तं विशेषम् अवेक्षेत विशेषेण विचक्षणः ॥
अनाद्यन्ताव् उभाव् एताव् अलिङ्गौ चाप्य् उभाव् अपि ॥
उभौ नित्यौ सूक्ष्मतरौ महद्भ्यश् च महत्तरौ ॥
सामान्यम् एतद् उभयोर् एवं ह्य् अन्यद् विशेषणम् ॥
प्रकृत्या सर्गधर्मिण्या तथा त्रिविधसत्त्वया ॥
विपरीतम् अतो विद्यात् क्षेत्रज्ञस्य च लक्षणम् ॥
प्रकृतेश् च विकाराणां द्रष्टारम् अगुणान्वितम् ॥
अग्राह्यौ पुरुषाव् एताव् अलिङ्गत्वाद् असंहितौ ॥
संयोगलक्षणोत्पत्तिः कर्मजा गृह्यते यया ॥
करणैः कर्मनिर्वृत्तैः कर्ता यद् यद् विचेष्टते ॥
कीर्त्यते शब्दसंज्ञाभिः को ऽहम् एषो ऽप्य् असाव् इति ॥
उष्णीषवान् यथा वस्त्रैस् त्रिभिर् भवति संवृतः ॥
संवृतो ऽयं तथा देही सत्त्वराजसतामसैः ॥
तस्माच् चतुष्टयं वेद्यम् एतैर् हेतुभिर् आचितम् ॥
यथासंज्ञो ह्य् अयं सम्यग् अन्तकाले न मुह्यति ॥
taṃ viśeṣam avekṣeta viśeṣeṇa vicakṣaṇaḥ ||
anādyantāv ubhāv etāv aliṅgau cāpy ubhāv api ||
ubhau nityau sūkṣmatarau mahadbhyaś ca mahattarau ||
sāmānyam etad ubhayor evaṃ hy anyad viśeṣaṇam ||
prakṛtyā sargadharmiṇyā tathā trividhasattvayā ||
viparītam ato vidyāt kṣetrajñasya ca lakṣaṇam ||
prakṛteś ca vikārāṇāṃ draṣṭāram aguṇānvitam ||
agrāhyau puruṣāv etāv aliṅgatvād asaṃhitau ||
saṃyogalakṣaṇotpattiḥ karmajā gṛhyate yayā ||
karaṇaiḥ karmanirvṛttaiḥ kartā yad yad viceṣṭate ||
kīrtyate śabdasaṃjñābhiḥ ko 'ham eṣo 'py asāv iti ||
uṣṇīṣavān yathā vastrais tribhir bhavati saṃvṛtaḥ ||
saṃvṛto 'yaṃ tathā dehī sattvarājasatāmasaiḥ ||
tasmāc catuṣṭayaṃ vedyam etair hetubhir ācitam ||
yathāsaṃjño hy ayaṃ samyag antakāle na muhyati ||
«Мудрый должен особенно рассмотреть это отличие: оба они без начала и конца, оба не имеют признаков. Оба вечны, тоньше тонкого и больше великого; это их общее, но есть и особое различие. Пракрити обладает природой творения и тройственным состоянием; признак кшетраджни следует знать как противоположный ей: он видит пракрити и её изменения, но сам не наделён гунами. Эти два пуруши неуловимы, потому что лишены признаков и не являются составными. Возникновение, отмеченное соединением и рождённое кармой, схватывается через орудия, произведённые кармой; делатель действует ими и получает словесные обозначения: “кто я, этот или тот?” Как человек в тюрбане покрыт тремя тканями, так воплощённый покрыт саттвой, раджасом и тамасом. Поэтому эту четверицу, обоснованную такими причинами, нужно знать: кто правильно различает её, тот не заблуждается в конце жизни».
2afdbfa7d67f · 发布于 2026年6月21日 01:12:56 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Здесь проводится тонкая линия между видящим и природой. Воплощённый покрыт гунами и именами, но кшетраджня не сводится к этим покрытиям; правильное различение становится защитой в момент смерти.