तत्र दुर्योधनसखा भिक्षुरूपेण संवृतः ॥
सांख्यः शिखी त्रिदण्डी च धृष्टो विगतसाध्वसः ॥
वृतः सर्वैस् तदा विप्रैर् आशीर्वादविवक्षुभिः ॥
परंसहस्रै राजेन्द्र तपोनियमसंस्थितैः ॥
स दुष्टः पापम् आशंसन् पाण्डवानां महात्मनाम् ॥
अनामन्त्र्यैव तान् विप्रांस् तम् उवाच महीपतिम् ॥
इमे प्राहुर् द्विजाः सर्वे समारोप्य वचो मयि ॥
धिग् भवन्तं कुनृपतिं ज्ञातिघातिनम् अस्तु वै ॥
किं ते राज्येन कौन्तेय कृत्वेमं ज्ञातिसंक्षयम् ॥
घातयित्वा गुरूंश् चैव मृतं श्रेयो न जीवितम् ॥
इति ते वै द्विजाः श्रुत्वा तस्य घोरस्य रक्षसः ॥
विव्यथुश् चुक्रुशुश् चैव तस्य वाक्यप्रधर्षिताः ॥
ततस् ते ब्राह्मणाः सर्वे स च राजा युधिष्ठिरः ॥
व्रीडिताः परमोद्विग्नास् तूष्णीम् आसन् विशां पते ॥
युधिष्ठिर उवाच
प्रसीदन्तु भवन्तो मे प्रणतस्याभियाचतः ॥
प्रत्यापन्नं व्यसनिनं न मां धिक्कर्तुम् अर्हथ ॥
वैशंपायन उवाच
ततो राजन् ब्राह्मणास् ते सर्व एव विशां पते ॥
ऊचुर् नैतद् वचो ऽस्माकं श्रीर् अस्तु तव पार्थिव ॥
जज्ञुश् चैव महात्मानस् ततस् तं ज्ञानचक्षुषा ॥
ब्राह्मणा वेदविद्वांसस् तपोभिर् विमलीकृताः ॥
ब्राह्मणा ऊचुः
एष दुर्योधनसखा चार्वाको नाम राक्षसः ॥
परिव्राजकरूपेण हितं तस्य चिकीर्षति ॥
न वयं ब्रूम धर्मात्मन् व्येतु ते भयम् ईदृशम् ॥
उपतिष्ठतु कल्याणं भवन्तं भ्रातृभिः सह ॥
वैशंपायन उवाच
ततस् ते ब्राह्मणाः सर्वे हुंकारैः क्रोधमूर्छिताः ॥
निर्भर्त्सयन्तः शुचयो निजघ्नुः पापराक्षसम् ॥
स पपात विनिर्दग्धस् तेजसा ब्रह्मवादिनाम् ॥
महेन्द्राशनिनिर्दग्धः पादपो ऽङ्कुरवान् इव ॥
पूजिताश् च ययुर् विप्रा राजानम् अभिनन्द्य तम् ॥
राजा च हर्षम् आपेदे पाण्डवः ससुहृज्जनः ॥
tatra duryodhanasakhā bhikṣurūpeṇa saṃvṛtaḥ ||
sāṃkhyaḥ śikhī tridaṇḍī ca dhṛṣṭo vigatasādhvasaḥ ||
vṛtaḥ sarvais tadā viprair āśīrvādavivakṣubhiḥ ||
paraṃsahasrai rājendra taponiyamasaṃsthitaiḥ ||
sa duṣṭaḥ pāpam āśaṃsan pāṇḍavānāṃ mahātmanām ||
anāmantryaiva tān viprāṃs tam uvāca mahīpatim ||
ime prāhur dvijāḥ sarve samāropya vaco mayi ||
dhig bhavantaṃ kunṛpatiṃ jñātighātinam astu vai ||
kiṃ te rājyena kaunteya kṛtvemaṃ jñātisaṃkṣayam ||
ghātayitvā gurūṃś caiva mṛtaṃ śreyo na jīvitam ||
iti te vai dvijāḥ śrutvā tasya ghorasya rakṣasaḥ ||
vivyathuś cukruśuś caiva tasya vākyapradharṣitāḥ ||
tatas te brāhmaṇāḥ sarve sa ca rājā yudhiṣṭhiraḥ ||
vrīḍitāḥ paramodvignās tūṣṇīm āsan viśāṃ pate ||
yudhiṣṭhira uvāca
prasīdantu bhavanto me praṇatasyābhiyācataḥ ||
pratyāpannaṃ vyasaninaṃ na māṃ dhikkartum arhatha ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tato rājan brāhmaṇās te sarva eva viśāṃ pate ||
ūcur naitad vaco 'smākaṃ śrīr astu tava pārthiva ||
jajñuś caiva mahātmānas tatas taṃ jñānacakṣuṣā ||
brāhmaṇā vedavidvāṃsas tapobhir vimalīkṛtāḥ ||
