摩诃婆罗多
Saṃbhava-parva (yayāti-jarā-śāpa) (The Curse of Old Age)1.78.22–30
456 / 15823
摩诃婆罗多 · 1.78.22–30
天城文

वैशंपायन उवाच
श्रुत्वा तस्यास् ततो वाक्यं देवयान्य् अब्रवीद् इदम् ॥
राजन् नाद्येह वत्स्यामि विप्रियं मे कृतं त्वया ॥
सहसोत्पतितां श्यामां दृष्ट्वा तां साश्रुलोचनाम् ॥
त्वरितं सकाशं काव्यस्य प्रस्थितां व्यथितस् तदा ॥
अनुवव्राज संभ्रान्तः पृष्ठतः सान्त्वयन् नृपः ॥
न्यवर्तत न चैव स्म क्रोधसंरक्तलोचना ॥
अविब्रुवन्ती किं चित् तु राजानं चारुलोचना ॥
अचिराद् इव संप्राप्ता काव्यस्योशनसो ऽन्तिकम् ॥
सा तु दृष्ट्वैव पितरम् अभिवाद्याग्रतः स्थिता ॥
अनन्तरं ययातिस् तु पूजयाम् आस भार्गवम् ॥
देवयान्य् उवाच
अधर्मेण जितो धर्मः प्रवृत्तम् अधरोत्तरम् ॥
शर्मिष्ठयातिवृत्तास्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ॥
त्रयो ऽस्यां जनिताः पुत्रा राज्ञानेन ययातिना ॥
दुर्भगाया मम द्वौ तु पुत्रौ तात ब्रवीमि ते ॥
धर्मज्ञ इति विख्यात एष राजा भृगूद्वह ॥
अतिक्रान्तश् च मर्यादां काव्यैतत् कथयामि ते ॥
शुक्र उवाच
धर्मज्ञः सन् महाराज यो ऽधर्मम् अकृथाः प्रियम् ॥
तस्माज् जरा त्वाम् अचिराद् धर्षयिष्यति दुर्जया ॥

转写 (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
śrutvā tasyās tato vākyaṃ devayāny abravīd idam ||
rājan nādyeha vatsyāmi vipriyaṃ me kṛtaṃ tvayā ||
sahasotpatitāṃ śyāmāṃ dṛṣṭvā tāṃ sāśrulocanām ||
tvaritaṃ sakāśaṃ kāvyasya prasthitāṃ vyathitas tadā ||
anuvavrāja saṃbhrāntaḥ pṛṣṭhataḥ sāntvayan nṛpaḥ ||
nyavartata na caiva sma krodhasaṃraktalocanā ||
avibruvantī kiṃ cit tu rājānaṃ cārulocanā ||
acirād iva saṃprāptā kāvyasyośanaso 'ntikam ||
sā tu dṛṣṭvaiva pitaram abhivādyāgrataḥ sthitā ||
anantaraṃ yayātis tu pūjayām āsa bhārgavam ||
devayāny uvāca
adharmeṇa jito dharmaḥ pravṛttam adharottaram ||
śarmiṣṭhayātivṛttāsmi duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ ||
trayo 'syāṃ janitāḥ putrā rājñānena yayātinā ||
durbhagāyā mama dvau tu putrau tāta bravīmi te ||
dharmajña iti vikhyāta eṣa rājā bhṛgūdvaha ||
atikrāntaś ca maryādāṃ kāvyaitat kathayāmi te ||
śukra uvāca
dharmajñaḥ san mahārāja yo 'dharmam akṛthāḥ priyam ||
tasmāj jarā tvām acirād dharṣayiṣyati durjayā ||

