कृत्स्ना मार्गगुणाश् चैव तथा भूमिगुणाश् च ह ॥
आत्मरक्षणम् आश्वासः स्पशानां चान्ववेक्षणम् ॥
कल्पना विविधाश् चापि नृनागरथवाजिनाम् ॥
व्यूहाश् च विविधाभिख्या विचित्रं युद्धकौशलम् ॥
उत्पाताश् च निपाताश् च सुयुद्धं सुपलायनम् ॥
शस्त्राणां पायनज्ञानं तथैव भरतर्षभ ॥
बलव्यसनमुक्तं च तथैव बलहर्षणम् ॥
पीडनास्कन्दकालश् च भयकालश् च पाण्डव ॥
तथा खातविधानं च योगसंचार एव च ॥
चौराटव्यबलैश् चोग्रैः परराष्ट्रस्य पीडनम् ॥
अग्निदैर् गरदैश् चैव प्रतिरूपकचारकैः ॥
श्रेणिमुख्योपजापेन वीरुधश् छेदनेन च ॥
दूषणेन च नागानाम् आशङ्काजननेन च ॥
आरोधनेन भक्तस्य पथश् चोपार्जनेन च ॥
सप्ताङ्गस्य च राज्यस्य ह्रासवृद्धिसमञ्जसम् ॥
दूतसामर्थ्ययोगश् च राष्ट्रस्य च विवर्धनम् ॥
अरिमध्यस्थमित्राणां सम्यक् चोक्तं प्रपञ्चनम् ॥
अवमर्दः प्रतीघातस् तथैव च बलीयसाम् ॥
व्यवहारः सुसूक्ष्मश् च तथा कण्टकशोधनम् ॥
शमो व्यायामयोगश् च योगो द्रव्यस्य संचयः ॥
अभृतानां च भरणं भृतानां चान्ववेक्षणम् ॥
अर्थकाले प्रदानं च व्यसनेष्व् अप्रसङ्गिता ॥
तथा राजगुणाश् चैव सेनापतिगुणाश् च ये ॥
कारणस्य च कर्तुश् च गुणदोषास् तथैव च ॥
दुष्टेङ्गितं च विविधं वृत्तिश् चैवानुजीविनाम् ॥
शङ्कितत्वं च सर्वस्य प्रमादस्य च वर्जनम् ॥
अलब्धलिप्सा लब्धस्य तथैव च विवर्धनम् ॥
प्रदानं च विवृद्धस्य पात्रेभ्यो विधिवत् तथा ॥
विसर्गो ऽर्थस्य धर्मार्थम् अर्थार्थं कामहेतुना ॥
चतुर्थो व्यसनाघाते तथैवात्रानुवर्णितः ॥
kṛtsnā mārgaguṇāś caiva tathā bhūmiguṇāś ca ha ||
ātmarakṣaṇam āśvāsaḥ spaśānāṃ cānvavekṣaṇam ||
kalpanā vividhāś cāpi nṛnāgarathavājinām ||
vyūhāś ca vividhābhikhyā vicitraṃ yuddhakauśalam ||
utpātāś ca nipātāś ca suyuddhaṃ supalāyanam ||
śastrāṇāṃ pāyanajñānaṃ tathaiva bharatarṣabha ||
balavyasanamuktaṃ ca tathaiva balaharṣaṇam ||
pīḍanāskandakālaś ca bhayakālaś ca pāṇḍava ||
tathā khātavidhānaṃ ca yogasaṃcāra eva ca ||
caurāṭavyabalaiś cograiḥ pararāṣṭrasya pīḍanam ||
agnidair garadaiś caiva pratirūpakacārakaiḥ ||
śreṇimukhyopajāpena vīrudhaś chedanena ca ||
dūṣaṇena ca nāgānām āśaṅkājananena ca ||
ārodhanena bhaktasya pathaś copārjanena ca ||
saptāṅgasya ca rājyasya hrāsavṛddhisamañjasam ||
dūtasāmarthyayogaś ca rāṣṭrasya ca vivardhanam ||
arimadhyasthamitrāṇāṃ samyak coktaṃ prapañcanam ||
avamardaḥ pratīghātas tathaiva ca balīyasām ||
vyavahāraḥ susūkṣmaś ca tathā kaṇṭakaśodhanam ||
śamo vyāyāmayogaś ca yogo dravyasya saṃcayaḥ ||
abhṛtānāṃ ca bharaṇaṃ bhṛtānāṃ cānvavekṣaṇam ||
arthakāle pradānaṃ ca vyasaneṣv aprasaṅgitā ||
tathā rājaguṇāś caiva senāpatiguṇāś ca ye ||
kāraṇasya ca kartuś ca guṇadoṣās tathaiva ca ||
duṣṭeṅgitaṃ ca vividhaṃ vṛttiś caivānujīvinām ||
śaṅkitatvaṃ ca sarvasya pramādasya ca varjanam ||
alabdhalipsā labdhasya tathaiva ca vivardhanam ||
pradānaṃ ca vivṛddhasya pātrebhyo vidhivat tathā ||
visargo 'rthasya dharmārtham arthārthaṃ kāmahetunā ||
caturtho vyasanāghāte tathaivātrānuvarṇitaḥ ||
Далее были описаны качества дорог и местности, самозащита, доверие, надзор за шпионами, построение людей, слонов, колесниц и коней, боевые строи и искусство войны. Были изложены знамения, правильная битва и правильное отступление, уход за оружием, избавление войска от бедствий и его воодушевление, время давления, нападения и страха, устройство рвов и перемещение отрядов. Описывались способы давления на чужое царство: через воров, лесные отряды, поджигателей, отравителей, замаскированных шпионов, подстрекательство глав общин, уничтожение посевов, повреждение слонов, порождение подозрений, перекрытие продовольствия и дорог. Были объяснены рост и упадок семичленного государства, сила послов, расширение страны, отношения с врагами, нейтральными и друзьями, подавление и отражение сильнейших, тонкое судопроизводство, очищение от преступников, накопление средств, содержание и надзор за служащими, своевременная выдача богатства, непривязанность в бедствиях, качества царя и военачальника, признаки злого намерения, поведение подчинённых, осторожность, избегание небрежности, приобретение неполученного, увеличение полученного и правильная раздача достойным».
0337f9961331 · 发布于 2026年6月21日 10:32:55 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Шастра Брахмы охватывает и войну, и суд, и финансы, и психологию управления. Смысл в том, что защита дхармы требует не только благих намерений, но и трезвого знания реальных механизмов власти.