ते तु कृत्वा महत् कर्म श्रान्ताश् च बलवद् रणे ॥
प्रसुप्ता वै सुविश्वस्ताः स्वसैन्यपरिवारिताः ॥
अथ प्रविश्य तद् वेश्म धृष्टद्युम्नस्य भारत ॥
पाञ्चाल्यं शयने द्रौणिर् अपश्यत् सुप्तम् अन्तिकात् ॥
क्षौमावदाते महति स्पर्ध्यास्तरणसंवृते ॥
माल्यप्रवरसंयुक्ते धूपैश् चूर्णैश् च वासिते ॥
तं शयानं महात्मानं विस्रब्धम् अकुतोभयम् ॥
प्राबोधयत पादेन शयनस्थं महीपते ॥
स बुद्ध्वा चरणस्पर्शम् उत्थाय रणदुर्मदः ॥
अभ्यजानद् अमेयात्मा द्रोणपुत्रं महारथम् ॥
तम् उत्पतन्तं शयनाद् अश्वत्थामा महाबलः ॥
केशेष्व् आलम्ब्य पाणिभ्यां निष्पिपेष महीतले ॥
स बलात् तेन निष्पिष्टः साध्वसेन च भारत ॥
निद्रया चैव पाञ्चाल्यो नाशकच् चेष्टितुं तदा ॥
तम् आक्रम्य तदा राजन् कण्ठे चोरसि चोभयोः ॥
नदन्तं विस्फुरन्तं च पशुमारम् अमारयत् ॥
तुदन् नखैस् तु स द्रौणिं नातिव्यक्तम् उदाहरत् ॥
आचार्यपुत्र शस्त्रेण जहि मा मा चिरं कृथाः ॥
त्वत्कृते सुकृतांल् लोकान् गच्छेयं द्विपदां वर ॥
तस्याव्यक्तां तु तां वाचं संश्रुत्य द्रौणिर् अब्रवीत् ॥
आचार्यघातिनां लोका न सन्ति कुलपांसन ॥
तस्माच् छस्त्रेण निधनं न त्वम् अर्हसि दुर्मते ॥
एवं ब्रुवाणस् तं वीरं सिंहो मत्तम् इव द्विपम् ॥
मर्मस्व् अभ्यवधीत् क्रुद्धः पादाष्ठीलैः सुदारुणैः ॥
तस्य वीरस्य शब्देन मार्यमाणस्य वेश्मनि ॥
अबुध्यन्त महाराज स्त्रियो ये चास्य रक्षिणः ॥
ते दृष्ट्वा वर्ष्मवन्तं तम् अतिमानुषविक्रमम् ॥
भूतम् एव व्यवस्यन्तो न स्म प्रव्याहरन् भयात् ॥
तं तु तेनाभ्युपायेन गमयित्वा यमक्षयम् ॥
अध्यतिष्ठत् स तेजस्वी रथं प्राप्य सुदर्शनम् ॥
te tu kṛtvā mahat karma śrāntāś ca balavad raṇe ||
prasuptā vai suviśvastāḥ svasainyaparivāritāḥ ||
atha praviśya tad veśma dhṛṣṭadyumnasya bhārata ||
pāñcālyaṃ śayane drauṇir apaśyat suptam antikāt ||
kṣaumāvadāte mahati spardhyāstaraṇasaṃvṛte ||
mālyapravarasaṃyukte dhūpaiś cūrṇaiś ca vāsite ||
taṃ śayānaṃ mahātmānaṃ visrabdham akutobhayam ||
prābodhayata pādena śayanasthaṃ mahīpate ||
sa buddhvā caraṇasparśam utthāya raṇadurmadaḥ ||
abhyajānad ameyātmā droṇaputraṃ mahāratham ||
tam utpatantaṃ śayanād aśvatthāmā mahābalaḥ ||
keśeṣv ālambya pāṇibhyāṃ niṣpipeṣa mahītale ||
sa balāt tena niṣpiṣṭaḥ sādhvasena ca bhārata ||
nidrayā caiva pāñcālyo nāśakac ceṣṭituṃ tadā ||
tam ākramya tadā rājan kaṇṭhe corasi cobhayoḥ ||
nadantaṃ visphurantaṃ ca paśumāram amārayat ||
tudan nakhais tu sa drauṇiṃ nātivyaktam udāharat ||
ācāryaputra śastreṇa jahi mā mā ciraṃ kṛthāḥ ||
tvatkṛte sukṛtāṃl lokān gaccheyaṃ dvipadāṃ vara ||
tasyāvyaktāṃ tu tāṃ vācaṃ saṃśrutya drauṇir abravīt ||
ācāryaghātināṃ lokā na santi kulapāṃsana ||
tasmāc chastreṇa nidhanaṃ na tvam arhasi durmate ||
evaṃ bruvāṇas taṃ vīraṃ siṃho mattam iva dvipam ||
marmasv abhyavadhīt kruddhaḥ pādāṣṭhīlaiḥ sudāruṇaiḥ ||
tasya vīrasya śabdena māryamāṇasya veśmani ||
abudhyanta mahārāja striyo ye cāsya rakṣiṇaḥ ||
te dṛṣṭvā varṣmavantaṃ tam atimānuṣavikramam ||
bhūtam eva vyavasyanto na sma pravyāharan bhayāt ||
taṃ tu tenābhyupāyena gamayitvā yamakṣayam ||
adhyatiṣṭhat sa tejasvī rathaṃ prāpya sudarśanam ||
Они, совершив великое дело и сильно устав в бою, глубоко спали без опаски, окружённые своим войском. Войдя в жилище Дхриштадьюмны, о Бхарата, Драуни увидел Панчалу спящим рядом на ложе: оно было большим, белым льняным, покрытым прекрасным покрывалом, украшенным лучшими гирляндами и благоухающим курениями и порошками. Лежащего великодушного героя, доверчивого и ничего не боявшегося, он разбудил ногой, о владыка земли. Почувствовав касание ноги, неукротимый в бою Дхриштадьюмна вскочил и узнал великого воина, сына Дроны. Когда тот поднимался с ложа, великосильный Ашваттхаман схватил его обеими руками за волосы и повалил на землю. Придавленный силой, страхом и сном, Панчала тогда не смог сопротивляться. Ашваттхаман наступил ему на горло и грудь и стал убивать его, кричащего и бьющегося, смертью животного. Царапая Драуни ногтями, Дхриштадьюмна едва произнёс: “Сын учителя, убей меня оружием, не мучь долго; благодаря тебе я достиг бы благих миров, о лучший из людей”. Услышав эти неясные слова, Драуни сказал: “Для убийц учителя нет миров, о позор рода; поэтому ты, дурноумный, не достоин смерти от оружия”. Говоря так, разгневанный он бил героя по уязвимым местам страшными пятками, как лев пьяного слона. От крика героя, которого убивали в шатре, проснулись женщины и его стражи, о великий царь. Увидев мощное тело и сверхчеловеческую доблесть Ашваттхамана, они решили, что это дух, и от страха не смогли произнести ни слова. Так отправив Дхриштадьюмну в обитель Ямы, сияющий Драуни взошёл на прекрасную колесницу».
56ca978f60ba · 发布于 2026年6月20日 12:26:14 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Смерть Дхриштадьюмны описана намеренно тяжело: он просит воинской смерти, а Ашваттхаман отказывает ему даже в этом. Возмездие здесь превращается в унижение достоинства врага, и потому показывает глубину падения мстителя.