भीष्म उवाच
एवं स्तुतः स भगवान् गुह्यैस् तथ्यैश् च नामभिः ॥
तं मुनिं दर्शयाम् आस नारदं विश्वरूपधृक् ॥
किं चिच् चन्द्रविशुद्धात्मा किं चिच् चन्द्राद् विशेषवान् ॥
कृशानुवर्णः किं चिच् च किं चिद् धिष्ण्याकृतिः प्रभुः ॥
शुकपत्रवर्णः किं चिच् च किं चित् स्फटिकसप्रभः ॥
नीलाञ्जनचयप्रख्यो जातरूपप्रभः क्व चित् ॥
प्रवालाङ्कुरवर्णश् च श्वेतवर्णः क्व चिद् बभौ ॥
क्व चित् सुवर्णवर्णाभो वैडूर्यसदृशः क्व चित् ॥
नीलवैडूर्यसदृश इन्द्रनीलनिभः क्व चित् ॥
मयूरग्रीववर्णाभो मुक्ताहारनिभः क्व चित् ॥
एतान् वर्णान् बहुविधान् रूपे बिभ्रत् सनातनः ॥
सहस्रनयनः श्रीमाञ् शतशीर्षः सहस्रपात् ॥
सहस्रोदरबाहुश् च अव्यक्त इति च क्व चित् ॥
ओंकारम् उद्गिरन् वक्त्रात् सावित्रीं च तदन्वयाम् ॥
शेषेभ्यश् चैव वक्त्रेभ्यश् चतुर्वेदोद्गतं वसु ॥
आरण्यकं जगौ देवो हरिर् नारायणो वशी ॥
वेदीं कमण्डलुं दर्भान् मणिरूपान् अथोपलान् ॥
अजिनं दण्डकाष्ठं च ज्वलितं च हुताशनम् ॥
धारयाम् आस देवेशो हस्तैर् यज्ञपतिस् तदा ॥
तं प्रसन्नं प्रसन्नात्मा नारदो द्विजसत्तमः ॥
वाग्यतः प्रयतो भूत्वा ववन्दे परमेश्वरम् ॥
तम् उवाच नतं मूर्ध्ना देवानाम् आदिर् अव्ययः ॥
एकतश् च द्वितश् चैव त्रितश् चैव महर्षयः ॥
इमं देशम् अनुप्राप्ता मम दर्शनलालसाः ॥
न च मां ते ददृशिरे न च द्रक्ष्यति कश् चन ॥
ऋते ह्य् एकान्तिकश्रेष्ठात् त्वं चैवैकान्तिको मतः ॥
ममैतास् तनवः श्रेष्ठा जाता धर्मगृहे द्विज ॥
तास् त्वं भजस्व सततं साधयस्व यथागतम् ॥
वृणीष्व च वरं विप्र मत्तस् त्वं यम् इहेच्छसि ॥
प्रसन्नो ऽहं तवाद्येह विश्वमूर्तिर् इहाव्ययः ॥
bhīṣma uvāca
evaṃ stutaḥ sa bhagavān guhyais tathyaiś ca nāmabhiḥ ||
taṃ muniṃ darśayām āsa nāradaṃ viśvarūpadhṛk ||
kiṃ cic candraviśuddhātmā kiṃ cic candrād viśeṣavān ||
kṛśānuvarṇaḥ kiṃ cic ca kiṃ cid dhiṣṇyākṛtiḥ prabhuḥ ||
śukapatravarṇaḥ kiṃ cic ca kiṃ cit sphaṭikasaprabhaḥ ||
nīlāñjanacayaprakhyo jātarūpaprabhaḥ kva cit ||
pravālāṅkuravarṇaś ca śvetavarṇaḥ kva cid babhau ||
kva cit suvarṇavarṇābho vaiḍūryasadṛśaḥ kva cit ||
nīlavaiḍūryasadṛśa indranīlanibhaḥ kva cit ||
mayūragrīvavarṇābho muktāhāranibhaḥ kva cit ||
etān varṇān bahuvidhān rūpe bibhrat sanātanaḥ ||
sahasranayanaḥ śrīmāñ śataśīrṣaḥ sahasrapāt ||
sahasrodarabāhuś ca avyakta iti ca kva cit ||
oṃkāram udgiran vaktrāt sāvitrīṃ ca tadanvayām ||
śeṣebhyaś caiva vaktrebhyaś caturvedodgataṃ vasu ||
āraṇyakaṃ jagau devo harir nārāyaṇo vaśī ||
vedīṃ kamaṇḍaluṃ darbhān maṇirūpān athopalān ||
ajinaṃ daṇḍakāṣṭhaṃ ca jvalitaṃ ca hutāśanam ||
dhārayām āsa deveśo hastair yajñapatis tadā ||
taṃ prasannaṃ prasannātmā nārado dvijasattamaḥ ||
