摩诃婆罗多
The Tiger and the Jackal: Testing Appearances12.112.1-16
10449 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.112.1-16
天城文

युधिष्ठिर उवाच
असौम्याः सौम्यरूपेण सौम्याश् चासौम्यदर्शिनः ॥
ईदृशान् पुरुषांस् तात कथं विद्यामहे वयम् ॥
भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
व्याघ्रगोमायुसंवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥
पुरिकायां पुरि पुरा श्रीमत्यां पौरिको नृपः ॥
परहिंसारुचिः क्रूरो बभूव पुरुषाधमः ॥
स त्व् आयुषि परिक्षीणे जगामानीप्सितां गतिम् ॥
गोमायुत्वं च संप्राप्तो दूषितः पूर्वकर्मणा ॥
संस्मृत्य पूर्वजातिं स निर्वेदं परमं गतः ॥
न भक्षयति मांसानि परैर् उपहृतान्य् अपि ॥
अहिंस्रः सर्वभूतेषु सत्यवाक् सुदृढव्रतः ॥
चकार च यथाकामम् आहारं पतितैः फलैः ॥
श्मशाने तस्य चावासो गोमायोः संमतो ऽभवत् ॥
जन्मभूम्यनुरोधाच् च नान्यद् वासम् अरोचयत् ॥
तस्य शौचम् अमृष्यन्तः सर्वे ते सहजातयः ॥
चालयन्ति स्म तां बुद्धिं वचनैः प्रश्रयोत्तरैः ॥
वसन् पितृवने रौद्रे शौचं लप्सितुम् इच्छसि ॥
इयं विप्रतिपत्तिस् ते यदा त्वं पिशिताशनः ॥
तत्समो वा भवास्माभिर् भक्ष्यान् दास्यामहे वयम् ॥
भुङ्क्ष्व शौचं परित्यज्य यद् धि भुक्तं तद् अस्ति ते ॥
इति तेषां वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच समाहितः ॥
मधुरैः प्रश्रितैर् वाक्यैर् हेतुमद्भिर् अनिष्ठुरैः ॥
अप्रमाणं प्रसूतिर् मे शीलतः क्रियते कुलम् ॥
प्रार्थयिष्ये तु तत् कर्म येन विस्तीर्यते यशः ॥
श्मशाने यदि वासो मे समाधिर् मे निशाम्यताम् ॥
आत्मा फलति कर्माणि नाश्रमो धर्मलक्षणम् ॥
आश्रमे यो द्विजं हन्याद् गां वा दद्याद् अनाश्रमे ॥
किं नु तत् पातकं न स्यात् तद् वा दत्तं वृथा भवेत् ॥
भवन्तः सर्वलोभेन केवलं भक्षणे रताः ॥
अनुबन्धे तु ये दोषास् तान् न पश्यन्ति मोहिताः ॥
अप्रत्ययकृतां गर्ह्याम् अर्थापनयदूषिताम् ॥
इह चामुत्र चानिष्टां तस्माद् वृत्तिं न रोचये ॥

转写 (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
asaumyāḥ saumyarūpeṇa saumyāś cāsaumyadarśinaḥ ||
īdṛśān puruṣāṃs tāta kathaṃ vidyāmahe vayam ||
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
vyāghragomāyusaṃvādaṃ taṃ nibodha yudhiṣṭhira ||
purikāyāṃ puri purā śrīmatyāṃ pauriko nṛpaḥ ||
parahiṃsāruciḥ krūro babhūva puruṣādhamaḥ ||
sa tv āyuṣi parikṣīṇe jagāmānīpsitāṃ gatim ||
gomāyutvaṃ ca saṃprāpto dūṣitaḥ pūrvakarmaṇā ||
saṃsmṛtya pūrvajātiṃ sa nirvedaṃ paramaṃ gataḥ ||
na bhakṣayati māṃsāni parair upahṛtāny api ||
ahiṃsraḥ sarvabhūteṣu satyavāk sudṛḍhavrataḥ ||
cakāra ca yathākāmam āhāraṃ patitaiḥ phalaiḥ ||
śmaśāne tasya cāvāso gomāyoḥ saṃmato 'bhavat ||
janmabhūmyanurodhāc ca nānyad vāsam arocayat ||
tasya śaucam amṛṣyantaḥ sarve te sahajātayaḥ ||
cālayanti sma tāṃ buddhiṃ vacanaiḥ praśrayottaraiḥ ||
vasan pitṛvane raudre śaucaṃ lapsitum icchasi ||
iyaṃ vipratipattis te yadā tvaṃ piśitāśanaḥ ||
tatsamo vā bhavāsmābhir bhakṣyān dāsyāmahe vayam ||
