摩诃婆罗多
Virata-dyuta-parva (The Game of Virata)4.63.43-54
3980 / 15823
摩诃婆罗多 · 4.63.43-54
天城文

विराट उवाच
बहुशः प्रतिषिद्धो ऽसि न च वाचं नियच्छसि ॥
नियन्ता चेन् न विद्येत न कश् चिद् धर्मम् आचरेत् ॥
वैशंपायन उवाच
ततः प्रकुपितो राजा तम् अक्षेणाहनद् भृशम् ॥
मुखे युधिष्ठिरं कोपान् नैवम् इत्य् एव भर्त्सयन् ॥
बलवत् प्रतिविद्धस्य नस्तः शोणितम् आगमत् ॥
तद् अप्राप्तं महीं पार्थः पाणिभ्यां प्रत्यगृह्णत ॥
अवैक्षत च धर्मात्मा द्रौपदीं पार्श्वतः स्थिताम् ॥
सा वेद तम् अभिप्रायं भर्तुश् चित्तवशानुगा ॥
पूरयित्वा च सौवर्णं पात्रं कांस्यम् अनिन्दिता ॥
तच् छोणितं प्रत्यगृह्णाद् यत् प्रसुस्राव पाण्डवात् ॥
अथोत्तरः शुभैर् गन्धैर् माल्यैश् च विविधैस् तथा ॥
अवकीर्यमाणः संहृष्टो नगरं स्वैरम् आगमत् ॥
सभाज्यमानः पौरैश् च स्त्रीभिर् जानपदैस् तथा ॥
आसाद्य भवनद्वारं पित्रे स प्रत्यहारयत् ॥
ततो द्वाःस्थः प्रविश्यैव विराटम् इदम् अब्रवीत् ॥
बृहन्नडासहायस् ते पुत्रो द्वार्य् उत्तरः स्थितः ॥
ततो हृष्टो मत्स्यराजः क्षत्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥
प्रवेश्यताम् उभौ तूर्णं दर्शनेप्सुर् अहं तयोः ॥
क्षत्तारं कुरुराजस् तु शनैः कर्ण उपाजपत् ॥
उत्तरः प्रविशत्व् एको न प्रवेश्या बृहन्नडा ॥
एतस्य हि महाबाहो व्रतम् एतत् समाहितम् ॥
यो ममाङ्गे व्रणं कुर्याच् छोणितं वापि दर्शयेत् ॥
अन्यत्र संग्रामगतान् न स जीवेद् असंशयम् ॥
न मृष्याद् भृशसंक्रुद्धो मां दृष्ट्वैव सशोणितम् ॥
विराटम् इह सामात्यं हन्यात् सबलवाहनम् ॥

转写 (IAST)

virāṭa uvāca
bahuśaḥ pratiṣiddho 'si na ca vācaṃ niyacchasi ||
niyantā cen na vidyeta na kaś cid dharmam ācaret ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ prakupito rājā tam akṣeṇāhanad bhṛśam ||
mukhe yudhiṣṭhiraṃ kopān naivam ity eva bhartsayan ||
balavat pratividdhasya nastaḥ śoṇitam āgamat ||
tad aprāptaṃ mahīṃ pārthaḥ pāṇibhyāṃ pratyagṛhṇata ||
avaikṣata ca dharmātmā draupadīṃ pārśvataḥ sthitām ||
sā veda tam abhiprāyaṃ bhartuś cittavaśānugā ||
pūrayitvā ca sauvarṇaṃ pātraṃ kāṃsyam aninditā ||
tac choṇitaṃ pratyagṛhṇād yat prasusrāva pāṇḍavāt ||
athottaraḥ śubhair gandhair mālyaiś ca vividhais tathā ||
avakīryamāṇaḥ saṃhṛṣṭo nagaraṃ svairam āgamat ||
sabhājyamānaḥ pauraiś ca strībhir jānapadais tathā ||
āsādya bhavanadvāraṃ pitre sa pratyahārayat ||
tato dvāḥsthaḥ praviśyaiva virāṭam idam abravīt ||
bṛhannaḍāsahāyas te putro dvāry uttaraḥ sthitaḥ ||
tato hṛṣṭo matsyarājaḥ kṣattāram idam abravīt ||
praveśyatām ubhau tūrṇaṃ darśanepsur ahaṃ tayoḥ ||
kṣattāraṃ kururājas tu śanaiḥ karṇa upājapat ||
uttaraḥ praviśatv eko na praveśyā bṛhannaḍā ||
etasya hi mahābāho vratam etat samāhitam ||
yo mamāṅge vraṇaṃ kuryāc choṇitaṃ vāpi darśayet ||
anyatra saṃgrāmagatān na sa jīved asaṃśayam ||
na mṛṣyād bhṛśasaṃkruddho māṃ dṛṣṭvaiva saśoṇitam ||
virāṭam iha sāmātyaṃ hanyāt sabalavāhanam ||

