摩诃婆罗多 3.67.1-7

天城文

दमयन्त्य् उवाच
मां चेद् इच्छसि जीवन्तीं मातः सत्यं ब्रवीमि ते ॥
नरवीरस्य वै तस्य नलस्यानयने यत ॥
बृहदश्व उवाच
दमयन्त्या तथोक्ता तु सा देवी भृशदुःखिता ॥
बाष्पेण पिहिता राजन् नोत्तरं किं चिद् अब्रवीत् ॥
तदवस्थां तु तां दृष्ट्वा सर्वम् अन्तःपुरं तदा ॥
हाहाभूतम् अतीवासीद् भृशं च प्ररुरोद ह ॥
ततो भीमं महाराज भार्या वचनम् अब्रवीत् ॥
दमयन्ती तव सुता भर्तारम् अनुशोचति ॥
अपकृष्य च लज्जां मां स्वयम् उक्तवती नृप ॥
प्रयतन्तु तव प्रेष्याः पुण्यश्लोकस्य दर्शने ॥
तया प्रचोदितो राजा ब्राह्मणान् वशवर्तिनः ॥
प्रास्थापयद् दिशः सर्वा यतध्वं नलदर्शने ॥
ततो विदर्भाधिपतेर् नियोगाद् ब्राह्मणर्षभाः ॥
दमयन्तीम् अथो दृष्ट्वा प्रस्थिताः स्मेत्य् अथाब्रुवन् ॥

转写 (IAST)

damayanty uvāca
māṃ ced icchasi jīvantīṃ mātaḥ satyaṃ bravīmi te ||
naravīrasya vai tasya nalasyānayane yata ||
bṛhadaśva uvāca
damayantyā tathoktā tu sā devī bhṛśaduḥkhitā ||
bāṣpeṇa pihitā rājan nottaraṃ kiṃ cid abravīt ||
tadavasthāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā sarvam antaḥpuraṃ tadā ||
hāhābhūtam atīvāsīd bhṛśaṃ ca praruroda ha ||
tato bhīmaṃ mahārāja bhāryā vacanam abravīt ||
damayantī tava sutā bhartāram anuśocati ||
apakṛṣya ca lajjāṃ māṃ svayam uktavatī nṛpa ||
prayatantu tava preṣyāḥ puṇyaślokasya darśane ||
tayā pracodito rājā brāhmaṇān vaśavartinaḥ ||
prāsthāpayad diśaḥ sarvā yatadhvaṃ naladarśane ||
tato vidarbhādhipater niyogād brāhmaṇarṣabhāḥ ||
damayantīm atho dṛṣṭvā prasthitāḥ smety athābruvan ||

逐字释义

梵语IAST释义

दमयन्त्य् उवाच मां चेद् इच्छसि जीवन्तीं मातः सत्यं ब्रवीमि ते ॥ नरवीरस्य वै तस्य नलस्यानयने यत ॥ बृहदश्व उवाच दमयन्त्या तथोक्ता तु सा देवी भृशदुःखिता ॥ बाष्पेण पिहिता राजन् नोत्तरं किं चिद् अब्रवीत् ॥ तदवस्थां तु तां दृष्ट्वा सर्वम् अन्तःपुरं तदा ॥ हाहाभूतम् अतीवासीद् भृशं च प्ररुरोद ह ॥ ततो भीमं महाराज भार्या वचनम् अब्रवीत् ॥ दमयन्ती तव सुता भर्तारम् अनुशोचति ॥ अपकृष्य च लज्जां मां स्वयम् उक्तवती नृप ॥ प्रयतन्तु तव प्रेष्याः पुण्यश्लोकस्य दर्शने ॥ तया प्रचोदितो राजा ब्राह्मणान् वशवर्तिनः ॥ प्रास्थापयद् दिशः सर्वा यतध्वं नलदर्शने ॥ ततो विदर्भाधिपतेर् नियोगाद् ब्राह्मणर्षभाः ॥ दमयन्तीम् अथो दृष्ट्वा प्रस्थिताः स्मेत्य् अथाब्रुवन् ॥damayanty uvāca māṃ ced icchasi jīvantīṃ mātaḥ satyaṃ bravīmi te || naravīrasya vai tasya nalasyānayane yata || bṛhadaśva uvāca damayantyā tathoktā tu sā devī bhṛśaduḥkhitā || bāṣpeṇa pihitā rājan nottaraṃ kiṃ cid abravīt || tadavasthāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā sarvam antaḥpuraṃ tadā || hāhābhūtam atīvāsīd bhṛśaṃ ca praruroda ha || tato bhīmaṃ mahārāja bhāryā vacanam abravīt || damayantī tava sutā bhartāram anuśocati || apakṛṣya ca lajjāṃ māṃ svayam uktavatī nṛpa || prayatantu tava preṣyāḥ puṇyaślokasya darśane || tayā pracodito rājā brāhmaṇān vaśavartinaḥ || prāsthāpayad diśaḥ sarvā yatadhvaṃ naladarśane || tato vidarbhādhipater niyogād brāhmaṇarṣabhāḥ || damayantīm atho dṛṣṭvā prasthitāḥ smety athābruvan ||Damayantī tells her mother that if she wants her daughter to live, Nala must be sought; the mother weeps, the whole palace grieves, then she speaks to Bhīma, and he sends brāhmaṇas in every direction to seek Puṇyaśloka.

译文

Damayantī said: "Mother, if you wish me to live, I tell you the truth: strive to bring back that hero, Nala." Hearing this, the queen was struck with deep sorrow; tears choked her voice, and she said nothing in reply. Seeing Damayantī in such a state, the whole inner palace broke into lamentation. Then the queen spoke to King Bhīma: "Your daughter Damayantī grieves for her husband. Casting aside shame, she herself told me: let your servants strive to find Puṇyaśloka." Urged on by her, the king sent forth obedient brāhmaṇas in every direction: "Strive to see Nala." Before setting out, the foremost of the brāhmaṇas came to Damayantī and said, "We are departing."

注释

Damayantī no longer waits passively. Fidelity turns into a strategy of search: she sets the royal household itself into motion.

版本

2001f34f392b · 发布于 2026年7月16日 16:58:37 UTC

可用语言RUEN