摩诃婆罗多 3.221.1-25

天城文

मार्कण्डेय उवाच
यदाभिषिक्तो भगवान् सेनापत्येन पावकिः ॥
तदा संप्रस्थितः श्रीमान् हृष्टो भद्रवटं हरः ॥
रथेनादित्यवर्णेन पार्वत्या सहितः प्रभुः ॥
सहस्रं तस्य सिंहानां तस्मिन् युक्तं रथोत्तमे ॥
उत्पपात दिवं शुभ्रं कालेनाभिप्रचोदितः ॥
ते पिबन्त इवाकाशं त्रासयन्तश् चराचरान् ॥
सिंहा नभस्य् अगच्छन्त नदन्तश् चारुकेसराः ॥
तस्मिन् रथे पशुपतिः स्थितो भात्य् उमया सह ॥
विद्युता सहितः सूर्यः सेन्द्रचापे घने यथा ॥
अग्रतस् तस्य भगवान् धनेशो गुह्यकैः सह ॥
आस्थाय रुचिरं याति पुष्पकं नरवाहनः ॥
ऐरावतं समास्थाय शक्रश् चापि सुरैः सह ॥
पृष्ठतो ऽनुययौ यान्तं वरदं वृषभध्वजम् ॥
जम्भकैर् यक्षरक्षोभिः स्रग्विभिः समलंकृतः ॥
यात्य् अमोघो महायक्षो दक्षिणं पक्षम् आस्थितः ॥
तस्य दक्षिणतो देवा मरुतश् चित्रयोधिनः ॥
गच्छन्ति वसुभिः सार्धं रुद्रैश् च सह संगताः ॥
यमश् च मृत्युना सार्धं सर्वतः परिवारितः ॥
घोरैर् व्याधिशतैर् याति घोररूपवपुस् तथा ॥
यमस्य पृष्ठतश् चैव घोरस् त्रिशिखरः शितः ॥
विजयो नाम रुद्रस्य याति शूलः स्वलंकृतः ॥
तम् उग्रपाशो वरुणो भगवान् सलिलेश्वरः ॥
परिवार्य शनैर् याति यादोभिर् विविधैर् वृतः ॥
पृष्ठतो विजयस्यापि याति रुद्रस्य पट्टिशः ॥
गदामुसलशक्त्याद्यैर् वृतः प्रहरणोत्तमैः ॥
पट्टिशं त्व् अन्वगाद् राजंश् छत्रं रौद्रं महाप्रभम् ॥
कमण्डलुश् चाप्य् अनु तं महर्षिगणसंवृतः ॥
तस्य दक्षिणतो भाति दण्डो गच्छञ् श्रिया वृतः ॥
भृग्वङ्गिरोभिः सहितो देवैश् चाप्य् अभिपूजितः ॥
एषां तु पृष्ठतो रुद्रो विमले स्यन्दने स्थितः ॥
याति संहर्षयन् सर्वांस् तेजसा त्रिदिवौकसः ॥
ऋषयश् चैव देवाश् च गन्धर्वा भुजगास् तथा ॥
नद्यो नदा द्रुमाश् चैव तथैवाप्सरसां गणाः ॥
नक्षत्राणि ग्रहाश् चैव देवानां शिशवश् च ये ॥
स्त्रियश् च विविधाकारा यान्ति रुद्रस्य पृष्ठतः ॥
सृजन्त्यः पुष्पवर्षाणि चारुरूपा वराङ्गनाः ॥
पर्जन्यश् चाप्य् अनुययौ नमस्कृत्य पिनाकिनम् ॥
छत्रं तु पाण्डुरं सोमस् तस्य मूर्धन्य् अधारयत् ॥
चामरे चापि वायुश् च गृहीत्वाग्निश् च विष्ठितौ ॥
शक्रश् च पृष्ठतस् तस्य याति राजञ् श्रिया वृतः ॥
सह राजर्षिभिः सर्वैः स्तुवानो वृषकेतनम् ॥
गौरी विद्याथ गान्धारी केशिनी मित्रसाह्वया ॥
सावित्र्या सह सर्वास् ताः पार्वत्या यान्ति पृष्ठतः ॥
तत्र विद्यागणाः सर्वे ये के चित् कविभिः कृताः ॥
यस्य कुर्वन्ति वचनं सेन्द्रा देवाश् चमूमुखे ॥
स गृहीत्वा पताकां तु यात्य् अग्रे राक्षसो ग्रहः ॥
व्यापृतस् तु श्मशाने यो नित्यं रुद्रस्य वै सखा ॥
पिङ्गलो नाम यक्षेन्द्रो लोकस्यानन्ददायकः ॥
एभिः स सहितस् तत्र ययौ देवो यथासुखम् ॥
अग्रतः पृष्ठतश् चैव न हि तस्य गतिर् ध्रुवा ॥
रुद्रं सत्कर्मभिर् मर्त्याः पूजयन्तीह दैवतम् ॥
शिवम् इत्य् एव यं प्राहुर् ईशं रुद्रं पिनाकिनम् ॥
भावैस् तु विविधाकारैः पूजयन्ति महेश्वरम् ॥
देवसेनापतिस् त्व् एवं देवसेनाभिर् आवृतः ॥
अनुगच्छति देवेशं ब्रह्मण्यः कृत्तिकासुतः ॥

