vā parāmṛṣya sva-gṛha-madhyamadhyāsyāpi mahā-dhana-gṛdhnuḥ kṛpaṇa-vaṇig iva kvāhaṁ yāmi, kiṁ karomi kena vyāpāreṇa me tad-abhīṣṭa-vastu-jātaṁ hasta-gataṁ syād iti parimlāna-vadanaś cintayan svapan uttiṣṭhan upaviśan parijanaiḥ kāraṇaṁ pṛcchyamāno'pi kadācin mūka iva kadācid avahitthām ālambamānaḥ sāmpratam abhūd ayaṁ channa-buddhir iti bandhubhiḥ svabhāvata evāyaṁ jaḍa iti prativeśibhir ajñair mūrkha iti mīmāṁsakaiḥ bhrānta iti vedāntibhiḥ bhraṣṭa iti karmibhir aho mahā-sāraṁ vastu samadhigatam iti bhaktair dāmbhika iti tatrāparādhibhiḥ parāmṛṣyamāṇo mānāpamāna-vicāra-vidhuro bhagavad-āsakti-svardhunī-pravāha-patita eva ceṣṭate bhakta iti
И тогда [он обращается к встречному]: «Эй, кто бы ты ни был, откуда бы ни пришёл этим утром — с красивым ларцом шалаграма-шилы на шее, с языком, непрестанно движущимся от вкушения нектара тихо-тихо произносимого имени Шри Кришны, — одним своим видом ты почему-то радуешь меня, несчастного. Так расскажи: по каким святым местам ты странствовал, кого повидал, к каким переживаниям Бхагавана приблизился, чем одарил счастьем себя и других?» Проведя несколько мгновений, упиваясь нектаром такой беседы, он идёт в другое место: «Эй, по особой красоте, с прекрасной книгой под мышкой, ты видишься учёным. Так истолкуй один стих из Десятой песни, оживи птицу-чатаку моего слуха дождём нектара его смысла!» От толкования его тело трепещет — и он идёт дальше: «Ах, теперь-то я стану счастлив: это собрание тотчас погубит все мои грехи!» Простёршись на земле, как палка, с поклоном и смирением, привеченный с сердечностью жемчужиной-венцом того собрания, лучшим из великих бхагават, высшим знатоком, — он, съёжившись, садится возле него: «О лучший из врачей, исцеляющий существ трёх миров от болезни бытия! Возьми пульс у меня, низкого и очень жалкого, определи болезнь, назначь диету и лекарство; и каким-нибудь великим эликсиром даруй мне желанную силу!» — просит он со слезами. Обрадованный потоком нектара его милостивого взгляда и сладких слов, он проводит пять-шесть дней в служении его стопам. Порой, с чувством бродя по лесу, он загадывает: «Если на мне покоится милостивый взгляд Кришны, пусть этот чёрный олень, что виднеется вдали, сделает ко мне три-четыре шага; если нет — пусть повернётся ко мне спиной», — и даже естественные движения оленей, зверей и птиц принимает за знаки Его милости или немилости. На околице деревни он спрашивает играющих мальчиков-брахманов, будто это Санака и другие Кумары: «Обрету ли я сына царя Враджа?» — и обдумывает их простодушный ответ «ма», то считая его смысл тёмным, то ясным. И сидя у себя дома, как скупой купец, жаждущий великого богатства: «Куда мне идти? Что делать? Каким делом добыть это желанное сокровище?» — думает он с поникшим лицом, засыпая, вставая, садясь. Домашние спрашивают о причине, а он то молчит, как немой, то притворяется. «Он теперь помешался», — говорят родные; «он от природы тупица», — невежественные соседи; «дурак», — мимансаки; «заблудший», — ведантисты; «падший», — люди обрядов; «ах, он обрёл величайшую суть!» — преданные; «лицемер», — те, кто его оскорбляет. Так его обсуждают, а он, забыв о почёте и бесчестье, попав в поток небесной реки привязанности к Бхагавану, так и живёт.
0ce774d5ac89 · 发布于 2026年9月28日 15:58:37 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Картина дня привязанного преданного — одна из самых живых сцен в санскритской прозе о бхакти. Он ищет встреч с преданными: с паломником, с учёным, с собранием; гадает на оленях, спрашивает детей, будто они Кумары. «Ма» ребёнка — и «нет», и, по звучанию, имя Лакшми: ответ можно понять как угодно.
Завершает сцену хор мнений: каждый видит в нём своё — семья видит помешательство, философы — ошибку, обрядовики — падение, преданные — сокровище. Сам же он уже не думает ни о чести, ни о бесчестье. Так заканчивается шестой ливень, «Пленяющая сердце».