逐字释义
梵语IAST释义
वैशंपायनः उवाच तस्याः वाक्यं श्रुत्वा देवयानी इदं अब्रवीत् राजन् त्वया मे विप्रियं कृतं अद्य इह न वत्स्यामिvaiśaṃpāyanaḥ uvāca tasyāḥ vākyaṃ śrutvā devayānī idaṃ abravīt rājan tvayā me vipriyaṃ kṛtaṃ adya iha na vatsyāmiVaishampayana said: hearing her words, Devayani said this: "O king, you have done something displeasing to me; I will not stay here any longer"
नृपः तां सहसा उत्पतितां श्यामां साश्रुलोचनां काव्यस्य सकाशं त्वरितं प्रस्थितां दृष्ट्वा व्यथितःnṛpaḥ tāṃ sahasā utpatitāṃ śyāmāṃ sāśrulocanāṃ kāvyasya sakāśaṃ tvaritaṃ prasthitāṃ dṛṣṭvā vyathitaḥThe king, seeing her leap up suddenly, dark-complexioned, with tearful eyes, hastening toward Kavya [Shukra], was troubled
संभ्रान्तः नृपः पृष्ठतः सान्त्वयन् अनुवव्राज क्रोधसंरक्तलोचना सा न न्यवर्ततsaṃbhrāntaḥ nṛpaḥ pṛṣṭhataḥ sāntvayan anuvavrāja krodhasaṃraktalocanā sā na nyavartataThe bewildered king, following behind and trying to console her, went after her; but she, her eyes red with anger, did not turn back
चारुलोचना राजानं किंचित् अविब्रुवन्ती अचिरात् इव उशनसः काव्यस्य अन्तिकं संप्राप्ताcārulocanā rājānaṃ kiṃcit avibruvantī acirāt iva uśanasaḥ kāvyasya antikaṃ saṃprāptāThe fair-eyed one, saying nothing to the king, soon reached the presence of Ushanas Kavya [Shukra]
सा पितरं दृष्ट्वा एव अभिवाद्य अग्रतः स्थिता अनन्तरं ययातिः भार्गवं पूजयाम् आसsā pitaraṃ dṛṣṭvā eva abhivādya agrataḥ sthitā anantaraṃ yayātiḥ bhārgavaṃ pūjayām āsaAs soon as she saw her father, she bowed and stood before him; after her, Yayati paid homage to the descendant of Bhrigu
देवयानी उवाच अधर्मेण धर्मः जितः अधरोत्तरं प्रवृत्तं वृषपर्वणः दुहित्रा शर्मिष्ठया अतिवृत्ता अस्मिdevayānī uvāca adharmeṇa dharmaḥ jitaḥ adharottaraṃ pravṛttaṃ vṛṣaparvaṇaḥ duhitrā śarmiṣṭhayā ativṛttā asmiDevayani said: "Dharma has been conquered by adharma; the world has been turned upside down; I have been surpassed [— humiliated] by Sharmishtha, daughter of Vrishaparvan"
अनेन ययातिना राज्ञा अस्यां त्रयः पुत्राः जनिताः तात दुर्भगायाः मम तु द्वौ पुत्रौ ते ब्रवीमिanena yayātinā rājñā asyāṃ trayaḥ putrāḥ janitāḥ tāta durbhagāyāḥ mama tu dvau putrau te bravīmi"By this king Yayati three sons have been born to her; but I, unfortunate one, have only two sons; father, this I tell you"
भृगूद्वह एषः राजा धर्मज्ञः इति विख्यातः मर्यादां अतिक्रान्तः च काव्य एतत् ते कथयामिbhṛgūdvaha eṣaḥ rājā dharmajñaḥ iti vikhyātaḥ maryādāṃ atikrāntaḥ ca kāvya etat te kathayāmi"O descendant of Bhrigu, this king is renowned as a knower of dharma, yet he has transgressed its bounds; o Kavya, this I relate to you"
शुक्रः उवाच महाराज धर्मज्ञः सन् यः त्वं प्रियं अधर्मं अकृथाः तस्मात् दुर्जया जरा त्वां अचिरात् धर्षयिष्यतिśukraḥ uvāca mahārāja dharmajñaḥ san yaḥ tvaṃ priyaṃ adharmaṃ akṛthāḥ tasmāt durjayā jarā tvāṃ acirāt dharṣayiṣyatiShukra said: "O great king, though a knower of dharma, you have committed an adharma pleasing to yourself; therefore unconquerable old age will soon overtake you"
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
तस्यास्tasyāsoriginal form "tasyās", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
देवयान्य्devayānyoriginal form "devayāny", added to complete the word-by-word coverage
अब्रवीद्abravīdoriginal form "abravīd", added to complete the word-by-word coverage
इदम्idamoriginal form "idam", added to complete the word-by-word coverage
नाद्येहnādyehaoriginal form "nādyeha", added to complete the word-by-word coverage
सहसोत्पतितांsahasotpatitāṃoriginal form "sahasotpatitāṃ", added to complete the word-by-word coverage
साश्रुलोचनाम्sāśrulocanāmoriginal form "sāśrulocanām", added to complete the word-by-word coverage
व्यथितस्vyathitasoriginal form "vyathitas", added to complete the word-by-word coverage
तदाtadāoriginal form "tadā", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
स्मsmaoriginal form "sma", added to complete the word-by-word coverage
किंkiṃoriginal form "kiṃ", added to complete the word-by-word coverage
चित्citoriginal form "cit", added to complete the word-by-word coverage
अचिराद्acirādoriginal form "acirād", added to complete the word-by-word coverage