转写 (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
yadābhiṣikto bhagavān senāpatyena pāvakiḥ ||
tadā saṃprasthitaḥ śrīmān hṛṣṭo bhadravaṭaṃ haraḥ ||
rathenādityavarṇena pārvatyā sahitaḥ prabhuḥ ||
sahasraṃ tasya siṃhānāṃ tasmin yuktaṃ rathottame ||
utpapāta divaṃ śubhraṃ kālenābhipracoditaḥ ||
te pibanta ivākāśaṃ trāsayantaś carācarān ||
siṃhā nabhasy agacchanta nadantaś cārukesarāḥ ||
tasmin rathe paśupatiḥ sthito bhāty umayā saha ||
vidyutā sahitaḥ sūryaḥ sendracāpe ghane yathā ||
agratas tasya bhagavān dhaneśo guhyakaiḥ saha ||
āsthāya ruciraṃ yāti puṣpakaṃ naravāhanaḥ ||
airāvataṃ samāsthāya śakraś cāpi suraiḥ saha ||
pṛṣṭhato 'nuyayau yāntaṃ varadaṃ vṛṣabhadhvajam ||
jambhakair yakṣarakṣobhiḥ sragvibhiḥ samalaṃkṛtaḥ ||
yāty amogho mahāyakṣo dakṣiṇaṃ pakṣam āsthitaḥ ||
tasya dakṣiṇato devā marutaś citrayodhinaḥ ||
gacchanti vasubhiḥ sārdhaṃ rudraiś ca saha saṃgatāḥ ||
yamaś ca mṛtyunā sārdhaṃ sarvataḥ parivāritaḥ ||
ghorair vyādhiśatair yāti ghorarūpavapus tathā ||
yamasya pṛṣṭhataś caiva ghoras triśikharaḥ śitaḥ ||
vijayo nāma rudrasya yāti śūlaḥ svalaṃkṛtaḥ ||
tam ugrapāśo varuṇo bhagavān salileśvaraḥ ||
parivārya śanair yāti yādobhir vividhair vṛtaḥ ||
pṛṣṭhato vijayasyāpi yāti rudrasya paṭṭiśaḥ ||
gadāmusalaśaktyādyair vṛtaḥ praharaṇottamaiḥ ||
paṭṭiśaṃ tv anvagād rājaṃś chatraṃ raudraṃ mahāprabham ||
kamaṇḍaluś cāpy anu taṃ maharṣigaṇasaṃvṛtaḥ ||
tasya dakṣiṇato bhāti daṇḍo gacchañ śriyā vṛtaḥ ||
bhṛgvaṅgirobhiḥ sahito devaiś cāpy abhipūjitaḥ ||
eṣāṃ tu pṛṣṭhato rudro vimale syandane sthitaḥ ||
yāti saṃharṣayan sarvāṃs tejasā tridivaukasaḥ ||
ṛṣayaś caiva devāś ca gandharvā bhujagās tathā ||
nadyo nadā drumāś caiva tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ ||
nakṣatrāṇi grahāś caiva devānāṃ śiśavaś ca ye ||
striyaś ca vividhākārā yānti rudrasya pṛṣṭhataḥ ||
sṛjantyaḥ puṣpavarṣāṇi cārurūpā varāṅganāḥ ||
parjanyaś cāpy anuyayau namaskṛtya pinākinam ||
chatraṃ tu pāṇḍuraṃ somas tasya mūrdhany adhārayat ||
cāmare cāpi vāyuś ca gṛhītvāgniś ca viṣṭhitau ||
śakraś ca pṛṣṭhatas tasya yāti rājañ śriyā vṛtaḥ ||
saha rājarṣibhiḥ sarvaiḥ stuvāno vṛṣaketanam ||
gaurī vidyātha gāndhārī keśinī mitrasāhvayā ||
sāvitryā saha sarvās tāḥ pārvatyā yānti pṛṣṭhataḥ ||
tatra vidyāgaṇāḥ sarve ye ke cit kavibhiḥ kṛtāḥ ||
yasya kurvanti vacanaṃ sendrā devāś camūmukhe ||
sa gṛhītvā patākāṃ tu yāty agre rākṣaso grahaḥ ||
vyāpṛtas tu śmaśāne yo nityaṃ rudrasya vai sakhā ||
piṅgalo nāma yakṣendro lokasyānandadāyakaḥ ||
ebhiḥ sa sahitas tatra yayau devo yathāsukham ||
agrataḥ pṛṣṭhataś caiva na hi tasya gatir dhruvā ||
rudraṃ satkarmabhir martyāḥ pūjayantīha daivatam ||
śivam ity eva yaṃ prāhur īśaṃ rudraṃ pinākinam ||
bhāvais tu vividhākāraiḥ pūjayanti maheśvaram ||
devasenāpatis tv evaṃ devasenābhir āvṛtaḥ ||
anugacchati deveśaṃ brahmaṇyaḥ kṛttikāsutaḥ ||