brāhmaṇā ūcuḥ
eṣa duryodhanasakhā cārvāko nāma rākṣasaḥ ||
parivrājakarūpeṇa hitaṃ tasya cikīrṣati ||
na vayaṃ brūma dharmātman vyetu te bhayam īdṛśam ||
upatiṣṭhatu kalyāṇaṃ bhavantaṃ bhrātṛbhiḥ saha ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tatas te brāhmaṇāḥ sarve huṃkāraiḥ krodhamūrchitāḥ ||
nirbhartsayantaḥ śucayo nijaghnuḥ pāparākṣasam ||
sa papāta vinirdagdhas tejasā brahmavādinām ||
mahendrāśaninirdagdhaḥ pādapo 'ṅkuravān iva ||
pūjitāś ca yayur viprā rājānam abhinandya tam ||
rājā ca harṣam āpede pāṇḍavaḥ sasuhṛjjanaḥ ||
Там находился друг Дурьодханы, скрытый под видом нищего: наглый, бесстрашный, с внешними признаками санкхьяика, с хохлом и тридандина. Он стоял среди всех брахманов, желавших произнести благословения, среди многих тысяч, утверждённых в тапасе и дисциплине. Этот злой, желая вреда великодушным Пандавам, даже не обратившись к брахманам, сказал владыке земли: «Все эти дваждырождённые, возложив своё слово на меня, говорят: “Позор тебе, дурной царь, убийца родичей! Зачем тебе царство, Каунтея, после такого истребления рода? Погубив наставников, лучше умереть, чем жить”». Услышав слова этого страшного ракшаса, брахманы содрогнулись и закричали, оскорблённые его речью. Тогда все брахманы и царь Юдхиштхира, пристыженные и крайне встревоженные, замолчали. Юдхиштхира сказал: «Будьте милостивы ко мне, склонённому и просящему; я вернулся из бедствия и несчастен, не следует вам порицать меня». Тогда все брахманы сказали: «Это слово не наше. Да будет тебе благо, царь». Очищенные тапасом великодушные брахманы, знающие Веду, узнали его оком знания. Брахманы сказали: «Это друг Дурьодханы, ракшас по имени Чарвака. Он принял облик странствующего аскета и хочет помочь ему. Не мы это говорим, праведнодушный; пусть уйдёт твой страх. Пусть благополучие придёт к тебе вместе с братьями». Тогда все чистые брахманы, охваченные гневом, с возгласами «хуṃ» стали обличать злого ракшаса и сразили его. Он упал, полностью сожжённый силой говорящих о Брахмане, как дерево с побегами, сожжённое молнией Махендры. Почтённые брахманы, поздравив царя, ушли, а Пандав-царь вместе с друзьями обрёл радость.
361fd632cf7e · 发布于 2026年6月20日 16:55:19 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Чарвака говорит словами, которые похожи на внутреннюю боль Юдхиштхиры, но источник этих слов нечист. Стих показывает разницу между раскаянием, ведущим к дхарме, и обвинением, которое разрушает веру и долг.