काव्यस्योशनसोkāvyasyośanasooriginal form "kāvyasyośanaso", added to complete the word-by-word coverage
ऽन्तिकम्'ntikamoriginal form "'ntikam", added to complete the word-by-word coverage
तुtuoriginal form "tu", added to complete the word-by-word coverage
दृष्ट्वैवdṛṣṭvaivaoriginal form "dṛṣṭvaiva", added to complete the word-by-word coverage
पितरम्pitaramoriginal form "pitaram", added to complete the word-by-word coverage
अभिवाद्याग्रतःabhivādyāgrataḥoriginal form "abhivādyāgrataḥ", added to complete the word-by-word coverage
ययातिस्yayātisoriginal form "yayātis", added to complete the word-by-word coverage
तुtuoriginal form "tu", added to complete the word-by-word coverage
भार्गवम्bhārgavamoriginal form "bhārgavam", added to complete the word-by-word coverage
देवयान्य्devayānyoriginal form "devayāny", added to complete the word-by-word coverage
जितोjitooriginal form "jito", added to complete the word-by-word coverage
प्रवृत्तम्pravṛttamoriginal form "pravṛttam", added to complete the word-by-word coverage
अधरोत्तरम्adharottaramoriginal form "adharottaram", added to complete the word-by-word coverage
शर्मिष्ठयातिवृत्तास्मिśarmiṣṭhayātivṛttāsmioriginal form "śarmiṣṭhayātivṛttāsmi", added to complete the word-by-word coverage
त्रयोtrayooriginal form "trayo", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्यां'syāṃoriginal form "'syāṃ", added to complete the word-by-word coverage
पुत्राputrāoriginal form "putrā", added to complete the word-by-word coverage
राज्ञानेनrājñānenaoriginal form "rājñānena", added to complete the word-by-word coverage
दुर्भगायाdurbhagāyāoriginal form "durbhagāyā", added to complete the word-by-word coverage
तुtuoriginal form "tu", added to complete the word-by-word coverage
धर्मज्ञdharmajñaoriginal form "dharmajña", added to complete the word-by-word coverage
विख्यातvikhyātaoriginal form "vikhyāta", added to complete the word-by-word coverage
एषeṣaoriginal form "eṣa", added to complete the word-by-word coverage
अतिक्रान्तश्atikrāntaśoriginal form "atikrāntaś", added to complete the word-by-word coverage
काव्यैतत्kāvyaitatoriginal form "kāvyaitat", added to complete the word-by-word coverage
शुक्रśukraoriginal form "śukra", added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form "yo", added to complete the word-by-word coverage
ऽधर्मम्'dharmamoriginal form "'dharmam", added to complete the word-by-word coverage
प्रियम्priyamoriginal form "priyam", added to complete the word-by-word coverage
तस्माज्tasmājoriginal form "tasmāj", added to complete the word-by-word coverage
त्वाम्tvāmoriginal form "tvām", added to complete the word-by-word coverage
अचिराद्acirādoriginal form "acirād", added to complete the word-by-word coverage
译文

Vaishampayana said: “Hearing her words, Devayani said this: ‘O king, you have done something displeasing to me; I will not stay here any longer.’ The king, seeing her leap up suddenly, dark-complexioned, with tearful eyes, hastening toward Kavya (Shukra), was troubled. The bewildered king, following behind and trying to console her, went after her; but she, her eyes red with anger, did not turn back. The fair-eyed one, saying nothing to the king, soon reached the presence of Ushanas Kavya (Shukra). As soon as she saw her father, she bowed and stood before him; after her, Yayati paid homage to the descendant of Bhrigu. Devayani said: ‘Dharma has been conquered by adharma; the world has been turned upside down; I have been surpassed [— humiliated] by Sharmishtha, daughter of Vrishaparvan. By this king Yayati three sons have been born to her; but I, unfortunate one, have only two sons; father, this I tell you. O descendant of Bhrigu, this king is renowned as a knower of dharma, yet he has transgressed its bounds; o Kavya, this I relate to you.’ Shukra said: ‘O great king, though a knower of dharma, you have committed an adharma pleasing to yourself; therefore unconquerable old age will soon overtake you.’”

版本

bcc83b2e7c9d · 发布于 2026年7月12日 15:49:51 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