bhuṅkṣva śaucaṃ parityajya yad dhi bhuktaṃ tad asti te ||
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā pratyuvāca samāhitaḥ ||
madhuraiḥ praśritair vākyair hetumadbhir aniṣṭhuraiḥ ||
apramāṇaṃ prasūtir me śīlataḥ kriyate kulam ||
prārthayiṣye tu tat karma yena vistīryate yaśaḥ ||
śmaśāne yadi vāso me samādhir me niśāmyatām ||
ātmā phalati karmāṇi nāśramo dharmalakṣaṇam ||
āśrame yo dvijaṃ hanyād gāṃ vā dadyād anāśrame ||
kiṃ nu tat pātakaṃ na syāt tad vā dattaṃ vṛthā bhavet ||
bhavantaḥ sarvalobhena kevalaṃ bhakṣaṇe ratāḥ ||
anubandhe tu ye doṣās tān na paśyanti mohitāḥ ||
apratyayakṛtāṃ garhyām arthāpanayadūṣitām ||
iha cāmutra cāniṣṭāṃ tasmād vṛttiṃ na rocaye ||

逐字释义
梵语IAST释义
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
असौम्याः सौम्य रूपेणasaumyāḥ saumya rūpeṇaнедобрые в добром облике; с мягким видом
सौम्याः च असौम्य दर्शिनःsaumyāḥ ca asaumya darśinaḥи добрые с недобрым видом; выглядящие сурово
ईदृशान् पुरुषान् तातīdṛśān puruṣān tātaтаких людей, отец; дед
कथम् विद्यामहे वयम्katham vidyāmahe vayamкак узнаем мы; распознаем
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
अत्र अपि उदाहरन्ति इमम्atra api udāharanti imamи здесь приводят этот; рассказывают
इतिहासम् पुरातनम्itihāsam purātanamдревний рассказ; старое предание
व्याघ्र गोमायु संवादम्vyāghra gomāyu saṃvādamбеседу тигра и шакала; разговор
तम् निबोध युधिष्ठिरtam nibodha yudhiṣṭhiraеё узнай, Юдхиштхира; выслушай
पुरिकायाम् पुरि पुराpurikāyām puri purāв городе Пурика прежде; некогда
श्रीमत्याम् पौरिकः नृपःśrīmatyām paurikaḥ nṛpaḥв прекрасном, царь Паурика; правитель
पर हिंसा रुचिः क्रूरःpara hiṃsā ruciḥ krūraḥлюбящий вред другим, жестокий; насилие
बभूव पुरुष अधमःbabhūva puruṣa adhamaḥбыл низшим человеком; плохим
सः तु आयुषि परिक्षीणेsaḥ tu āyuṣi parikṣīṇeон же, когда жизнь истощилась; закончилась
जगाम अनीप्सिताम् गतिम्jagāma anīpsitām gatimпошёл к нежеланной участи; дурному рождению
गोमायुत्वम् च संप्राप्तःgomāyutvam ca saṃprāptaḥи шакалью природу получил; рождение
दूषितः पूर्व कर्मणाdūṣitaḥ pūrva karmaṇāиспорченный прежним деянием; кармой
संस्मृत्य पूर्व जातिम् सःsaṃsmṛtya pūrva jātim saḥвспомнив прежнее рождение он; жизнь
निर्वेदम् परमम् गतःnirvedam paramam gataḥдостиг высшего отвращения; разочарования
न भक्षयति मांसानिna bhakṣayati māṃsāniне ел мяса; плоть
परैः उपहृतानि अपिparaiḥ upahṛtāni apiдаже принесённого другими; поднесённого
अहिंस्रः सर्व भूतेषुahiṃsraḥ sarva bhūteṣuневредящий всем существам; ненасильственный
सत्य वाक्satya vākправдивый речью; говорящий истину
सु दृढ व्रतःsu dṛḍha vrataḥс очень твёрдым обетом; решимостью
चकार च यथा कामम्cakāra ca yathā kāmamи делал по желанию; принимал
