那罗陀往世书
Jyotiṣa: reckoning, the luminaries, and eclipses54.45-55
564 / 1701
Linux翻页
那罗陀往世书 · 54.45-55

Sanandana

天城文

विंवरात्तत्कर्णपदं क्षेत्रे त्रिचतुरस्रके ॥ राश्योरंतरवर्गेण द्विघ्ने घाते युते तयोः
वर्गयोगोथ योगांतहंतिर्वर्गांतरं भवेत् ॥ व्यास आकृतिसंक्षण्णोव्यासास्यात्परिधिर्मुने
ज्याव्यासयोगविवराहतमूलोनितोऽर्द्धितः ॥ व्यासः शरः शरोनाञ्च व्यासाच्छरगुणात्पदम्
द्विघ्नं जीवाथ जीवार्द्धवर्गे शरहृते युते ॥ व्यासोष्टतेभवेदेवं प्रोक्तं गणितकोविदैः
चापोननिघ्नः परिधिः प्रगङ्लः परिधेः कृते ॥ तुर्यांशेन शरध्नेनाघेनिनाधं चतुर्गणम्
व्यासध्नं प्रभजेद्विप्र ज्या काशं जायते स्फुटा ॥ ज्यांघ्रीषुध्नोवृत्तवर्गोबग्धिघ्नव्यासाढ्यमौर्विहृत्
लब्धोनवृत्तवर्गाद्रिपदेर्धात्पतिते धनुः ॥ स्थूलमध्यापृवन्नवेधो वृत्तांकाशेषभागिकः
वृत्तांगांशकृतिर्वेधनिप्रीयनकरामितौ ॥ वारिव्यासहतं दैर्ध्यंवेधांगुलहतं पुनः
खरवेंदुरामविहतं मानं द्रोणादिवारिणः ॥ विस्तारायामवेधानांमंगुल्योन्यनाडिघ्नाः
रसांकाभ्राब्धिभिर्भक्ता धान्ये द्रोणादिकामितिः ॥ उत्सेधव्यासदैर्ध्याणामंगुल्यान्यस्य नो द्विज
मिथोघ्नाति भजेत्स्वाक्षेशैर्द्रोणादिमितिर्भवेत् ॥ विस्ताराद्यं गुलान्येवं मिथोघ्नान्यपसांभवेत्

转写 (IAST)

viṃvarāttatkarṇapadaṃ kṣetre tricaturasrake || rāśyoraṃtaravargeṇa dvighne ghāte yute tayoḥ
vargayogotha yogāṃtahaṃtirvargāṃtaraṃ bhavet || vyāsa ākṛtisaṃkṣaṇṇovyāsāsyātparidhirmune
jyāvyāsayogavivarāhatamūlonito'rddhitaḥ || vyāsaḥ śaraḥ śaronāñca vyāsāccharaguṇātpadam
dvighnaṃ jīvātha jīvārddhavarge śarahṛte yute || vyāsoṣṭatebhavedevaṃ proktaṃ gaṇitakovidaiḥ
cāponanighnaḥ paridhiḥ pragaṅlaḥ paridheḥ kṛte || turyāṃśena śaradhnenāgheninādhaṃ caturgaṇam
vyāsadhnaṃ prabhajedvipra jyā kāśaṃ jāyate sphuṭā || jyāṃghrīṣudhnovṛttavargobagdhighnavyāsāḍhyamaurvihṛt
labdhonavṛttavargādripaderdhātpatite dhanuḥ || sthūlamadhyāpṛvannavedho vṛttāṃkāśeṣabhāgikaḥ
vṛttāṃgāṃśakṛtirvedhaniprīyanakarāmitau || vārivyāsahataṃ dairdhyaṃvedhāṃgulahataṃ punaḥ
kharaveṃdurāmavihataṃ mānaṃ droṇādivāriṇaḥ || vistārāyāmavedhānāṃmaṃgulyonyanāḍighnāḥ
rasāṃkābhrābdhibhirbhaktā dhānye droṇādikāmitiḥ || utsedhavyāsadairdhyāṇāmaṃgulyānyasya no dvija
mithoghnāti bhajetsvākṣeśairdroṇādimitirbhavet || vistārādyaṃ gulānyevaṃ mithoghnānyapasāṃbhavet

