摩诃婆罗多
Bhīmasena-kālavāda-parva (Bhima on Time and Mortality)3.36.1-10
2933 / 15823
摩诃婆罗多 · 3.36.1-10
天城文

भीमसेन उवाच
संधिं कृत्वैव कालेन अन्तकेन पतत्रिणा ॥
अनन्तेनाप्रमेयेन स्रोतसा सर्वहारिणा ॥
प्रत्यक्षं मन्यसे कालं मर्त्यः सन् कालबन्धनः ॥
फेनधर्मा महाराज फलधर्मा तथैव च ॥
निमेषाद् अपि कौन्तेय यस्यायुर् अपचीयते ॥
सूच्येवाञ्जनचूर्णस्य किम् इति प्रतिपालयेत् ॥
यो नूनम् अमितायुः स्याद् अथ वापि प्रमाणवित् ॥
स कालं वै प्रतीक्षेत सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान् ॥
प्रतीक्षमाणान् कालो नः समा राजंस् त्रयोदश ॥
आयुषो ऽपचयं कृत्वा मरणायोपनेष्यति ॥
शरीरिणां हि मरणं शरीरे नित्यम् आश्रितम् ॥
प्राग् एव मरणात् तस्माद् राज्यायैव घटामहे ॥
यो न याति प्रसंख्यानम् अस्पष्टो भूमिवर्धनः ॥
अयातयित्वा वैराणि सो ऽवसीदति गौर् इव ॥
यो न यातयते वैरम् अल्पसत्त्वोद्यमः पुमान् ॥
अफलं तस्य जन्माहं मन्ये दुर्जातजायिनः ॥
हैरण्यौ भवतो बाहू श्रुतिर् भवति पार्थिव ॥
हत्वा द्विषन्तं संग्रामे भुक्त्वा बाह्वर्जितं वसु ॥
हत्वा चेत् पुरुषो राजन् निकर्तारम् अरिंदम ॥
अह्नाय नरकं गच्छेत् स्वर्गेणास्य स संमितः ॥

转写 (IAST)

bhīmasena uvāca
saṃdhiṃ kṛtvaiva kālena antakena patatriṇā ||
anantenāprameyena srotasā sarvahāriṇā ||
pratyakṣaṃ manyase kālaṃ martyaḥ san kālabandhanaḥ ||
phenadharmā mahārāja phaladharmā tathaiva ca ||
nimeṣād api kaunteya yasyāyur apacīyate ||
sūcyevāñjanacūrṇasya kim iti pratipālayet ||
yo nūnam amitāyuḥ syād atha vāpi pramāṇavit ||
sa kālaṃ vai pratīkṣeta sarvapratyakṣadarśivān ||
pratīkṣamāṇān kālo naḥ samā rājaṃs trayodaśa ||
āyuṣo 'pacayaṃ kṛtvā maraṇāyopaneṣyati ||
śarīriṇāṃ hi maraṇaṃ śarīre nityam āśritam ||
prāg eva maraṇāt tasmād rājyāyaiva ghaṭāmahe ||
yo na yāti prasaṃkhyānam aspaṣṭo bhūmivardhanaḥ ||
ayātayitvā vairāṇi so 'vasīdati gaur iva ||
yo na yātayate vairam alpasattvodyamaḥ pumān ||
aphalaṃ tasya janmāhaṃ manye durjātajāyinaḥ ||
hairaṇyau bhavato bāhū śrutir bhavati pārthiva ||
hatvā dviṣantaṃ saṃgrāme bhuktvā bāhvarjitaṃ vasu ||
hatvā cet puruṣo rājan nikartāram ariṃdama ||
ahnāya narakaṃ gacchet svargeṇāsya sa saṃmitaḥ ||