आहारम् पतितैः फलैःāhāram patitaiḥ phalaiḥпищу из упавших плодов; питание
श्मशाने तस्य च आवासःśmaśāne tasya ca āvāsaḥи жилище его в кремационном месте; кладбище
गोमायोः संमतः अभवत्gomāyoḥ saṃmataḥ abhavatшакалу было приятно; подходило
जन्म भूमि अनुरोधात् चjanma bhūmi anurodhāt caи из привязанности к месту рождения; земле
न अन्यत् वासम् अरोचयत्na anyat vāsam arocayatдругое жилище не нравилось; не желал
तस्य शौचम् अमृष्यन्तःtasya śaucam amṛṣyantaḥего чистоты не терпящие; завидуя
सर्वे ते सह जातयःsarve te saha jātayaḥвсе его сородичи; родившиеся вместе
चालयन्ति स्म ताम् बुद्धिम्cālayanti sma tām buddhimколебали тот разум; убеждение
वचनैः प्रश्रय उत्तरैःvacanaiḥ praśraya uttaraiḥсловами полными почтительности; вкрадчивыми
वसन् पितृ वने रौद्रेvasan pitṛ vane raudreживя в страшном месте предков; на кладбище
शौचम् लप्सितुम् इच्छसिśaucam lapsitum icchasiчистоту получить желаешь; стремишься
इयम् विप्रतिपत्तिः तेiyam vipratipattiḥ teэто твоё противоречие; несоответствие
यदा त्वम् पिशित अशनःyadā tvam piśita aśanaḥкогда ты пожиратель мяса; плотоядный
तत् समः वा भव अस्माभिःtat samaḥ vā bhava asmābhiḥили будь равным нам; одинаковым
भक्ष्यान् दास्यामहे वयम्bhakṣyān dāsyāmahe vayamмы дадим пищу; еду
भुङ्क्ष्व शौचम् परित्यज्यbhuṅkṣva śaucam parityajyaешь, оставив чистоту; отбросив
यत् हि भुक्तम्yat hi bhuktamведь что съедено; принято
तत् अस्ति तेtat asti teто есть твоё; принадлежит тебе
इति तेषाम् वचः श्रुत्वाiti teṣām vacaḥ śrutvāуслышав их речь; слова
प्रत्युवाच समाहितःpratyuvāca samāhitaḥответил собранный; сосредоточенный
मधुरैः प्रश्रितैः वाक्यैःmadhuraiḥ praśritaiḥ vākyaiḥсладкими, почтительными словами; речами
हेतुमद्भिः अनिष्ठुरैःhetumadbhiḥ aniṣṭhuraiḥразумными и нежестокими; не резкими
अप्रमाणम् प्रसूतिः मेapramāṇam prasūtiḥ meмоё рождение не мерило; не доказательство
शीलतः क्रियते कुलम्śīlataḥ kriyate kulamрод определяется нравом; поведением
प्रार्थयिष्ये तु तत् कर्मprārthayiṣye tu tat karmaя буду стремиться к тому делу; поступку
येन विस्तीर्यते यशःyena vistīryate yaśaḥкоторым расширяется слава; распространяется
श्मशाने यदि वासः मेśmaśāne yadi vāsaḥ meесли моё жилище на кладбище; в кремационном месте
समाधिः मे निशाम्यताम्samādhiḥ me niśāmyatāmмою собранность выслушайте; сосредоточение
आत्मा फलति कर्माणिātmā phalati karmāṇiсамость приносит плоды действий; человек
न आश्रमः धर्म लक्षणम्na āśramaḥ dharma lakṣaṇamне место жизни признак дхармы; ашрам
आश्रमे यः द्विजम् हन्यात्āśrame yaḥ dvijam hanyātкто в ашраме убьёт дваждырождённого; брахмана
गाम् वा दद्यात् अनाश्रमेgām vā dadyāt anāśrameили корову даст не в ашраме; вне обители
किम् नु तत् पातकम्kim nu tat pātakamразве тот грех; падение