逐字释义

梵语IAST释义

मार्कण्डेय उवाच यदाभिषिक्तो भगवान् सेनापत्येन पावकिः ॥ तदा संप्रस्थितः श्रीमान् हृष्टो भद्रवटं हरः ॥ रथेनादित्यवर्णेन पार्वत्या सहितः प्रभुः ॥ सहस्रं तस्य सिंहानां तस्मिन् युक्तं रथोत्तमे ॥ उत्पपात दिवं शुभ्रं कालेनाभिप्रचोदितः ॥ ते पिबन्त इवाकाशं त्रासयन्तश् चराचरान् ॥ सिंहा नभस्य् अगच्छन्त नदन्तश् चारुकेसराः ॥ तस्मिन् रथे पशुपतिः स्थितो भात्य् उमया सह ॥ विद्युता सहितः सूर्यः सेन्द्रचापे घने यथा ॥ अग्रतस् तस्य भगवान् धनेशो गुह्यकैः सह ॥ आस्थाय रुचिरं याति पुष्पकं नरवाहनः ॥ ऐरावतं समास्थाय शक्रश् चापि सुरैः सह ॥ पृष्ठतो ऽनुययौ यान्तं वरदं वृषभध्वजम् ॥ जम्भकैर् यक्षरक्षोभिः स्रग्विभिः समलंकृतः ॥ यात्य् अमोघो महायक्षो दक्षिणं पक्षम् आस्थितः ॥ तस्य दक्षिणतो देवा मरुतश् चित्रयोधिनः ॥ गच्छन्ति वसुभिः सार्धं रुद्रैश् च सह संगताः ॥ यमश् च मृत्युना सार्धं सर्वतः परिवारितः ॥ घोरैर् व्याधिशतैर् याति घोररूपवपुस् तथा ॥ यमस्य पृष्ठतश् चैव घोरस् त्रिशिखरः शितः ॥ विजयो नाम रुद्रस्य याति शूलः स्वलंकृतः ॥ तम् उग्रपाशो वरुणो भगवान् सलिलेश्वरः ॥ परिवार्य शनैर् याति यादोभिर् विविधैर् वृतः ॥ पृष्ठतो विजयस्यापि याति रुद्रस्य पट्टिशः ॥ गदामुसलशक्त्याद्यैर् वृतः प्रहरणोत्तमैः ॥ पट्टिशं त्व् अन्वगाद् राजंश् छत्रं रौद्रं महाप्रभम् ॥ कमण्डलुश् चाप्य् अनु तं महर्षिगणसंवृतः ॥ तस्य दक्षिणतो भाति दण्डो गच्छञ् श्रिया वृतः ॥ भृग्वङ्गिरोभिः सहितो देवैश् चाप्य् अभिपूजितः ॥ एषां तु पृष्ठतो रुद्रो विमले स्यन्दने स्थितः ॥ याति संहर्षयन् सर्वांस् तेजसा त्रिदिवौकसः ॥ ऋषयश् चैव देवाश् च गन्धर्वा भुजगास् तथा ॥ नद्यो नदा द्रुमाश् चैव तथैवाप्सरसां गणाः ॥ नक्षत्राणि ग्रहाश् चैव देवानां शिशवश् च ये ॥ स्त्रियश् च विविधाकारा यान्ति रुद्रस्य पृष्ठतः ॥ सृजन्त्यः पुष्पवर्षाणि चारुरूपा वराङ्गनाः ॥ पर्जन्यश् चाप्य् अनुययौ नमस्कृत्य पिनाकिनम् ॥ छत्रं तु पाण्डुरं सोमस् तस्य मूर्धन्य् अधारयत् ॥ चामरे चापि वायुश् च गृहीत्वाग्निश् च विष्ठितौ ॥ शक्रश् च पृष्ठतस् तस्य याति राजञ् श्रिया वृतः ॥ सह राजर्षिभिः सर्वैः स्तुवानो वृषकेतनम् ॥ गौरी विद्याथ गान्धारी केशिनी मित्रसाह्वया ॥ सावित्र्या सह सर्वास् ताः पार्वत्या यान्ति पृष्ठतः ॥ तत्र विद्यागणाः सर्वे ये के चित् कविभिः कृताः ॥ यस्य कुर्वन्ति वचनं सेन्द्रा देवाश् चमूमुखे ॥ स गृहीत्वा पताकां तु यात्य् अग्रे राक्षसो ग्रहः ॥ व्यापृतस् तु श्मशाने यो नित्यं रुद्रस्य वै सखा ॥ पिङ्गलो नाम यक्षेन्द्रो लोकस्यानन्ददायकः ॥ एभिः स सहितस् तत्र ययौ देवो यथासुखम् ॥ अग्रतः पृष्ठतश् चैव न हि तस्य गतिर् ध्रुवा ॥ रुद्रं सत्कर्मभिर् मर्त्याः पूजयन्तीह दैवतम् ॥ शिवम् इत्य् एव यं प्राहुर् ईशं रुद्रं पिनाकिनम् ॥ भावैस् तु विविधाकारैः पूजयन्ति महेश्वरम् ॥ देवसेनापतिस् त्व् एवं देवसेनाभिर् आवृतः ॥ अनुगच्छति देवेशं ब्रह्मण्यः कृत्तिकासुतः ॥mārkaṇḍeya uvāca yadābhiṣikto bhagavān senāpatyena pāvakiḥ || tadā saṃprasthitaḥ śrīmān hṛṣṭo bhadravaṭaṃ haraḥ || rathenādityavarṇena pārvatyā sahitaḥ prabhuḥ || sahasraṃ tasya siṃhānāṃ tasmin yuktaṃ rathottame || utpapāta divaṃ śubhraṃ kālenābhipracoditaḥ || te pibanta ivākāśaṃ trāsayantaś carācarān || siṃhā nabhasy agacchanta nadantaś cārukesarāḥ || tasmin rathe paśupatiḥ sthito bhāty umayā saha || vidyutā sahitaḥ sūryaḥ sendracāpe ghane yathā || agratas tasya bhagavān