दण्डनीत्या च सततं रक्षितं तं नरेश्वर ॥
नाधर्षयत् ततः कश् चिच् चारनित्याच् च दर्शनात् ॥
आत्मना करणैश् चैव समस्येह महीक्षितः ॥
को हेतुर् यद् वशे तिष्ठेल् लोको दैवाद् ऋते गुणात् ॥
विष्णोर् ललाटात् कमलं सौवर्णम् अभवत् तदा ॥
श्रीः संभूता यतो देवी पत्नी धर्मस्य धीमतः ॥
श्रियः सकाशाद् अर्थश् च जातो धर्मेण पाण्डव ॥
अथ धर्मस् तथैवार्थः श्रीश् च राज्ये प्रतिष्ठिता ॥
सुकृतस्य क्षयाच् चैव स्वर्लोकाद् एत्य मेदिनीम् ॥
पार्थिवो जायते तात दण्डनीतिवशानुगः ॥
महत्त्वेन च संयुक्तो वैष्णवेन नरो भुवि ॥
बुद्ध्या भवति संयुक्तो माहात्म्यं चाधिगच्छति ॥
स्थापनाम् अथ देवानां न कश् चिद् अतिवर्तते ॥
तिष्ठत्य् एकस्य च वशे तं चेद् अनुविधीयते ॥
शुभं हि कर्म राजेन्द्र शुभत्वायोपकल्पते ॥
तुल्यस्यैकस्य यस्यायं लोको वचसि तिष्ठति ॥
यो ह्य् अस्य मुखम् अद्राक्षीत् सोम्य सो ऽस्य वशानुगः ॥
सुभगं चार्थवन्तं च रूपवन्तं च पश्यति ॥
ततो जगति राजेन्द्र सततं शब्दितं बुधैः ॥
देवाश् च नरदेवाश् च तुल्या इति विशां पते ॥
एतत् ते सर्वम् आख्यातं महत्त्वं प्रति राजसु ॥
कार्त्स्न्येन भरतश्रेष्ठ किम् अन्यद् इह वर्तताम् ॥
daṇḍanītyā ca satataṃ rakṣitaṃ taṃ nareśvara ||
nādharṣayat tataḥ kaś cic cāranityāc ca darśanāt ||
ātmanā karaṇaiś caiva samasyeha mahīkṣitaḥ ||
ko hetur yad vaśe tiṣṭhel loko daivād ṛte guṇāt ||
viṣṇor lalāṭāt kamalaṃ sauvarṇam abhavat tadā ||
śrīḥ saṃbhūtā yato devī patnī dharmasya dhīmataḥ ||
śriyaḥ sakāśād arthaś ca jāto dharmeṇa pāṇḍava ||
atha dharmas tathaivārthaḥ śrīś ca rājye pratiṣṭhitā ||
sukṛtasya kṣayāc caiva svarlokād etya medinīm ||
pārthivo jāyate tāta daṇḍanītivaśānugaḥ ||
mahattvena ca saṃyukto vaiṣṇavena naro bhuvi ||
buddhyā bhavati saṃyukto māhātmyaṃ cādhigacchati ||
sthāpanām atha devānāṃ na kaś cid ativartate ||
tiṣṭhaty ekasya ca vaśe taṃ ced anuvidhīyate ||
śubhaṃ hi karma rājendra śubhatvāyopakalpate ||
tulyasyaikasya yasyāyaṃ loko vacasi tiṣṭhati ||
yo hy asya mukham adrākṣīt somya so 'sya vaśānugaḥ ||
subhagaṃ cārthavantaṃ ca rūpavantaṃ ca paśyati ||
tato jagati rājendra satataṃ śabditaṃ budhaiḥ ||
devāś ca naradevāś ca tulyā iti viśāṃ pate ||
etat te sarvam ākhyātaṃ mahattvaṃ prati rājasu ||
kārtsnyena bharataśreṣṭha kim anyad iha vartatām ||
Того царя, постоянно охраняемого данда-нити, никто больше не одолевал, потому что у него всегда были разведка и наблюдение. Какой иной причиной, кроме божественной санкции и качества, мир мог бы стоять во власти одного человека, равного другим телом и органами? Из лба Вишну тогда возник золотой лотос, и из него появилась богиня Шри, супруга мудрого Дхармы. От Шри с Дхармой родилась Артха, и затем Дхарма, Артха и Шри утвердились в царстве. Когда истощается заслуга небесного мира, человек рождается на земле царём, следуя власти данда-нити. Соединённый на земле с вайшнавским величием, он получает разум и достигает могущества. Установление богов никто не переступает; мир стоит во власти одного, когда следует ему. Благое действие ведёт к благому результату: мир повинуется слову одного, хотя он равен другим. Кто видит лицо такого царя, тот следует ему и видит его счастливым, богатым и прекрасным. Поэтому мудрые всегда говорят в мире, что боги и человеко-боги, то есть цари, равны. Так я полностью рассказал тебе о величии царей, лучший из Бхаратов. Что ещё сказать?»
3cd994773994 · 发布于 2026年6月21日 10:32:55 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Бхишма завершает: царь не божество по телу, но в законной царской функции действует установленная Вишну сила поддержания порядка. Поэтому власть должна быть понята как служение dharma, artha и Śrī, а не как личное превосходство.