न स्यात्na syātне будет; не станет
तत् वा दत्तम् वृथा भवेत्tat vā dattam vṛthā bhavetили тот дар стал бы напрасным; бесплодным
भवन्तः सर्व लोभेनbhavantaḥ sarva lobhenaвы из всякой алчности; полной жадности
केवलम् भक्षणे रताःkevalam bhakṣaṇe ratāḥтолько в еде радуетесь; пожирании
अनुबन्धे तु ये दोषाःanubandhe tu ye doṣāḥа какие последствия-пороки; следствия
तान् न पश्यन्ति मोहिताःtān na paśyanti mohitāḥих не видите, заблуждённые; ослеплённые
अप्रत्यय कृताम् गर्ह्याम्apratyaya kṛtām garhyāmсоздающую недоверие, порицаемую; постыдную
अर्थ अपनय दूषिताम्artha apanaya dūṣitāmиспорченную отнятием имущества; кражей
इह च अमुत्र च अनिष्टाम्iha ca amutra ca aniṣṭāmнежеланную здесь и там; в ином мире
तस्मात् वृत्तिम् न रोचयेtasmāt vṛttim na rocayeпоэтому образ жизни не одобряю; не люблю
译文

Юдхиштхира спросил: «Отец, как нам узнать таких людей: недобрые бывают в мягком облике, а добрые кажутся недобрыми?» Бхишма ответил: «И здесь приводят древний рассказ, беседу тигра и шакала; выслушай её, Юдхиштхира. Некогда в прекрасном городе Пурика жил царь Паурика, низший из людей: жестокий, любящий вредить другим. Когда его жизнь истощилась, он пришёл к нежеланной участи и, загрязнённый прежней кармой, родился шакалом. Вспомнив прежнее рождение, он глубоко разочаровался в прежнем пути: не ел мяса, даже принесённого другими, не вредил существам, говорил правду и держал твёрдый обет. Он питался только упавшими плодами. Жилище на кладбище было ему приятно из привязанности к месту рождения, и другого места он не желал. Но его сородичи не терпели его чистоты и вкрадчивыми словами пытались поколебать его разум: “Ты живёшь в страшном месте предков и хочешь обрести чистоту. Это противоречие: ведь ты пожиратель мяса. Будь таким, как мы, мы дадим тебе пищу; ешь, оставив чистоту: ведь твоё только то, что съедено”. Услышав их слова, собранный шакал ответил им сладко, почтительно, разумно и без резкости: “Моё рождение не мерило: род определяется нравом. Я буду стремиться к тому делу, которым распространяется слава. Если моё жилище на кладбище, выслушайте мою собранность: сам человек пожинает плоды поступков, а место жизни не является признаком дхармы. Если кто-то убьёт брахмана в ашраме или даст корову вне ашрама, разве убийство перестанет быть грехом или дар станет напрасным? Вы же, ослеплённые алчностью, радуетесь только еде и не видите последующих пороков. Я не принимаю образ жизни, который рождает недоверие, порицаем, испорчен отнятием чужого имущества и нежелателен и здесь, и в ином мире”».

版本

c809fb15d973 · 发布于 2026年6月20日 20:54:30 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