vāgyataḥ prayato bhūtvā vavande parameśvaram ||
tam uvāca nataṃ mūrdhnā devānām ādir avyayaḥ ||
ekataś ca dvitaś caiva tritaś caiva maharṣayaḥ ||
imaṃ deśam anuprāptā mama darśanalālasāḥ ||
na ca māṃ te dadṛśire na ca drakṣyati kaś cana ||
ṛte hy ekāntikaśreṣṭhāt tvaṃ caivaikāntiko mataḥ ||
mamaitās tanavaḥ śreṣṭhā jātā dharmagṛhe dvija ||
tās tvaṃ bhajasva satataṃ sādhayasva yathāgatam ||
vṛṇīṣva ca varaṃ vipra mattas tvaṃ yam ihecchasi ||
prasanno 'haṃ tavādyeha viśvamūrtir ihāvyayaḥ ||
Бхишма сказал: «Так восхвалённый тайными и истинными именами, Бхагаван, носящий вселенскую форму, явил Себя Нараде. Владыка сиял то чистотой луны, то превосходил луну, то был цвета огня, то имел вид жертвенного алтаря; то был зелёным как лист попугая, то сиял как хрусталь, то был подобен скоплению синей сурьмы, то блестел как золото. Иногда Он сиял цветом кораллового ростка, иногда белизной, иногда золотом, иногда вайдурьей, сапфиром Индры, шеей павлина или жемчужным ожерельем. Вечный Господь, принимая в Своём облике эти многие цвета, был тысячеглазым, славным, стоголовым, тысяченогим, с тысячами животов и рук, а иногда назывался непроявленным. Из уст Он извергал омкару и связанную с ней Савитри; из прочих уст Хари Нараяна, владеющий собой, пел Араньяку, богатство, исходящее из четырёх Вед. Господь богов, владыка жертвы, держал в руках алтарь, камандалу, дарбху, самоцветные камни, шкуру, посох и пылающий огонь. Увидев Его благосклонным, Нарада, лучший из дваждырождённых, с чистой душой, сдержав речь и сосредоточившись, поклонился Парамешваре. Тогда нетленное начало богов сказало Нараде, склонившему голову: “Эката, Двита и Трита, великие риши, пришли сюда, жаждая Моего видения, но они Меня не увидели, и никто не увидит Меня, кроме лучшего из эка́нтиков; ты же признан эка́нтиком. Эти Мои высшие тела родились в доме Дхармы, о дваждырождённый. Почитай их постоянно и доведи свой путь до цели. Выбери дар, о брахман, какой пожелаешь от Меня здесь; Я доволен тобой сегодня, Я нетленная вселенская форма”».
a79980a188ea · 发布于 2026年6月21日 11:21:25 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Видение Нарады подчёркивает, что Нараяна не ограничен одним зримым цветом или формой. Вселенская форма включает Веды, жертву, огонь и аскетические знаки, но остаётся доступной только исключительной преданности.