摩诃婆罗多
The Guru Explains Pravṛtti, Nivṛtti, Tapas, and the Thread of Thirst12.210.1-6
10940 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.210.1-6
天城文

गुरुर् उवाच
न स वेद परं धर्मं यो न वेद चतुष्टयम् ॥
व्यक्ताव्यक्ते च यत् तत्त्वं संप्राप्तं परमर्षिणा ॥
व्यक्तं मृत्युमुखं विद्याद् अव्यक्तम् अमृतं पदम् ॥
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मम् ऋषिर् नारायणो ऽब्रवीत् ॥
अत्रैवावस्थितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
निवृत्तिलक्षणं धर्मम् अव्यक्तं ब्रह्म शाश्वतम् ॥
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं प्रजापतिर् अथाब्रवीत् ॥
प्रवृत्तिः पुनरावृत्तिर् निवृत्तिः परमा गतिः ॥
तां गतिं परमाम् एति निवृत्तिपरमो मुनिः ॥
ज्ञानतत्त्वपरो नित्यं शुभाशुभनिदर्शकः ॥
तद् एवम् एतौ विज्ञेयाव् अव्यक्तपुरुषाव् उभौ ॥
अव्यक्तपुरुषाभ्यां तु यत् स्याद् अन्यन् महत्तरम् ॥

转写 (IAST)

gurur uvāca
na sa veda paraṃ dharmaṃ yo na veda catuṣṭayam ||
vyaktāvyakte ca yat tattvaṃ saṃprāptaṃ paramarṣiṇā ||
vyaktaṃ mṛtyumukhaṃ vidyād avyaktam amṛtaṃ padam ||
pravṛttilakṣaṇaṃ dharmam ṛṣir nārāyaṇo 'bravīt ||
atraivāvasthitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
nivṛttilakṣaṇaṃ dharmam avyaktaṃ brahma śāśvatam ||
pravṛttilakṣaṇaṃ dharmaṃ prajāpatir athābravīt ||
pravṛttiḥ punarāvṛttir nivṛttiḥ paramā gatiḥ ||
tāṃ gatiṃ paramām eti nivṛttiparamo muniḥ ||
jñānatattvaparo nityaṃ śubhāśubhanidarśakaḥ ||
tad evam etau vijñeyāv avyaktapuruṣāv ubhau ||
avyaktapuruṣābhyāṃ tu yat syād anyan mahattaram ||

逐字释义
梵语IAST释义
गुरुः उवाचguruḥ uvācaучитель сказал; гуру продолжил
न स वेद परम् धर्मम्na sa veda param dharmamтот не знает высшую дхарму; закон
यः न वेद चतुष्टयम्yaḥ na veda catuṣṭayamкто не знает четверицу; четырёхчастное
व्यक्त अव्यक्ते च यत् तत्त्वम्vyakta avyakte ca yat tattvamи то сущностное в проявленном и непроявленном; истина
संप्राप्तम् परम ऋषिणाsaṃprāptam parama ṛṣiṇāдостигнутое высшим риши; мудрецом
व्यक्तम् मृत्यु मुखम् विद्यात्vyaktam mṛtyu mukham vidyātпроявленное знай как уста смерти; вход
अव्यक्तम् अमृतम् पदम्avyaktam amṛtam padamнепроявленное — бессмертное состояние; положение
प्रवृत्ति लक्षणम् धर्मम्pravṛtti lakṣaṇam dharmamдхарму с признаком деятельности; правритти
ऋषिः नारायणः अब्रवीत्ṛṣiḥ nārāyaṇaḥ abravītриши Нараяна сказал; возвестил
अत्र एव अवस्थितम् सर्वम्atra eva avasthitam sarvamименно здесь установлено всё; пребывает
त्रैलोक्यम् स चर अचरम्trailokyam sa cara acaramтри мира с движущимся и неподвижным; всё сущее
निवृत्ति लक्षणम् धर्मम्nivṛtti lakṣaṇam dharmamдхарму с признаком прекращения; нивритти
अव्यक्तम् ब्रह्म शाश्वतम्avyaktam brahma śāśvatamнепроявленный вечный брахман; вечное
प्रवृत्ति लक्षणम् धर्मम्pravṛtti lakṣaṇam dharmamдхарму с признаком деятельности; правритти
प्रजापतिः अथ अब्रवीत्prajāpatiḥ atha abravītПраджапати затем сказал; возвестил
प्रवृत्तिः पुनः आवृत्तिःpravṛttiḥ punaḥ āvṛttiḥдеятельность — повторное возвращение; возврат
निवृत्तिः परमा गतिःnivṛttiḥ paramā gatiḥпрекращение — высшая цель; путь
ताम् गतिम् परमाम् एतिtām gatim paramām etiк той высшей цели идёт; достигает
निवृत्ति परमः मुनिःnivṛtti paramaḥ muniḥмудрец, для которого высшее — нивритти; отречение
ज्ञान तत्त्व परः नित्यम्jñāna tattva paraḥ nityamвсегда преданный сущности знания; истине
शुभ अशुभ निदर्शकःśubha aśubha nidarśakaḥпоказывающий доброе и недоброе; различающий
तत् एवम् एतौ विज्ञेयौtat evam etau vijñeyauтак эти двое должны быть познаны; поняты
अव्यक्त पुरुषौ उभौavyakta puruṣau ubhauнепроявленное и пуруша оба; два
अव्यक्त पुरुषाभ्याम् तुavyakta puruṣābhyām tuно чем непроявленное и пуруша; над ними
यत् स्यात् अन्यत् महत्तरम्yat syāt anyat mahattaramчто было бы иное, более великое; высшее
译文

Учитель сказал: «Тот не знает высшей дхармы, кто не знает четверицу и сущность проявленного и непроявленного, достигнутую высшим риши. Проявленное следует знать как уста смерти, а непроявленное — как бессмертное состояние. Риши Нараяна возвестил дхарму, отмеченную деятельностью. Именно здесь установлены все три мира, движущиеся и неподвижные; дхарма, отмеченная прекращением, есть непроявленный вечный брахман. Затем Праджапати возвестил дхарму деятельности: деятельность есть повторное возвращение, а прекращение — высшая цель. Этой высшей цели достигает мудрец, для которого высшим стало прекращение, кто всегда предан сущности знания и различает доброе и недоброе. Так следует познать два начала — непроявленное и пурушу; но есть и то, что выше непроявленного и пуруши».

版本

15ae85c413b3 · 发布于 2026年6月21日 01:12:56 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