摩诃婆罗多
Vasiṣṭha Distinguishes Scriptural Memory from True Understanding (Vasiṣṭha Distinguishes the Memory of Scripture from True Understanding)12.293.22-30
11383 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.293.22-30
天城文

वसिष्ठ उवाच
यद् एतद् उक्तं भवता वेदशास्त्रनिदर्शनम् ॥
एवम् एतद् यथा चैतन् न गृह्णाति तथा भवान् ॥
धार्यते हि त्वया ग्रन्थ उभयोर् वेदशास्त्रयोः ॥
न तु ग्रन्थस्य तत्त्वज्ञो यथावत् त्वं नरेश्वर ॥
यो हि वेदे च शास्त्रे च ग्रन्थधारणतत्परः ॥
न च ग्रन्थार्थतत्त्वज्ञस् तस्य तद् धारणं वृथा ॥
भारं स वहते तस्य ग्रन्थस्यार्थं न वेत्ति यः ॥
यस् तु ग्रन्थार्थतत्त्वज्ञो नास्य ग्रन्थागमो वृथा ॥
ग्रन्थस्यार्थं च पृष्टः संस् तादृशो वक्तुम् अर्हति ॥
यथा तत्त्वाभिगमनाद् अर्थं तस्य स विन्दति ॥
यस् तु संसत्सु कथयेद् ग्रन्थार्थं स्थूलबुद्धिमान् ॥
स कथं मन्दविज्ञानो ग्रन्थं वक्ष्यति निर्णयात् ॥
निर्णयं चापि छिद्रात्मा न तं वक्ष्यति तत्त्वतः ॥
सोपहासात्मताम् एति यस्माच् चैवात्मवान् अपि ॥
तस्मात् त्वं शृणु राजेन्द्र यथैतद् अनुदृश्यते ॥
याथातथ्येन सांख्येषु योगेषु च महात्मसु ॥
यद् एव योगाः पश्यन्ति सांख्यैस् तद् अनुगम्यते ॥
एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स बुद्धिमान् ॥

转写 (IAST)

vasiṣṭha uvāca
yad etad uktaṃ bhavatā vedaśāstranidarśanam ||
evam etad yathā caitan na gṛhṇāti tathā bhavān ||
dhāryate hi tvayā grantha ubhayor vedaśāstrayoḥ ||
na tu granthasya tattvajño yathāvat tvaṃ nareśvara ||
yo hi vede ca śāstre ca granthadhāraṇatatparaḥ ||
na ca granthārthatattvajñas tasya tad dhāraṇaṃ vṛthā ||
bhāraṃ sa vahate tasya granthasyārthaṃ na vetti yaḥ ||
yas tu granthārthatattvajño nāsya granthāgamo vṛthā ||
granthasyārthaṃ ca pṛṣṭaḥ saṃs tādṛśo vaktum arhati ||
yathā tattvābhigamanād arthaṃ tasya sa vindati ||
yas tu saṃsatsu kathayed granthārthaṃ sthūlabuddhimān ||
sa kathaṃ mandavijñāno granthaṃ vakṣyati nirṇayāt ||
nirṇayaṃ cāpi chidrātmā na taṃ vakṣyati tattvataḥ ||
sopahāsātmatām eti yasmāc caivātmavān api ||
tasmāt tvaṃ śṛṇu rājendra yathaitad anudṛśyate ||
yāthātathyena sāṃkhyeṣu yogeṣu ca mahātmasu ||
yad eva yogāḥ paśyanti sāṃkhyais tad anugamyate ||
ekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa buddhimān ||