逐字释义
梵语IAST释义
विराटvirāṭaVirata
उवाचuvācasaid
बहुशःbahuśaḥmany times
प्रतिषिद्धोpratiṣiddhoform of pratiṣiddho
ऽसि'siyou are
nanot
caand
वाचंvācaṃspeech
नियच्छसिniyacchasiform of niyacchasi
नियन्ताniyantāform of niyantā
चेन्cenform of cen
nanot
विद्येतvidyetaform of vidyeta
nanot
कश्kaśwho?
चिद्cidor, either
धर्मम्dharmamdharma
आचरेत्ācaretform of ācaret
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
ततःtataḥthen, from there
प्रकुपितोprakupitoform of prakupito
राजाrājāking
तम्tamhim, that one
अक्षेणाहनद्akṣeṇāhanadto strike, to kill
भृशम्bhṛśamstrongly
मुखेmukheform of mukhe
युधिष्ठिरंyudhiṣṭhiraṃYudhishthira
कोपान्kopānform of kopān
नैवम्naivamform of naivam
इत्य्itythus, so
एवevaindeed, precisely
भर्त्सयन्bhartsayanform of bhartsayan
बलवत्balavatform of balavat
प्रतिविद्धस्यpratividdhasyaform of pratividdhasya
नस्तःnastaḥform of nastaḥ
शोणितम्śoṇitamblood
आगमत्āgamatcame
तद्tadthat
अप्राप्तंaprāptaṃform of aprāptaṃ
महींmahīṃform of mahīṃ
पार्थःpārthaḥPartha
पाणिभ्यांpāṇibhyāṃform of pāṇibhyāṃ
प्रत्यगृह्णतpratyagṛhṇataform of pratyagṛhṇata
अवैक्षतavaikṣataform of avaikṣata
caand
धर्मात्माdharmātmāform of dharmātmā
द्रौपदींdraupadīṃDraupadi
पार्श्वतःpārśvataḥform of pārśvataḥ
स्थिताम्sthitāmform of sthitām
साshe, this one
वेदvedaform of veda
तम्tamhim, that one
अभिप्रायंabhiprāyaṃform of abhiprāyaṃ
भर्तुश्bhartuśform of bhartuś
चित्तवशानुगाcittavaśānugāform of cittavaśānugā
पूरयित्वाpūrayitvāform of pūrayitvā
caand
सौवर्णंsauvarṇaṃform of sauvarṇaṃ
पात्रंpātraṃform of pātraṃ
कांस्यम्kāṃsyamform of kāṃsyam
अनिन्दिताaninditāflawless
तच्tacthis
छोणितंchoṇitaṃform of choṇitaṃ
प्रत्यगृह्णाद्pratyagṛhṇādform of pratyagṛhṇād
यत्yatwhat, which
प्रसुस्रावprasusrāvaform of prasusrāva
पाण्डवात्pāṇḍavātPandava
अथोत्तरःathottaraḥform of athottaraḥ
शुभैर्śubhairform of śubhair
गन्धैर्gandhairform of gandhair
माल्यैश्mālyaiśform of mālyaiś
caand
विविधैस्vividhaisform of vividhais
तथाtathāthus, likewise
अवकीर्यमाणःavakīryamāṇaḥform of avakīryamāṇaḥ
संहृष्टोsaṃhṛṣṭoform of saṃhṛṣṭo
नगरंnagaraṃcity
स्वैरम्svairamform of svairam
आगमत्āgamatcame
सभाज्यमानःsabhājyamānaḥform of sabhājyamānaḥ
पौरैश्pauraiśform of pauraiś
caand
स्त्रीभिर्strībhirwoman
जानपदैस्jānapadaisform of jānapadais
तथाtathāthus, likewise
आसाद्यāsādyahaving reached
भवनद्वारंbhavanadvāraṃform of bhavanadvāraṃ
पित्रेpitreform of pitre
sahe, this one
प्रत्यहारयत्pratyahārayatform of pratyahārayat
ततोtatothen, from there
द्वाःस्थःdvāḥsthaḥform of dvāḥsthaḥ
प्रविश्यैवpraviśyaivaform of praviśyaiva
विराटम्virāṭamVirata
इदम्idamthis
अब्रवीत्abravītsaid
बृहन्नडासहायस्bṛhannaḍāsahāyasBrihannada, to strike, to kill
तेtethey; to you
पुत्रोputroson
द्वार्य्dvāryform of dvāry
उत्तरःuttaraḥUttara
स्थितःsthitaḥstanding
ततोtatothen, from there
हृष्टोhṛṣṭoform of hṛṣṭo
मत्स्यराजःmatsyarājaḥMatsya, king
क्षत्तारम्kṣattāramform of kṣattāram
इदम्idamthis
अब्रवीत्abravītsaid
प्रवेश्यताम्praveśyatāmform of praveśyatām
उभौubhauboth
तूर्णंtūrṇaṃquickly
दर्शनेप्सुर्darśanepsurto see
अहंahaṃI
तयोःtayoḥform of tayoḥ
क्षत्तारंkṣattāraṃform of kṣattāraṃ
कुरुराजस्kururājasKuru, king
तुtuyet, but
शनैःśanaiḥform of śanaiḥ
कर्णkarṇaKarna
उपाजपत्upājapatfell
उत्तरःuttaraḥUttara
प्रविशत्व्praviśatvform of praviśatv
एकोekoone, alone
nanot
प्रवेश्याpraveśyāform of praveśyā
बृहन्नडाbṛhannaḍāBrihannada
एतस्यetasyaof this one
हिhiindeed
महाबाहोmahābāhogreat
व्रतम्vratamform of vratam
एतत्etatthis
समाहितम्samāhitamform of samāhitam
योyowho, which
ममाङ्गेmamāṅgeform of mamāṅge
व्रणंvraṇaṃform of vraṇaṃ
कुर्याच्kuryācform of kuryāc
छोणितंchoṇitaṃform of choṇitaṃ
वापिvāpior also
दर्शयेत्darśayetto see
अन्यत्रanyatraelsewhere
संग्रामगतान्saṃgrāmagatānbattle
nanot
sahe, this one
जीवेद्jīvedform of jīved
असंशयम्asaṃśayamform of asaṃśayam
nanot
मृष्याद्mṛṣyādform of mṛṣyād
भृशसंक्रुद्धोbhṛśasaṃkruddhoform of bhṛśasaṃkruddho
मांmāṃme
दृष्ट्वैवdṛṣṭvaivahaving seen indeed
सशोणितम्saśoṇitamblood
विराटम्virāṭamVirata
इहihahere
सामात्यंsāmātyaṃform of sāmātyaṃ
हन्यात्hanyātto strike, to kill
सबलवाहनम्sabalavāhanamchariot, mount, to strike, to kill
译文

