अर्जुन उवाच
अस्मिन् युद्धे तु वार्ष्णेय त्रैलोक्यमथने तदा ॥
जयं कः प्राप्तवांस् तत्र शंसैतन् मे जनार्दन ॥
श्रीभगवान् उवाच
तयोः संलग्नयोर् युद्धे रुद्रनारायणात्मनोः ॥
उद्विग्नाः सहसा कृत्स्ना लोकाः सर्वे ऽभवंस् तदा ॥
नागृह्णात् पावकः शुभ्रं मखेषु सुहुतं हविः ॥
वेदा न प्रतिभान्ति स्म ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥
देवान् रजस् तमश् चैव समाविविशतुस् तदा ॥
वसुधा संचकम्पे ऽथ नभश् च विपफाल ह ॥
निष्प्रभाणि च तेजांसि ब्रह्मा चैवासनाच् च्युतः ॥
अगाच् छोषं समुद्रश् च हिमवांश् च व्यशीर्यत ॥
तस्मिन्न् एवं समुत्पन्ने निमित्ते पाण्डुनन्दन ॥
ब्रह्मा वृतो देवगणैर् ऋषिभिश् च महात्मभिः ॥
आजगामाशु तं देशं यत्र युद्धम् अवर्तत ॥
साञ्जलिप्रग्रहो भूत्वा चतुर्वक्त्रो निरुक्तगः ॥
उवाच वचनं रुद्रं लोकानाम् अस्तु वै शिवम् ॥
न्यस्यायुधानि विश्वेश जगतो हितकाम्यया ॥
यद् अक्षरम् अथाव्यक्तम् ईशं लोकस्य भावनम् ॥
कूटस्थं कर्तृनिर्द्वंद्वम् अकर्तेति च यं विदुः ॥
व्यक्तिभावगतस्यास्य एका मूर्तिर् इयं शिवा ॥
नरो नारायणश् चैव जातौ धर्मकुलोद्वहौ ॥
तपसा महता युक्तौ देवश्रेष्ठौ महाव्रतौ ॥
अहं प्रसादजस् तस्य कस्मिंश् चित् कारणान्तरे ॥
त्वं चैव क्रोधजस् तात पूर्वसर्गे सनातनः ॥
मया च सार्धं वरदं विबुधैश् च महर्षिभिः ॥
प्रसादयाशु लोकानां शान्तिर् भवतु माचिरम् ॥
arjuna uvāca
asmin yuddhe tu vārṣṇeya trailokyamathane tadā ||
jayaṃ kaḥ prāptavāṃs tatra śaṃsaitan me janārdana ||
śrībhagavān uvāca
tayoḥ saṃlagnayor yuddhe rudranārāyaṇātmanoḥ ||
udvignāḥ sahasā kṛtsnā lokāḥ sarve 'bhavaṃs tadā ||
nāgṛhṇāt pāvakaḥ śubhraṃ makheṣu suhutaṃ haviḥ ||
vedā na pratibhānti sma ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām ||
devān rajas tamaś caiva samāviviśatus tadā ||
vasudhā saṃcakampe 'tha nabhaś ca vipaphāla ha ||
niṣprabhāṇi ca tejāṃsi brahmā caivāsanāc cyutaḥ ||
agāc choṣaṃ samudraś ca himavāṃś ca vyaśīryata ||
tasminn evaṃ samutpanne nimitte pāṇḍunandana ||
brahmā vṛto devagaṇair ṛṣibhiś ca mahātmabhiḥ ||
ājagāmāśu taṃ deśaṃ yatra yuddham avartata ||
sāñjalipragraho bhūtvā caturvaktro niruktagaḥ ||
uvāca vacanaṃ rudraṃ lokānām astu vai śivam ||
nyasyāyudhāni viśveśa jagato hitakāmyayā ||
yad akṣaram athāvyaktam īśaṃ lokasya bhāvanam ||
kūṭasthaṃ kartṛnirdvaṃdvam akarteti ca yaṃ viduḥ ||
vyaktibhāvagatasyāsya ekā mūrtir iyaṃ śivā ||
naro nārāyaṇaś caiva jātau dharmakulodvahau ||
tapasā mahatā yuktau devaśreṣṭhau mahāvratau ||
ahaṃ prasādajas tasya kasmiṃś cit kāraṇāntare ||
tvaṃ caiva krodhajas tāta pūrvasarge sanātanaḥ ||
mayā ca sārdhaṃ varadaṃ vibudhaiś ca maharṣibhiḥ ||
prasādayāśu lokānāṃ śāntir bhavatu māciram ||
Арджуна сказал: «Варшнея, кто одержал победу в той битве, сотрясавшей три мира? Расскажи мне это, Джанардана». Шри Бхагаван сказал: «Когда Рудра и Нараяна сошлись в битве, все миры внезапно пришли в тревогу. Огонь перестал принимать чисто возлитую жертву, Веды перестали сиять для очищенных духом риши, раджас и тамас охватили богов, земля задрожала, небо раскололось, сияния потускнели, Брахма сошёл со своего сиденья, океан стал высыхать, а Химаван разрушался. Когда возникло такое знамение, о сын Панду, Брахма, окружённый сонмами богов и великими риши, быстро пришёл туда, где шла битва. Сложив руки, четырёхликий знаток нирукты сказал Рудре: «Пусть будет благо мирам. Сложи оружие, Владыка вселенной, ради блага мира. Того нетленного, непроявленного Господа, поддерживающего мир, неизменного, деятеля и свободного от двойственности, знают также как недеятеля. Нара и Нараяна - одна Его благостная форма, вошедшая в проявленное состояние; они рождены в роду Дхармы, лучшие из богов, великих обетов и великого тапаса. Я рождён из Его милости по особой причине, а ты, дорогой, вечный, в прежнем творении рождён из Его гнева. Поэтому вместе со мной, богами и великими риши скорее умилостивь дарующего блага Господа, чтобы мир для миров наступил без промедления»».
21f550cab0f2 · 发布于 2026年6月21日 08:35:27 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Вопрос Арджуны выводит рассказ от этимологии имён к богословию отношений Нараяны и Рудры. Брахма показывает: конфликт космически разрушителен именно потому, что обе силы связаны с единым Верховным источником.