इदं धर्मरहस्यं च वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥
यद् ब्रूयात् तव भीष्मो वा धर्मज्ञो वा युधिष्ठिरः ॥
विदुरो वा तथा क्षत्ता कुन्ती वापि यशस्विनी ॥
तत् ते वक्ष्यामि तत्त्वेन तन् निबोध धनंजय ॥
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद् विद्यते परम् ॥
तत्त्वेनैतत् सुदुर्ज्ञेयं यस्य सत्यम् अनुष्ठितम् ॥
भवेत् सत्यम् अवक्तव्यं वक्तव्यम् अनृतं भवेत् ॥
सर्वस्वस्यापहारे तु वक्तव्यम् अनृतं भवेत् ॥
प्राणात्यये विवाहे च वक्तव्यम् अनृतं भवेत् ॥
यत्रानृतं भवेत् सत्यं सत्यं चाप्य् अनृतं भवेत् ॥
तादृशं पश्यते बालो यस्य सत्यम् अनुष्ठितम् ॥
सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवित् ॥
किम् आश्चर्यं कृतप्रज्ञः पुरुषो ऽपि सुदारुणः ॥
सुमहत् प्राप्नुयात् पुण्यं बलाको ऽन्धवधाद् इव ॥
किम् आश्चर्यं पुनर् मूढो धर्मकामो ऽप्य् अपण्डितः ॥
सुमहत् प्राप्नुयात् पापम् आपगाम् इव कौशिकः ॥
idaṃ dharmarahasyaṃ ca vakṣyāmi bharatarṣabha ||
yad brūyāt tava bhīṣmo vā dharmajño vā yudhiṣṭhiraḥ ||
viduro vā tathā kṣattā kuntī vāpi yaśasvinī ||
tat te vakṣyāmi tattvena tan nibodha dhanaṃjaya ||
satyasya vacanaṃ sādhu na satyād vidyate param ||
tattvenaitat sudurjñeyaṃ yasya satyam anuṣṭhitam ||
bhavet satyam avaktavyaṃ vaktavyam anṛtaṃ bhavet ||
sarvasvasyāpahāre tu vaktavyam anṛtaṃ bhavet ||
prāṇātyaye vivāhe ca vaktavyam anṛtaṃ bhavet ||
yatrānṛtaṃ bhavet satyaṃ satyaṃ cāpy anṛtaṃ bhavet ||
tādṛśaṃ paśyate bālo yasya satyam anuṣṭhitam ||
satyānṛte viniścitya tato bhavati dharmavit ||
kim āścaryaṃ kṛtaprajñaḥ puruṣo 'pi sudāruṇaḥ ||
sumahat prāpnuyāt puṇyaṃ balāko 'ndhavadhād iva ||
kim āścaryaṃ punar mūḍho dharmakāmo 'py apaṇḍitaḥ ||
sumahat prāpnuyāt pāpam āpagām iva kauśikaḥ ||
«Я скажу тебе эту тайну дхармы, о бык среди Бхаратов, то, что сказал бы тебе Бхишма, или знаток дхармы Юдхиштхира, или Видура-управитель, или даже славная Кунти. Я скажу тебе это как есть, внемли, Дхананджая. Говорить правду хорошо; нет ничего выше истины. Но для того, кто следует истине, это очень трудно понять в самой сути. Бывает, что правду не следует говорить, а неправду следует сказать. Когда отнимают всё имущество, иногда следует сказать неправду. При угрозе жизни и при браке может быть сказана неправда. Есть случаи, где неправда становится правдой, а правда — неправдой. Такую вещь видит незрелым образом тот, кто держится одной буквальной правды; лишь различив истину и ложь, человек становится знатоком дхармы. Неудивительно, что рассудительный человек, даже совершив нечто страшное, может обрести великое благочестие, как Балака от убийства слепого зверя. И неудивительно, что глупец, хотя и желает дхармы, может обрести великий грех, как Каушика у рек».
c0f41dbad84b · 发布于 2026年6月20日 07:07:15 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Кришна не отменяет правду; он показывает, что правда должна служить защите жизни и дхармы, а не превращаться в оружие слепого формализма. Здесь начинается одна из самых тонких этических сцен Карна-парвы.