逐字释义
梵语IAST释义
भीमसेन उवाचbhīmasena uvācaBhimasena said
संधिम् कृत्वा एव कालेन अन्तकेन पतत्रिणा अनन्तेन अप्रमेयेन स्रोतसा सर्वहारिणाsaṃdhim kṛtvā eva kālena antakena patatriṇā anantena aprameyena srotasā sarvahāriṇāhaving made a pact with time — the winged ender, the boundless, immeasurable stream that carries away everything
प्रत्यक्षम् मन्यसे कालम् मर्त्यः सन् कालबन्धनः फेनधर्मा महाराज फलधर्मा तथा एव चpratyakṣam manyase kālam martyaḥ san kālabandhanaḥ phenadharmā mahārāja phaladharmā tathā eva cayou, being mortal and bound by time, consider time to be self-evident; yet you are of the nature of foam, O great king, and of the nature of fruit
निमेषात् अपि कौन्तेय यस्य आयुः अपचीयते सूच्या इव अञ्जनचूर्णस्य किम् इति प्रतिपालयेत्nimeṣāt api kaunteya yasya āyuḥ apacīyate sūcyā iva añjanacūrṇasya kim iti pratipālayetone whose life wanes even in an instant, like the antimony powder on a needle — why should such a one wait, O Kaunteya
यः नूनम् अमितायुः स्यात् अथ वा अपि प्रमाणवित् स कालम् वै प्रतीक्षेत सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान्yaḥ nūnam amitāyuḥ syāt atha vā api pramāṇavit sa kālam vai pratīkṣeta sarvapratyakṣadarśivānone who lived forever, or who knew the exact measure of his lifespan, seeing everything directly — such a one could afford to wait for time
प्रतीक्षमाणान् कालः नः समाः राजन् त्रयोदश आयुषः अपचयम् कृत्वा मरणाय उपनेष्यतिpratīkṣamāṇān kālaḥ naḥ samāḥ rājan trayodaśa āyuṣaḥ apacayam kṛtvā maraṇāya upaneṣyatiwhile we wait, time will, over thirteen years, O king, diminish our lives and bring us to death
शरीरिणाम् हि मरणम् शरीरे नित्यम् आश्रितम् प्राक् एव मरणात् तस्मात् राज्याय एव घटामहेśarīriṇām hi maraṇam śarīre nityam āśritam prāk eva maraṇāt tasmāt rājyāya eva ghaṭāmahedeath always dwells within the body of embodied beings; therefore, before death comes, let us strive for the kingdom
यः न याति प्रसंख्यानम् अस्पष्टः भूमिवर्धनः अयातयित्वा वैराणि सः अवसीदति गौः इवyaḥ na yāti prasaṃkhyānam aspaṣṭaḥ bhūmivardhanaḥ ayātayitvā vairāṇi saḥ avasīdati gauḥ ivaone who does not come to a decisive reckoning, who remains obscure though he increases the land, and who leaves enmity unresolved, sinks down like a cow
यः न यातयते वैरम् अल्पसत्त्वोद्यमः पुमान् अफलम् तस्य जन्म अहम् मन्ये दुर्जातजायिनःyaḥ na yātayate vairam alpasattvodyamaḥ pumān aphalam tasya janma aham manye durjātajāyinaḥone of little fortitude and effort, who does not carry enmity through to its end — the birth of such a wretchedly born man I consider fruitless
हैरण्यौ भवतः बाहू श्रुतिः भवति पार्थिव हत्वा द्विषन्तम् संग्रामे भुक्त्वा बाह्वर्जितम् वसुhairaṇyau bhavataḥ bāhū śrutiḥ bhavati pārthiva hatvā dviṣantam saṃgrāme bhuktvā bāhvarjitam vasuyour arms become golden, so runs the saying, O king, when, having slain the enemy in battle, you enjoy the wealth won by your own arms
हत्वा चेत् पुरुषः राजन् निकर्तारम् अरिंदम अह्नाय नरकम् गच्छेत् स्वर्गेण अस्य स संमितःhatvā cet puruṣaḥ rājan nikartāram ariṃdama ahnāya narakam gacchet svargeṇa asya sa saṃmitaḥif a man, O king, having slain a deceiver, were to go straight to hell, that hell would be equal to heaven for him, O destroyer of enemies
संधिंsaṃdhiṃoriginal form "saṃdhiṃ", added to complete the word-by-word coverage
कृत्वैवkṛtvaivaoriginal form "kṛtvaiva", added to complete the word-by-word coverage
अनन्तेनाप्रमेयेनanantenāprameyenaoriginal form "anantenāprameyena", added to complete the word-by-word coverage
प्रत्यक्षंpratyakṣaṃoriginal form "pratyakṣaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कालंkālaṃoriginal form "kālaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तथैवtathaivaoriginal form "tathaiva", added to complete the word-by-word coverage