Virata said: "You have been forbidden many times, yet you do not restrain your speech. If there were no one to restrain, no one at all would act according to dharma." Then the king, growing angry, struck Yudhishthira hard on the face with a die, rebuking him: "Not so!" Blood came forth from his sorely wounded face, but Partha caught it in his hands before it could touch the ground. Dharmaraja glanced at Draupadi, standing beside him; she, following her husband's thought, understood his intent. Filling a flawless golden vessel, she caught the blood that flowed from the Pandava. Meanwhile Uttara, showered with sweet fragrances and various garlands, entered the city joyfully. Honored by the townsfolk, the women, and the country folk, he came to the gate of the palace and asked that word be brought to his father. Then the gatekeeper went in and said to Virata: "Your son Uttara stands at the gate together with Brihannada." The joyful king of the Matsyas said to the chamberlain: "Let them both enter quickly; I wish to see them." But the king Kanka quietly said to the gatekeeper: "Let Uttara alone enter; Brihannada should not be let in. This mighty-armed hero has taken this solemn vow: whoever wounds my body or makes my blood be seen — unless it happen in battle — that one, without doubt, shall not live. Seeing me covered in blood, he will fly into terrible rage and will not forgive; he will slay Virata here, together with his ministers, his army, and his horses."

版本

7f65341edc67 · 发布于 2026年7月16日 18:42:56 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