逐字释义
梵语IAST释义
विंवरात्तत्कर्णपदंviṃvarāttatkarṇapadaṃиз разности — корень той гипотенузы
क्षेत्रेkṣetreв поле
त्रिचतुरस्रकेtricaturasrakeтрёх- и четырёхугольном
राश्योरंतरवर्गेणrāśyoraṃtaravargeṇaквадратом разности двух чисел
द्विघ्नेdvighneпри удвоенном
घातेghāteпроизведении
युतेyuteпри сложенном
तयोःtayoḥу них
वर्गयोगोथvargayogothaсумма квадратов, затем
योगांतहंतिर्वर्गांतरंyogāṃtahaṃtirvargāṃtaraṃпроизведение суммы и разности — разность квадратов
भवेत्bhavetбывает
व्यासvyāsaпоперечник
आकृतिसंक्षण्णोव्यासास्यात्परिधिर्मुनेākṛtisaṃkṣaṇṇovyāsāsyātparidhirmuneс квадратом сопряжённый; от поперечника да будет окружность, о муни
ज्याव्यासयोगविवराहतमूलोनितोऽर्द्धितःjyāvyāsayogavivarāhatamūlonito'rddhitaḥкорень произведения суммы и разности хорды и поперечника, отнятый, разделённый пополам
व्यासःvyāsaḥпоперечник
शरःśaraḥстрела
शरोनाञ्चśaronāñcaи без стрелы
व्यासाच्छरगुणात्पदम्vyāsāccharaguṇātpadamот поперечника, умноженного на стрелу, — корень
द्विघ्नंdvighnaṃудвоенный
जीवाथjīvāthaхорда, затем
जीवार्द्धवर्गेjīvārddhavargeпри квадрате половины хорды
शरहृतेśarahṛteделённом на стрелу
युतेyuteсложенном
व्यासोष्टतेभवेदेवंvyāsoṣṭatebhavedevaṃпоперечник так бывает
प्रोक्तंproktaṃназвано
गणितकोविदैःgaṇitakovidaiḥискушёнными в счёте
चापोननिघ्नःcāponanighnaḥна дугу умноженная
परिधिःparidhiḥокружность
प्रगङ्लःpragaṅlaḥпредваряющая
परिधेःparidheḥокружности
कृतेkṛteпри квадрате
तुर्यांशेनturyāṃśenaчетвертью
शरध्नेनाघेनिनाधंśaradhnenāgheninādhaṃна стрелу умноженной, неповреждённой
चतुर्गणम्caturgaṇamчетверично
व्यासध्नंvyāsadhnaṃна поперечник умноженное
प्रभजेद्विप्रprabhajedvipraда разделит, о брахман
ज्याjyāхорда
काशंkāśaṃявная
जायतेjāyateрождается
स्फुटाsphuṭāточная
ज्यांघ्रीषुध्नोवृत्तवर्गोबग्धिघ्नव्यासाढ्यमौर्विहृत्jyāṃghrīṣudhnovṛttavargobagdhighnavyāsāḍhyamaurvihṛtчетверть хорды на стрелу; квадрат круга, делённый на хорду с поперечником
लब्धोनवृत्तवर्गाद्रिपदेर्धात्पतितेlabdhonavṛttavargādripaderdhātpatiteиз квадрата круга без полученного, от половины корня
धनुःdhanuḥдуга
स्थूलमध्यापृवन्नवेधोsthūlamadhyāpṛvannavedhoгрубое, среднее и глубина
वृत्तांकाशेषभागिकःvṛttāṃkāśeṣabhāgikaḥпо остатку долей круга
वृत्तांगांशकृतिर्वेधनिप्रीयनकरामितौvṛttāṃgāṃśakṛtirvedhaniprīyanakarāmitauквадрат долей круга; глубина при измерении
वारिव्यासहतंvārivyāsahataṃна поперечник воды умноженное
दैर्ध्यंवेधांगुलहतंdairdhyaṃvedhāṃgulahataṃдлина, на пальцы глубины умноженная
पुनःpunaḥснова
खरवेंदुरामविहतंkharaveṃdurāmavihataṃна слова-числа умноженная
मानंmānaṃмера
द्रोणादिवारिणःdroṇādivāriṇaḥводы в дронах и прочем
विस्तारायामवेधानांमंगुल्योन्यनाडिघ्नाःvistārāyāmavedhānāṃmaṃgulyonyanāḍighnāḥширины, длины и глубины пальцы, взаимно умноженные
रसांकाभ्राब्धिभिर्भक्ताrasāṃkābhrābdhibhirbhaktāделённые на слова-числа
धान्येdhānyeв зерне
द्रोणादिकामितिःdroṇādikāmitiḥмера в дронах и прочем
उत्सेधव्यासदैर्ध्याणामंगुल्यान्यस्यutsedhavyāsadairdhyāṇāmaṃgulyānyasyaвысоты, поперечника и длины пальцы у него
नोnoне
द्विजdvijaо дваждырождённый
मिथोघ्नातिmithoghnātiвзаимно умножая
भजेत्स्वाक्षेशैर्द्रोणादिमितिर्भवेत्bhajetsvākṣeśairdroṇādimitirbhavetда разделит своими числами; мера в дронах бывает
विस्ताराद्यंvistārādyaṃширина и прочее
गुलान्येवंgulānyevaṃпальцы так
मिथोघ्नान्यपसांभवेत्mithoghnānyapasāṃbhavetвзаимно умноженные, бывает у вод
译文

Санандана: «Из разности — корень той гипотенузы; в поле трёх- и четырёхугольном — квадратом разности двух чисел, при удвоенном произведении, сложенном у них. Сумма квадратов, затем произведение суммы и разности есть разность квадратов. Поперечник, сопряжённый с квадратом; от поперечника да будет окружность, о муни. Корень произведения суммы и разности хорды и поперечника, отнятый и разделённый пополам, — поперечник; стрела и без стрелы; от поперечника, умноженного на стрелу, — корень, удвоенный, — хорда; затем при квадрате половины хорды, делённом на стрелу и сложенном, так бывает поперечник, — названо искушёнными в счёте. Окружность, умноженная на дугу, предваряющая; при квадрате окружности — четвертью, на стрелу умноженной, неповреждённой, четверично, на поперечник умноженное да разделит он, о брахман, — и хорда рождается явной и точной. Четверть хорды на стрелу; квадрат круга, делённый на хорду с поперечником; из квадрата круга без полученного, от половины корня, — дуга. Грубое, среднее и глубина — по остатку долей круга; квадрат долей круга, глубина при измерении; на поперечник воды умноженное, длина, умноженная на пальцы глубины, снова умноженная на числа, — мера воды в дронах и прочем. Пальцы ширины, длины и глубины, взаимно умноженные и делённые на числа, — мера зерна в дронах и прочем. Пальцы высоты, поперечника и длины у него, о дваждырождённый, взаимно умножая, да разделит он своими числами — и бывает мера в дронах; и так же пальцы ширины и прочего, взаимно умноженные, бывают у вод».

版本

ceab277dd049 · 发布于 2026年9月5日 05:45:45 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