निमेषाद्nimeṣādoriginal form "nimeṣād", added to complete the word-by-word coverage
यस्यायुर्yasyāyuroriginal form "yasyāyur", added to complete the word-by-word coverage
सूच्येवाञ्जनचूर्णस्यsūcyevāñjanacūrṇasyaoriginal form "sūcyevāñjanacūrṇasya", added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form "yo", added to complete the word-by-word coverage
स्याद्syādoriginal form "syād", added to complete the word-by-word coverage
वापिvāpioriginal form "vāpi", added to complete the word-by-word coverage
कालंkālaṃoriginal form "kālaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कालोkālooriginal form "kālo", added to complete the word-by-word coverage
समाsamāoriginal form "samā", added to complete the word-by-word coverage
राजंस्rājaṃsoriginal form "rājaṃs", added to complete the word-by-word coverage
आयुषोāyuṣooriginal form "āyuṣo", added to complete the word-by-word coverage
ऽपचयं'pacayaṃoriginal form "'pacayaṃ", added to complete the word-by-word coverage
मरणायोपनेष्यतिmaraṇāyopaneṣyatioriginal form "maraṇāyopaneṣyati", added to complete the word-by-word coverage
शरीरिणांśarīriṇāṃoriginal form "śarīriṇāṃ", added to complete the word-by-word coverage
मरणंmaraṇaṃoriginal form "maraṇaṃ", added to complete the word-by-word coverage
प्राग्prāgoriginal form "prāg", added to complete the word-by-word coverage
तस्माद्tasmādoriginal form "tasmād", added to complete the word-by-word coverage
राज्यायैवrājyāyaivaoriginal form "rājyāyaiva", added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form "yo", added to complete the word-by-word coverage
अस्पष्टोaspaṣṭooriginal form "aspaṣṭo", added to complete the word-by-word coverage
सोsooriginal form "so", added to complete the word-by-word coverage
ऽवसीदति'vasīdatioriginal form "'vasīdati", added to complete the word-by-word coverage
गौर्gauroriginal form "gaur", added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form "yo", added to complete the word-by-word coverage
अफलंaphalaṃoriginal form "aphalaṃ", added to complete the word-by-word coverage
जन्माहंjanmāhaṃoriginal form "janmāhaṃ", added to complete the word-by-word coverage
भवतोbhavatooriginal form "bhavato", added to complete the word-by-word coverage
श्रुतिर्śrutiroriginal form "śrutir", added to complete the word-by-word coverage
द्विषन्तंdviṣantaṃoriginal form "dviṣantaṃ", added to complete the word-by-word coverage
बाह्वर्जितंbāhvarjitaṃoriginal form "bāhvarjitaṃ", added to complete the word-by-word coverage
पुरुषोpuruṣooriginal form "puruṣo", added to complete the word-by-word coverage
नरकंnarakaṃoriginal form "narakaṃ", added to complete the word-by-word coverage
स्वर्गेणास्यsvargeṇāsyaoriginal form "svargeṇāsya", added to complete the word-by-word coverage
译文

Bhimasena said: 'You seem to have made a pact with time — the winged ender, the boundless stream that carries away everything. But you are mortal, bound by time, as fragile as foam and as fruit. Life wanes with every passing instant, like antimony powder on a needle; why wait? One could afford to wait only if he lived forever or knew the exact measure of his life. After thirteen years of waiting, time will bring us to death. So we must strive for the kingdom before death, which dwells within the body, arrives. Whoever leaves enmity unresolved sinks down like a cow; his birth is fruitless. Even if the slayer of a deceiver were to go to hell, such a hell would be equal to heaven.'

版本

354085f7e3fe · 发布于 2026年7月16日 16:58:02 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