dhaneśo guhyakaiḥ saha || āsthāya ruciraṃ yāti puṣpakaṃ naravāhanaḥ || airāvataṃ samāsthāya śakraś cāpi suraiḥ saha || pṛṣṭhato 'nuyayau yāntaṃ varadaṃ vṛṣabhadhvajam || jambhakair yakṣarakṣobhiḥ sragvibhiḥ samalaṃkṛtaḥ || yāty amogho mahāyakṣo dakṣiṇaṃ pakṣam āsthitaḥ || tasya dakṣiṇato devā marutaś citrayodhinaḥ || gacchanti vasubhiḥ sārdhaṃ rudraiś ca saha saṃgatāḥ || yamaś ca mṛtyunā sārdhaṃ sarvataḥ parivāritaḥ || ghorair vyādhiśatair yāti ghorarūpavapus tathā || yamasya pṛṣṭhataś caiva ghoras triśikharaḥ śitaḥ || vijayo nāma rudrasya yāti śūlaḥ svalaṃkṛtaḥ || tam ugrapāśo varuṇo bhagavān salileśvaraḥ || parivārya śanair yāti yādobhir vividhair vṛtaḥ || pṛṣṭhato vijayasyāpi yāti rudrasya paṭṭiśaḥ || gadāmusalaśaktyādyair vṛtaḥ praharaṇottamaiḥ || paṭṭiśaṃ tv anvagād rājaṃś chatraṃ raudraṃ mahāprabham || kamaṇḍaluś cāpy anu taṃ maharṣigaṇasaṃvṛtaḥ || tasya dakṣiṇato bhāti daṇḍo gacchañ śriyā vṛtaḥ || bhṛgvaṅgirobhiḥ sahito devaiś cāpy abhipūjitaḥ || eṣāṃ tu pṛṣṭhato rudro vimale syandane sthitaḥ || yāti saṃharṣayan sarvāṃs tejasā tridivaukasaḥ || ṛṣayaś caiva devāś ca gandharvā bhujagās tathā || nadyo nadā drumāś caiva tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ || nakṣatrāṇi grahāś caiva devānāṃ śiśavaś ca ye || striyaś ca vividhākārā yānti rudrasya pṛṣṭhataḥ || sṛjantyaḥ puṣpavarṣāṇi cārurūpā varāṅganāḥ || parjanyaś cāpy anuyayau namaskṛtya pinākinam || chatraṃ tu pāṇḍuraṃ somas tasya mūrdhany adhārayat || cāmare cāpi vāyuś ca gṛhītvāgniś ca viṣṭhitau || śakraś ca pṛṣṭhatas tasya yāti rājañ śriyā vṛtaḥ || saha rājarṣibhiḥ sarvaiḥ stuvāno vṛṣaketanam || gaurī vidyātha gāndhārī keśinī mitrasāhvayā || sāvitryā saha sarvās tāḥ pārvatyā yānti pṛṣṭhataḥ || tatra vidyāgaṇāḥ sarve ye ke cit kavibhiḥ kṛtāḥ || yasya kurvanti vacanaṃ sendrā devāś camūmukhe || sa gṛhītvā patākāṃ tu yāty agre rākṣaso grahaḥ || vyāpṛtas tu śmaśāne yo nityaṃ rudrasya vai sakhā || piṅgalo nāma yakṣendro lokasyānandadāyakaḥ || ebhiḥ sa sahitas tatra yayau devo yathāsukham || agrataḥ pṛṣṭhataś caiva na hi tasya gatir dhruvā || rudraṃ satkarmabhir martyāḥ pūjayantīha daivatam || śivam ity eva yaṃ prāhur īśaṃ rudraṃ pinākinam || bhāvais tu vividhākāraiḥ pūjayanti maheśvaram || devasenāpatis tv evaṃ devasenābhir āvṛtaḥ || anugacchati deveśaṃ brahmaṇyaḥ kṛttikāsutaḥ ||Markandeya describes how, after Skanda's consecration, Hara together with Parvati travels to Bhadravata on a sun-colored chariot with a thousand lions; ahead and around him walk Kubera, Indra, the Yakshas, the Rakshasas, the Maruts, the Vasus, the Rudras, Yama, Varuna, Rudra's weapons, the seers, the gods, the gandharvas, the nagas, the rivers, the trees, the apsarases, the planets, Soma with the white parasol, Vayu and Agni with the chowries, Gauri, Savitri, and others; people honor Rudra with good deeds as Shiva, Isha, Rudra, and the Wielder of the Pinaka, while Skanda, surrounded by the hosts of the gods, follows the lord of the gods.