逐字释义
梵语IAST释义
वसिष्ठः उवाचvasiṣṭhaḥ uvācaВасиштха сказал; произнёс
यत् एतत् उक्तम् भवताyat etat uktam bhavatāто, что сказано тобой; утверждение
वेद शास्त्र निदर्शनम्veda śāstra nidarśanamпример Вед и шастр; указание
एवम् एतत्evam etatэто так; верно
यथा च एतत्yathā ca etatи как это; однако
न गृह्णाति तथा भवान्na gṛhṇāti tathā bhavānтак ты не понимаешь; не схватываешь
धार्यते हि त्वया ग्रन्थःdhāryate hi tvayā granthaḥведь текст удерживается тобой; запомнен
उभयोः वेद शास्त्रयोःubhayoḥ veda śāstrayoḥобоих, Веды и шастры; двух
न तुna tuно не; однако
ग्रन्थस्य तत्त्व ज्ञःgranthasya tattva jñaḥзнающий истину текста; смысл
यथावत् त्वम्yathāvat tvamкак следует ты; по-настоящему
नर ईश्वरnara īśvaraо владыка людей; царь
यः हिyaḥ hiкто ведь; тот
वेदे च शास्त्रे चvede ca śāstre caи в Веде, и в шастре; писании
ग्रन्थ धारण तत्परःgrantha dhāraṇa tatparaḥпреданный удержанию текста; запоминанию
न चna caи не; но не
ग्रन्थ अर्थ तत्त्व ज्ञःgrantha artha tattva jñaḥзнающий истину смысла текста; сущность
तस्य तत् धारणम् वृथाtasya tat dhāraṇam vṛthāего то удержание напрасно; бесплодно
भारम् सः वहतेbhāram saḥ vahateношу он несёт; груз
तस्य ग्रन्थस्य अर्थम्tasya granthasya arthamсмысл того текста; писания
न वेत्ति यःna vetti yaḥкто не знает; не понимает
यः तुyaḥ tuкто же; но тот
ग्रन्थ अर्थ तत्त्व ज्ञःgrantha artha tattva jñaḥзнающий истину смысла текста; сущность
न अस्य ग्रन्थ आगमः वृथाna asya grantha āgamaḥ vṛthāего приход текста не напрасен; изучение
ग्रन्थस्य अर्थम् चgranthasya artham caи смысл текста; писания
पृष्टः सन्pṛṣṭaḥ sanбудучи спрошенным; когда спрашивают
तादृशःtādṛśaḥтакой; подобный
वक्तुम् अर्हतिvaktum arhatiдостоин говорить; может объяснить
यथा तत्त्व अभिगमनात्yathā tattva abhigamanātпоскольку пришёл к истине; постиг
अर्थम् तस्य सः विन्दतिartham tasya saḥ vindatiего смысл он находит; обретает
यः तु संसत्सु कथयेत्yaḥ tu saṃsatsu kathayetкто же в собраниях говорит; рассказывает
ग्रन्थ अर्थम्grantha arthamсмысл текста; писания
स्थूल बुद्धिमान्sthūla buddhimānс грубым разумом; поверхностный
सः कथम्saḥ kathamон как; каким образом
मन्द विज्ञानःmanda vijñānaḥсо слабым пониманием; неразумный
ग्रन्थम् वक्ष्यतिgrantham vakṣyatiтекст объяснит; скажет
निर्णयात्nirṇayātс решением; окончательно
निर्णयम् च अपिnirṇayam ca apiи решение также; вывод
छिद्र आत्माchidra ātmāдырявой душой; с изъяном
न तम् वक्ष्यति तत्त्वतःna tam vakṣyati tattvataḥне скажет его по истине; верно
स उपहास आत्मताम् एतिsa upahāsa ātmatām etiон становится предметом насмешки; осмеяния
यस्मात् च एवyasmāt ca evaпоскольку именно; оттого
आत्मवान् अपिātmavān apiдаже владеющий собой; разумный
तस्मात् त्वम् शृणुtasmāt tvam śṛṇuпоэтому ты слушай; услышь
राजेन्द्रrājendraо царь царей; владыка
यथा एतत् अनुदृश्यतेyathā etat anudṛśyateкак это видится; рассматривается
याथातथ्येनyāthātathyenaкак есть; истинно
सांख्येषुsāṃkhyeṣuв санкхье; учениях
योगेषु च महात्मसुyogeṣu ca mahātmasuи в великих йогах; у махатм
यत् एव योगाः पश्यन्तिyat eva yogāḥ paśyantiчто именно йоги видят; созерцают
सांख्यैः तत् अनुगम्यतेsāṃkhyaiḥ tat anugamyateто санкхьиками постигается; следуется
एकम् सांख्यम् च योगम् चekam sāṃkhyam ca yogam caсанкхью и йогу как одно; единое
यः पश्यतिyaḥ paśyatiкто видит; понимает
सः बुद्धिमान्saḥ buddhimānтот разумен; мудр
译文

Васиштха сказал: «То, что ты привёл как пример из Вед и шастр, верно; но ты понимаешь это не так, как следует. Текст Веды и шастры тобой удержан, о владыка людей, но ты ещё не знаешь истины его смысла. Кто предан лишь запоминанию текста Веды и шастры, но не знает истины смысла текста, у того это удержание напрасно. Тот, кто не знает смысла текста, несёт только его тяжесть; а у того, кто знает истину смысла текста, изучение не напрасно. Когда такого человека спрашивают о смысле текста, он достоин говорить, ибо, достигнув истины, находит его смысл. Но как человек грубого разума и слабого понимания, говоря в собраниях о смысле текста, сможет окончательно объяснить писание? С изъяном внутри он не скажет решения по истине и станет предметом насмешки, даже если владеет собой. Поэтому слушай, о царь царей, как это видится в санкхье и у великих йогов, как есть. То самое, что видят йоги, постигается санкхьиками; кто видит санкхью и йогу как одно, тот разумен».

版本

05bfb08e0988 · 发布于 2026年6月21日 06:57:52 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