译文

Markandeya said: 'When the blessed son of Fire was consecrated as commander-in-chief, the radiant Hara set out for Bhadravata together with Parvati, upon a chariot the color of the sun. A thousand lions were yoked to that splendid celestial car; they soared into the sky as though drinking the very expanse, terrifying all that moves and all that does not move. In that chariot Pashupati shone together with Uma, like the sun with lightning in a cloud adorned by a rainbow. Ahead rode the lord of wealth upon Pushpaka, together with the guhyakas; behind followed Shakra upon Airavata. To the right walked the mighty yakshas and rakshasas, the Maruts together with the Vasus and Rudras, Yama with Death and the diseases, Varuna with the beings of the waters, the weapons of Rudra, the parasol, the water-pot and the staff, all surrounded by seers. Behind them Rudra himself, in a spotless chariot, delighted the dwellers of heaven with his splendor. Seers, gods, gandharvas, serpents, rivers, trees, apsarases, the lunar mansions and the planets, beautiful women scattering flowers along the way, Parjanya, Soma, Vayu, Agni, and Shakra together with the royal seers, all accompanied the Wielder of the Pinaka. Gauri, Vidya, Gandhari, Keshini, Mitra, and Savitri followed behind Parvati. All the branches of knowledge fashioned by the poets, and Pingala, the yaksha and friend of Rudra at the cremation grounds, walked in that retinue. People honor Rudra with good deeds as a deity, calling him Shiva, Isha, Rudra, and the Wielder of the Pinaka. Thus the commander of the gods, the pious son of the Krittikas, surrounded by the hosts of heaven, followed the lord of the gods.'

注释

Rudra's royal procession reveals the cosmos as service: gods, rivers, planets, weapons, and branches of knowledge each take their place around the supreme will.

版本

b196da033747 · 发布于 2026年7月16日 17:23:49 UTC

可用语言RUEN